10/13/2026

KNTT&CS

1

Câu hỏi 1
Ai là người đầu tiên tìm ra châu Mĩ?

Cô-lôm-bô

10/13/2026

KNTT&CS

2

Câu hỏi 2:
Ai là người đầu thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới?

Ph. Ma-gien-lan

10/13/2026

KNTT&CS

3

Câu hỏi 3:
Các cuộc phát kiến địa lý do tầng lớp nào tiến hành?

Thương nhân, quý tộc.

10/13/2026

KNTT&CS

4

Câu hỏi 4:
Các cuộc phát kiến địa lý chủ yếu hướng về đâu?

Ấn Độ và các nước phương Đông

10/13/2026

KNTT&CS

5

Câu hỏi 5:
Chủ nghĩa tư bản ở châu Âu được hình thành trên cơ sở
nào?

Vốn và nhân công làm thuê.

10/13/2026

KNTT&CS

6

Câu hỏi 6:
Vì sao người nông nô phải làm thuê trong các xí nghiệp
của tư bản?

Họ bị tư bản và phong kiến cướp hết ruộng đất.

10/13/2026

KNTT&CS

7

Trong lòng XHPK, CNTB đã được hình
thành. Giai cấp tư sản ngày càng lớn mạnh,
tuy nhiên, họ lại không có địa vị xã hội thích
hợp. Do đó, giai cấp tư sản đã chống lại
phong kiến trên nhiều lĩnh vực. Và phong
trào văn hóa Phục hưng là minh chứng cho
cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống
phong kiến.

BÀI 3:
PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO
Giới thiệu được sự biến đổi quan trọng về kinh tế- xã hội của Tây Âu
từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVI

MỤC
TIÊU

Trình bày được những thành thựu tiêu biểu của Phong trào Văn
hóa Phục hưng
Nhận biết được ý nghĩa và tác động của phong trào Văn hóa
Phục Hưng
Nêu và giải thích được nguyên nhân của phong trào Cải cách tôn
giáo
Mo tả khái quát được nội dung cơ bản và tác động của các cuộc cải
cách tôn giáo đối với xã hội Tây Âu

1. Những biến đổi vê kinh tế- xã hội Tây
Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI

Nội
dung

Những thành tựu tiêu biểu
2. Phong trào Văn
hóa Phục hưng

Ý nghĩa và tác động

bài
học

3. Phong trào cải cách
tôn giáo

Nguyên nhân bùng nổ
Nội dung cơ bản
Tác động

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI
Quan sát 2 bức vẽ này em có nhận xét gì về bộ mặt của Tây Âu trong
khoảng thế kỉ XIV_XV?

THÀNH THỊ PHÁT TRIỂN MẠNH CÓ VAI TRÒ QUAN TRỌNG TRONG SỰ PHÁT TRIỂN

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI
Vì sao Tây Âu lại có những biến đổi to lớn như vậy?

QUAN HỆ SẢN XUẤT TƯ BẢN DẦN HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI

Người da đen ở châu Phi bị bắt bán sang châu Âu và Mỹ

10/13/2026
Công
nhân Pháp làm việc trong các hầm mỏ ở Pháp

Quý tộc Anh rào ruộng cướp đất của nông nô

KNTT&CS
Cảnh

13
khai thác khoáng sản của ngừoi dân Tây Ban Nha

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI
Cùng với sự phát triển về kinh tế xã hộiTây Âu trong khoảng thế kỉ
XIV_XV có gì thay đổi?

+ Nhiều tầng lớp xuất hiện: Chủ xưởng, thương gia, chủ các ngân hàng
(Tư sản)

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI

Chế độ PK ở châu Âu tồn tại trong bao lâu ? Đến thế kỉ XV
nó đã bộc lộ những hạn chế nào ?
Trong suốt 1000 năm đêm trường trung cổ, chế độ PK đã kìm
hãm sự phát triển của xã hội. Toàn xã hội chỉ có trường học để
đào tạo giáo sĩ. Những di sản của nền văn hóa cổ đại bị phá
hủy hoàn toàn, trừ nhà thờ và tu viện.
- Giai cấp tư sản có thế lực
về kinh tế nhưng không có
địa vị chính trị, xã hội.

Vị trí của giai cấp
tư sản trong xã hội
phong kiến như thế
nào?

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI
- Giai cấp tư sản đứng lên đấu
tranh chống lại tư tưởng lỗi thời
của phong kiến
Họ phản đối các giáo lý lỗi thời,
chủ trương xây dựng một nền
văn hóa mới đề cao giá trị con
người và quyền tự do cá nhân,
thúc đẩy khoa học – kỹ thuật
phát triển.

Để thay đổi và
khẳng định vị trí
của mình giai cấp
tư sản đã làm gì?

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1.Những biến đổi về kinh tế- xã hội Tây Âu từ thế kỉ XIII đầu thế kỉ XVI
- Từ cuối thế kỉ XIII, tình hình kinh tế - xã hội Tây Âu có nhiều biến đổi.
+ Các hình thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ra đời và ngày càng mở rộng như:
Công trường thủ công, công ty thương mại, đồn điền.
+ Giai cấp tư sản đã ra đời mặc dù có thế lực kinh tế song không có địa vị xã
hội và chính trị tương xứng.
+ Họ phản đối các giáo lý lỗi thời, chủ trương xây dựng một nền văn hóa mới
đề cao giá trị con người và quyền tự do cá nhân, thúc đẩy khoa học – kỹ thuật
phát triển.
-> Tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của chủ nghĩa tư bản.

TIẾT 2
Phong trào Văn hóa Phục hưng

BÀI 3:CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN THỜI HẬU KỲ TRUNG ĐẠI Ở
CHÂU ÂU

2 . Phong trào văn hóa Phục hưng:
*. Khái niệm: Là khôi phục những
tinh hoa văn hóa cổ đại Hi Lạp và
Rô-ma, đồng thời phát triển nó ở
tầm cao mới.

10/13/2026

KNTT&CS

Em hiểu thế nào
là “Phong trào
văn hóa phục
hưng”?

19

Các em tìm hiểu thông tin Sách giáo khoa. Hãy
cho biết Phong trào Văn hóa Phục hưng khởi
đầu ở quốc gia nào?

10/13/2026

KNTT&CS

20

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN GIÁO

2 . Phong trào văn hóa Phục hưng:
*. Nguyên nhân:

- Chế độ phong kiến kìm hãm, vùi dập các giá
trị văn hóa.
- Giai cấp tư sản có thế lực về kinh tế nhưng
không có địa vị chính trị, xã hội.

Nguyên nhân xuất
hiện “Phong trào văn
hóa phục hưng” ?

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ CẢI CÁCH TÔN
GIÁO
2 . Phong trào văn hóa Phục hưng:
a . Những thành tựu tiêu biểu:

0919574295

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:

Văn học

VĂN HÓA
PHỤC
HƯNG

Nghệ thuật

Khoa học kỉ
thuật
Phong trào văn hóa
Trình bày các thành
phục hưng diễn ra
tựu tiêu biểu trên
trên những lĩnh vực
từng lĩnh vực?
nào?

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:
Tác phẩm Hài kịch thần thánh của nhà
thơ người Ý Đan-tê
Văn học

Tác phẩm Đôn Ki-hô-tê của nhà văn
người Tâỵ Ban Nha M. Xéc-van-téc
Nhiều vở kịch của w. sếch-xpia, Hămlét, Giu-li-ét, Ph. Ra-bơ-le
Nội dung: Tập trung lên án sự tàn bạo,
tham lam của tầng lớp phong kiến, đấu
tranh cho tự do và tình yêu

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:

Tác phẩm “Lọ nước thần'

François Rabelais ông đã miệt mài đọc các tác phẩm cổ đại Hy-La, học luật và
y khoa rồi trở thành bác sĩ ở Lyông. Sau đó ông bắt tay vào sự nghiệp văn
chương. Ông viết báo, dịch sách và viết tiểu thuyết. Rabelais là ngôi sao rực rỡ
trên văn đàn Phục Hưng của Pháp.

Nhiều vở
kịch ý nghĩa

KNTT&CS
10/13/2026

Romeo và Juliet

U. Sếch-xpia
(156428– 1616)

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:
Ông là một nhà văn và nhà viết kịch Anh,
được coi là nhà văn vĩ đại nhất của Anh và là
nhà viết kịch đi trước thời đại. Ông cũng được
vinh danh là nhà thơ tiêu biểu của nước Anh
và là "Thi sĩ của dòng sông Avon" Những vở
kịch của ông đã được dịch ra thành rất nhiều
ngôn ngữ lớn và được trình diễn nhiều hơn bất
William Shakespeare (1564 – 1616)

kì nhà viết kịch nào.

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:
Danh hoạ nổi tiếng:
+ Lê-ô-na đơ Vanh-xi (Leonardo da Vinci,
Nghệ thuật
1452 - 1519)
+ Mi-ken-lăng-giơ (Michelangelo, 1475 -1564)

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:

Ông là một họa sĩ, nhà điêu khắc, kiến trúc
sư, nhạc sĩ, bác sĩ, kỹ sư, nhà giải phẫu, nhà
phát minh và triết học tự nhiên người Ý.
Ông được coi là thiên tài toàn năng
nhất lịch sử nhân loại. Ông là người có
những ý tưởng vượt trước thời đại của
mình, đặc biệt là khái niệm về máy bay trực
thăng, xe tăng, dù nhảy, sự sử dụng hội

Leonardo di ser Piero da Vinci
( 1452 – 1519)

tụ năng lượng mặt trời, máy tính, sơ thảo lý
thuyết kiến tạo địa hình, tàu đáy kép, cùng
nhiều sáng chế khác. 

Ma-đô-na bên cửa sổ
KNTT&CS
10/13/2026

Nàng Mona Lisa - Leona de Vinci
32

"Bữa tiệc cuối cùng" của Leonardo da Vinci

Michelangelo – Đức mẹ sầu bi

Nền nghệ thuậ ttạo hình thời Phục hưng lấy con người làm
chủ để sáng tác. Người ta đã thoát khỏi những đường nét hạn
chế, những bộ mặt nghiêm nghị hay thiểu não, những màu
sắc sặc sỡ hay ảm đạm của nghệ thuật phong kiến.
(Lương Ninh (Chủ biên), Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung
đại, NXB Giáo dục, 1999, trang 103

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

a . Những thành tựu tiêu biểu:
Khoa học kỉ
thuật

Xuất hiện nhiều nhà khoa học dũng cảm chống lại những quan
điểm sai lẩm bảo thủ, góp phẩn thay đổi cách nhìn của con
người thời bấy giờ về Trái Đất và vũ trụ, tiêu biểu như: N. Côpéc-ních (N. Copernicus, 1473 - 1543), G. Bru-nô (G. Bruno,
1548 - 1600), G. Ga-li-lê (G. Galilei, 1564-1642).

Nicolaus Copernicus (1473 – 1543)

Ông là một nhà toán học, thiên văn
học, luật gia, học giả kinh điển, nhà cai
trị, viên chức hành chính, nhà ngoại
giao, nhà kinh tế, và người lính. Trong số
những khả năng của mình, ông đã lựa
chọn thiên văn học làm nghề nghiệp
chính, sự phát triển thuyết nhật tâm của
ông được coi là giả thuyết khoa học quan
trọng nhất trong lịch sử, đánh dấu bước
chuyển sang thiên văn học hiện đại

- Ông được người đời sau mệnh danh là “ Cha đẻ
của khoa học cận đại”.
-Ông là người đầu tiên dùng kính viễn vọng quan
sát các thiên thể, chứng minh và phát triển thuyết
mặt trời là trung tâm vũ trụ của Côpecnich.

G. Ga-li-lê (1564 – 1642)

KNTT&CS
10/13/2026

-Ông viết trong sách của mình rằng: “Tất cả
không phải là tĩnh tại, mặt trời đang quay, trái đất
cũng đang quay. Trái đất không chỉ quay quanh
mặt trời mà còn tự quay quanh mình nó theo một
trục”.

39

KNTT&CS
10/13/2026

40

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

b. Ý nghĩa và tác động của phong trào Văn hoá Phục
hưng đối với xã hội Tây Âu

Đề cao giá trị con
người

Đề cao tinh thần
dân tộc

Tư liệu 1, 2 phản
ánh quan điểm của
các nhà Văn hóa
Phục hưng về vấn
đề gì?

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO

b. Ý nghĩa và tác động của phong trào Văn hoá Phục
hưng đối với xã hội Tây Âu
Đánh giá vể phong trào Văn hoá Phục hưng, Ăngghen viết: "Đó là một cuộc cách mạng tiến bộ, vĩ đại
nhất mà loài người chưa từng thấy, một thời đại cẩn
đến những con người khổng lổ và đã sinh ra những
con người khổng lổ, khổng lổ vể tư tưởng, về nhiệt tình
và về tính cách, khổng lổ vể tài năng mọi mặt và về sự
hiểu biết sâu rộng của họ". (Lương Ninh (Chủ biên),
Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung đại, NXB Giáo dục,
Hà Nội, 2009, trang 110-111

Em có đồng ỷ
với quan điểm
của Ăng Ghen
không? Vì sao

Lĩnh vực
Văn học

Hội họa
Âm nhạc
Kiến trúc – điêu
khắc
Khoa học – kỹ
thuật

10/13/2026

Thành tựu tiêu biểu
- Xuất hiện nhiều nhà văn, nhà thơ lớn như Đan-tê, Pê-trác-ca, Bô-ca-xi-ô (I-ta-li-a); Sếchxpia (Anh); Xéc-van-tét (Tây Ban Nha).
- Uy-li-am Sếch-xpia (William Shakespeare): Rô-mê-ô và Giu-li-ét, Hamlet, Ô-ten-lô.
- Mi-ken đơ Xéc-van-tét (Miguel de Cervantes): Đôn Ki-hô-tê.
- Đạt đến trình độ cao về nghệ thuật tạo hình, thể hiện vẻ đẹp con người và thế giới hiện
thực.
- Tiêu biểu: Lê-ô-na đơ Vanh-xi với Mô-na Li-da, Bữa tiệc cuối cùng; Mi-ken-lăng-giơ với các
tác phẩm hội họa nổi tiếng.
- Âm nhạc phát triển đa dạng, cả thanh nhạc và khí nhạc; nghệ thuật hợp xướng và âm nhạc
nhiều bè được phát triển.
- Kiến trúc và điêu khắc mang tinh thần cổ điển Hy Lạp – La Mã, đề cao vẻ đẹp con người.
- Tiêu biểu: Mi-ken-lăng-giơ với tượng Đa-vít, Pi-ê-ta; nhiều công trình kiến trúc Phục hưng
ở I-ta-li-a.
- Có nhiều tiến bộ trong thiên văn học, y học, toán học và kỹ thuật.
- Tiêu biểu: Cô-péc-ních đưa ra thuyết Nhật tâm; Ga-li-lê có nhiều đóng góp cho thiên văn
học; phát minh kỹ thuật in góp phần truyền bá tri thức.

KNTT&CS

43

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO
b. Ý nghĩa và tác động của phong trào Văn hoá Phục
hưng đối với xã hội Tây Âu
Phong trào Văn hóa
* Ý nghĩa: Lên án nghiêm khắc giáo hội Thiên
Phục hưng có ý nghĩa và
Chúa và tấn công vào trật tự phong kiến.
tác động đến xã hội Tây
+ Đề cao giá trị con người và tinh thần dân tộc
Âu như thế nào.
• Tác động:
+ Phát động quần chúng đấu tranh chống lại xã
hội phong kiến
+ Là "cuộc cách mạng tiến bộ vĩ đại" mở
đường cho sự phát triển cao hơn của văn hóa
châu Âu và văn hóa nhân loại.

“Thời kì văn hóa Phục hưng là thời kì chuyển biến quan
trọng trong đời sống tinh thần của nhân loại, đó là cuộc
cách mạng tiến bộ vĩ đại, một thời đại cần đến những
con người khổng lồ và đẻ ra những người khổng lồ:
khổng lồ về tư tưởng, về nhiệt tình và về tính cách,
khổng lồ về tài năng mọi mặt và về sự hiểu biết sâu rộng
của họ”
- Ăng-ghen -

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO
2. Phong trào cải cách tôn giáo
a. Nguyên nhân bùng nổ
Thiên Chúa giáo là
chỗ dựa cho chế độ
phong kiến, chi
phối toàn bộ đời
sống tinh thần của
xã hội Tây Âu.

Thời kì Phục hưng,
Giáo hội công khai
đàn áp những tư
tưởng tiến bộ, trở
thành một thế lực
cản trở bước tiến
của xã hội

Vì sao xuất hiện
phong trào Cải cách
Giai
cấp tư sản
tôn
giảo?
đang lên muốn
thay đổi và “cải
cách” lại tổ chức
giáo hội có lợi cho
giai cấp mình

Người khởi xướng
Martin Luther

Nội dung tiến hành
- Phủ nhận quyền tối cao của Giáo hoàng: Khẳng định chỉ có Kinh thánh mới là nguồn gốc
duy nhất của đức tin và chân lý.
- đả kích sự đồi bại trong giáo hội.
- - Đơn giản hóa nghi lễ: Giảm bớt các bí tích (chỉ giữ lại Báp-têm và Tiệc Thánh), dịch Kinh
thánh ra tiếng địa phương để giáo dân dễ tiếp cận.

(Đức)
Jean Calvin

- Thuyết định mệnh: Cho rằng số phận con người (được cứu rỗi hay bị đày đọa) đã được
Thiên Chúa định sẵn từ trước, con người không thể thay đổi.
- Đạo đức khắt khe và thực tế: Khuyến khích lối sống tiết kiệm, siêng năng làm việc; coi sự
thành công trong công việc và kinh tế là một biểu hiện của ơn phước Thiên Chúa.

(Thụy Sĩ)

- Tổ chức giáo hội cộng hòa: Xây dựng mô hình giáo hội chặt chẽ, tự quản bởi các giáo
đoàn và các trưởng lão, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến giai cấp tư sản châu Âu sau này.

Vua Henry VIII

- Tách khỏi Tòa thánh Rome: Nguyên nhân trực tiếp là do Giáo hoàng từ chối cho vua ly
hôn, nhưng sâu xa là muốn thoát khỏi sự chi phối tài chính và chính trị của Giáo hội Công
giáo La Mã.
- Tịch thu tài sản: Giải tán các tu viện Công giáo, tịch thu đất đai và tài sản sung vào công
quỹ hoàng gia, tạo đà phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa.

(Anh)
10/13/2026

KNTT&CS

47

Ai là người đóng vai trò quan
trọng trong cuộc cải cách này ?

Jean Calvin (1509 – 1564)

Trong giáo lí của mình, Lu-thơ chủ trương “cứu
vớt con người bằng lòng tin”.Nghĩa là phủ nhận
sự thống trị của Giáo hội . Ngày 31-10-1517, Luthơ dán bản “Luận cương 95 điều” ở trước cửa
nhà thờ trường đại học Vitenbe. Bản luận cương
thể hiện quan điểm cải cách tôn giáo của Lu-thơ.
Sau khi Lu-thơ phát động cải cách tôn giáo, ở Đức
diễn ra các cuộc đấu tranh giữa nông dân với
phong kiến và giáo hội, giữa tân giáo với cựu
giáo. Mãi đến năm 1555 địa vị hợp pháp của tôn
giáo Lu-thơ mới được công nhận

Jean Calvin Ông khẳng định chỉ cần
lòng tin là con người được cứu rỗi.
Ông chủ trương xóa bỏ các nghi lễ phiền
phức, không thờ tranh ảnh, tượng chúa,
bỏ đi nhiều ngày lễ, giảm bớt tốn kém
cho tín đồ. Giáo hội Can-vanh được tổ
chức theo nguyên tắc dân chủ. Cải cách
tôn giáo ở Thụy sĩ đã thành công
Genevè trở thành trung tâm của phong
trào cải cách tôn giáo ở Tây Âu.

Theo em, trong n ộ i dung c ả i cách c ủa
Lu-th ơ và Can-vanh có đi ể m gì chung?

Không thủ tiêu tôn giáo, dùng
những biện pháp ôn hòa để quay
về với giáo lí Ki-tô nguyên thủy

0919574295

BÀI 3: PHONG TRÀO VĂN HOÁ PHỤC HƯNG VÀ
CẢI CÁCH TÔN GIÁO
2. Phong trào cải cách tôn giáo
Dựa vào h5 hãy
b. Nội dung cơ bản
trình bày nội dung
cải cách tôn giáo