DRONE
PHUN
THƯỚC

CẢM
BIẾN

CHÀO MỪNG CÁC
BẠN
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
NGÀY HÔM NAY
CẢM
BIẾN

DỮ LIỆU
MUNITE
NT

DỮ LIỆU
CÂY
TRỒNG

TỰ ĐỘNG
HÒA

VIDEO 1

CÔNG NGHỆ 10

BÀI 15:
SÂU, BỆNH HẠI
CÂY TRỒNG VÀ
Ý NGHĨA CỦA VIỆC
PHÒNG TRỪ

MỤC TIÊU BÀI
HỌC
Nêu được khái
niệm cốt lõi về
sâu hại và bệnh hại
trên cây trồng.

Phân tích ưu - nhược
điểm của các biện
pháp phòng trừ hiện
hành.

Trình bày các tác hại
nghiêm trọng đối
với sự sinh trưởng và
phát triển của cây.

Giải thích ý nghĩa
thực tiễn của việc
phòng trừ đối với kinh
tế và hệ sinh thái.

NỘI DUNG BÀI
HỌC

1. KHÁI NIỆM
SÂU, BỆNH
HẠI

2. TÁC HẠI ĐỐI
VỚI CÂY TRỒNG

3. BIỆN
PHÁP
PHÒNG TRỪ

4. Ý NGHĨA
CỦA VIỆC
PHÒNG TRỪ

VIDEO 2

I. KHÁI NIỆM SÂU, BỆNH
HẠI CÂY TRỒNG

I. Khái niệm sâu, bệnh hại cây
trồng
Khái niệm Sâu
hại

- Là các loài côn trùng gây hại
các bộ phận của cây trồng
(thân, lá, hoa, quả, rễ,...).

1. Châu chấu

2. Rệp

3. Sâu cuốn lá

4. Ruồi đục quả

- Tác động: Làm lá bị khuyết,
thủng, cuốn; quả, thân, cành bị
gãy, thối, rụng.

Bệnh hại là
gì?
Do các loài vi
sinh vật: Nấm,
Vi khuẩn, Virus.

Trạng thái KHÔNG BÌNH
THƯỜNG về hình thái, cấu
tạo, chức năng, sinh lí của
cây trồng.

Do điều kiện bất
lợi: Thời tiết khắc
nghiệt, thiếu dinh
dưỡng.

HOẠT ĐỘNG NHÓM:
KHÁM PHÁ SÂU HẠI VÀ BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
NHÓM
1
Nhiệm vụ
Sử dụng Google Lens hoặc
công cụ tìm kiếm hình
ảnh để tìm 03 ví dụ thực tế
về bệnh hại do vi khuẩn.

NHÓM
2
Nhiệm
Sử dụngvụ
ChatGPT hoặc
Microsoft Copilot với câu lệnh:
“Phân biệt ngắn gọn khái
niệm Sâu hại và Bệnh hại
cây trồng. Cho ví dụ.”

VIDEO 3

Điển hình một số sâu hại
thường gặp

Châu chấu: Hoạt
động thành đàn, cắn
phá lá trên diện rộng.

Rệp: Bu bám và
chích hút nhựa cây,
làm cây suy yếu.

Sâu cuốn lá: Nhả
tố cuốn lá lúa thành
tổ và cắn phá bên
trong.

Ruồi đục quả: Đề
trứng vào quả, dòi nở
ra ăn thịt quả làm quả
thối rống.

Điển hình một số bệnh hại
thường gặp

Bệnh đạo ôn
(Nấm):
Gây các vết đốm
hình mắt én trên lá và
cổ bông lúa.

Bệnh bạc lá
(Vi khuẩn):
Làm cháy khô mép lá,
ảnh hưởng nghiêm
trọng đến quang hợp.

Bệnh héo xanh
(Vi khuẩn):
Gây tắc mạch dẫn, làm
cây héo rũ đột ngột.

Bệnh thán thư
(Nấm):
Gây đốm nâu, vết lồm
thối trên lá và quả.

PHÂN BIỆT KHÁI NIỆM SÂU HẠI VÀ
BỆNH HẠI
Khái niệm
Nguyên nhân
Cách gây hại

Ví dụ điển hình

Sâu hại

Bệnh hại

Là côn trùng, động vật
nhỏ gây hại cho cây.

Là tình trạng cây bị hại
do vi sinh vật hoặc điều
kiện bất lợi.

Do động vật
(sâu, rầy, bọ...).

Do nấm, vi khuẩn, virus
hoặc yếu tố môi trường.

Cắn, nhai, chích hút làm
hư lá, thân, quả.
Sâu cuốn lá, rầy nâu,
Ruồi đục quả.

Làm cây héo, thối, đốm
lá, sinh trưởng kém.
Đạo ôn, vàng lá virus,
héo xanh.

VIDEO 4

II. TÁC HẠI
CỦA SÂU,
BỆNH HẠI
CÂY TRỒNG

MÔ TẢ TÁC HẠI
CỦA CÁC LOẠI
SÂU, BỆNH HẠI
ĐỐI VỚI CÂY
TRỒNG.

MÔ TẢ TÁC HẠI CỦA CÁC LOẠI SÂU, BỆNH HẠI ĐỐI VỚI CÂY
TRỒNG.

1. Sâu, bệnh bắt
đầu phá hoại các
bộ phận của cây.

2. Cây sinh trưởng
và phát triển kém,
suy yếu.

3. Năng suất sự
giảm, chất lượng
nông sản kém.

4. Thất thu hoàn
toàn, thậm chí cây
trồng bị chết.

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP
PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH
HẠI CÂY TRỒNG

VIDEO 5

Hoạt động nhóm: Tìm hiểu các biện
pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây
Tổ chức
Nghiên cứu trồng Ứng dụng
Thử
nhóm

SGK

Chia
nhóm
Mỗi nhóm gồm
04 học sinh

Nhiệm
vụ
Nghiên cứu mục III
trong SGK và thảo
luận để trả lời:

Thảo luận theo kí
thuật Khăn trải
bàn

• Phòng trừ sâu, bệnh hại
gồm những biện pháp nào?
• Nội dung cụ thể của từng
biện pháp?
• Ưu điểm của từng biện
pháp?
• Nhược điểm của từng biện
pháp?

AI
Khai thác
Chatbot
Sử AI
dụng ChatGPT hoặc

Microsoft Copilot với câu
lệnh:
“So sánh ưu và nhược
điểm của Biện pháp
hóa học và Biện pháp
sinh học trong bảo vệ
thực vật.”

thách

Thử thách
AI
Hãy tìm ít nhất một
nội dung AI trả lời
chưa đầy đủ hoặc
cần làm ró hơn so
với SGK.
Ví dụ:
• Kháng thuốc
• Thời gian tác dụng
• Ảnh hưởng đến môi
trường
• Mức độ an toàn đối
với sinh vật có ích

BIỆN PHÁP
PHÒNG
TRỪ2

3

Biện
pháp
Sinh học

4

Biện
pháp
Hóa học

Biện pháp
Cơ giới, vật
lí

1

5

Biện pháp
Canh tác

BẢO VỆ
CÂY
TRỒNG

Quản lí dịch
hại
tổng hợp
(IPM)

BIỆN PHÁP PHÒNG
TRỪ
ƯU - NHƯỢC
Canh tác: Vệ sinh
đồng ruộng, luẫn
canh, làm đất.
(Theo ngắn sớm,
thân thiện MT).)

Cơ giới, vật lí:
Bảy đèn, ngắt lá bệnh,
bắt sâu.
(Hiệu quả ngay nhưng
tôn công).

Sinh học: Dùng
thiên địch,
vi sinh vật.

Hóa Học
Hiệu quả nhanh, dập
dịch tốt NHƯNG ô
nhiễm, tồn
dư độc hại, kháng thuốc.

Quản lí dịch hai
tổng hợp (IPM):
Phối hợp nhiều biện
pháp, vẽ
sinh học, giữ dịch
hại dưới ngưỡng
kinh tế.

Sinh Học

Hóa học: Dùng
thuốc BVTV.

An toàn, bền vững
NHƯNG tác dụng chậm,
giá thành cao, phụ thuộc
thời tiết.

ƯU - NHƯỢC
Quản lí tổng
hợp (IPM)

Cảnh
tác
Vệ
sinh, làm đất,

Cơ giới, vật
lí
Dùng sức người,
máy móc, bắt.

Phối hợp nhiều
biện pháp, ưu tiền
sinh học.

Ưu
điểm
Dễ, thân thiện

Ưu
điểm

Ưu
điểm
Giảm
chi phí, tăng

luân canh.

môi trường

Nhược
điểm
Chỉ mang tính
ngăn ngừa

Hiệu quả ngay,
không ô nhiêm

Nhược
điểm
Tốn
công, khó áp
dụng diện rộng

năng suất, bảo vệ
đa dạng sinh học

Nhược
điểm
Đòi
hỏi kiến thức
sinh thái

GIẢI PHÁP TỔNG THỂ: QUẢN LÍ DỊCH HẠI
(IPM)
Phối hợp đồng thời nhiều biện pháp, chú trọng biện pháp
sinh học để giữ sâu bệnh dưới ngưỡng gây hại kinh tế.

IPM

Tích cực: Giảm chi phí, tăng
năng suất, bảo vệ đa dạng sinh
học.

Thách thức: Đòi hỏi người nông
dân phải có kiến thức sâu về hệ sinh
thái.

SO SÁNH BIỆN PHÁP HÓA HỌC VÀ BIỆN PHÁP
SINH HỌC TRONG BẢO VỆ THỰC VẬT
Tiêu chí

Biện pháp hóa học

Biện pháp sinh học

Bản chất

Sử dụng thuốc hóa học để diệt sâu bệnh.

Sử dụng thiên địch, vi sinh vật có ích.

Ưu điểm

Hiệu quả nhanh, dễ áp dụng, xử lý kịp thời khi dịch An toàn cho người và môi trường, bền vững.
bùng phát.

Nhược điểm

Gây ô nhiễm, để lại dư lượng, dễ làm sâu kháng Tác dụng chậm, hiệu quả phụ thuộc điều kiện tự
thuốc.

nhiên.

Phạm vi dùng

Phù hợp khi sâu bệnh phát triển mạnh.

Thích hợp phòng trừ lâu dài, ổn định.

Kết luận

Nhanh, mạnh nhưng dễ gây hại môi trường.

An toàn, bền vững nhưng hiệu quả chậm hơn.

IV. Ý NGHĨA CỦA VIỆC
PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH
HẠI CÂY TRỒNG

1.Ý nghĩa của
việc phòng trừ
sâu, bệnh hại
cây trồng là gì?

2.Ý nghĩa của
việc phòng trừ
sâu, bệnh hại
cây trồng là gì?

3.Giải thích tác dụng bảo
vệ môi trường, bảo vệ hệ
sinh thái và sức khoẻ
con người của biện pháp
sinh học và biện pháp
quản lí dịch hại tổng hợp
trong phòng trừ sâu,
bệnh hại.

IV. Ý NGHĨA CỦA VIỆC
PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH
HẠI CÂY TRỒNG

Bảo vệ cây trồng, hạn
chế ảnh hưởng xấu của
sâu, bệnh đối với cây
trồng, tạo điều kiện cho
cây trồng sinh trưởng và
phát triển tốt, năng suất
cao, chất lượng tốt.

Ngoài ra, việc áp dụng
các biện pháp sinh học
và biện pháp quản lí dịch
hại tổng hợp trong phòng
trừ sâu, bệnh hại còn có
tác dụng bảo vệ môi
trường, bảo vệ hệ sinh
thái và sức khoẻ con
người.

Sinh vật có ích trong phòng trừ sâu, bệnh hại
cây trồng
Vai trò của sinh vật có
ích

Thiên dịch bắt mồi

• Nhện bắt mồi; Bọ đuôi kim, Côn trùng ăn thiịt
a) Nhện bắt mồi

b) Bọ đuôi kim đen ăn
sâu non

Vi sinh vật có
•ích
Ví khuẩn, Virus, Nắm ký sinh gây bệnh cho sâu hại
Ý nghĩa

c) Nắm bột kí sinh ở
sâu khoang

Một số sinh vật có ích
trong bảo vệ thực vật

• Tiêu diệt sâu, bệnh hại tự nhiên;
• Giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật;
• Bảo vệ môi trường; Duy trì cân bằng hệ sinh thái;
• Góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

Ghi
nhớvật có ích là kẻ thù tự nhiên của sâu, bệnh hại.
Sinh

Chúng góp phần bảo vệ cây trồng và cần được bảo
tồn, phát triển trong sản xuất nông nghiệp.

KẾT
NỐI

NGHỀ
NGHIỆP
Nghề
nghiệp

Kỹ sư Bảo vệ thực
Là người tốt nghiệp đại học
vật
ngành Bảo vệ thực vật, chuyên
nghiên cứu và ứng dụng các giải
pháp bảo vệ cây trồng.

•
•
•
•
•

Mục
Bảotiêu
vệ nâng suất cây trồng.
Đảm bảo an toàn thực phẩm.
Giữ gìn đa đang sinh học.
Bảo vệ môi trường.
Hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Thông điệp

Công việc chính
• Nghiên cứu quy luật phát sinh
và phát triển của sâu, hạnh bải.
• Xác định nguyên nhân gây hại
cây trồng.
• Đề xuất và áp dụng các biện
pháp phòng trừ hiệu quả.

•
•
•
•
•

Kiến thức và kỹ
Sinhnăng
học thực vật.

Bênh học cây trồng.
Côn trùng học.
Công nghệ sinh học.
Ứng dụng AI và công nghệ số
trong nông nghiệp.
• Phân tích và giải quyết vấn đề.

Kỹ sư Bảo vệ thực vật góp phần bảo vệ cây trồng, nâng
cao năng suất nông nghiệp, đảm bảo an toàn thực phẩm
và phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, bền vững.

LUYỆN
TẬP

LUYỆN TẬP – CỦNG CỐ KIẾN
THỨC
NHIỆM VỤ 1
NHIỆM VỤ
Trả lời câu hỏi trắc
nghiệm
GV tổ chức
trò chơi trắc nghiệm
nhanh trên Quizizz nhằm củng cố
toàn bộ kiến thức của bài học.

2
Trả lời câu hỏi luyện
tập

Em hãy giải thích vì sao phòng trừ
sâu, bệnh lại giúp cây trồng cho
năng suất cao và chất lượng tốt?
Gợi ý suy
•nghĩ
Hạn chế tác hại của sâu, bệnh.

Thi đưa – Nhanh – Chính
xác

•
•
•
•

Cây sinh trưởng khỏe mạnh.
Nâng cao năng suất.
Cải thiện chất lượng nông sản.
Đảm bảo hiệu quả kinh tế.

VỀ NHÀ
Hành trang tiếp
theo

Ôn tập: Nắm vững khái niệm và
phân biệt Sâu - Bệnh.

Hoàn thành: Trả lời câu hỏi Luyện
tập (SGK tr.79) & Báo cáo App Vận
dụng.
Chuẩn bị: Đọc trước Bài 16:
Một số sâu hại cây trồng thường
gặp.