Công nghệ 9 • Kết nối tri thức

CHÀO MỪNG CÁC EM

ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
HÔM NAY!
⚡ Môn: Công nghệ 9 - Trải nghiệm nghề nghiệp
🔌 Mô đun: Lắp đặt mạng điện trong nhà
⭐ Cùng tìm hiểu các thiết bị điện quen thuộc
trong gia đình.

KHỞI ĐỘNG

Quan sát bảng điện gia đình

Công cụ số: Google Lens
Cách thực hiện:
1. Mở Google Lens
2. Quét hình bảng điện
3. Đọc tên thiết bị gợi ý
4. Đối chiếu với hình trên slide
Hình 1.1: Bảng điện trong gia đình

Dẫn vào bài

Xem video AI

KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi khởi động
Hiện nay, trong mỗi gia đình đều có các
thiết bị đóng cắt và lấy điện để phục vụ
nhu cầu sinh hoạt.
Quan sát Hình 1.1 và cho biết có
những thiết bị đóng cắt và lấy
điện nào có trong bảng điện?
Hình 1.1: Bảng điện trong gia đình

KHỞI ĐỘNG

Trả lời khởi động

Trong Hình 1.1 có:
A. Thiết bị đóng cắt:
Công tắc điện, aptomat.
B. Thiết bị lấy điện:
Ổ cắm điện.
Các thiết bị này giúp bảo vệ, kiểm tra
mạch điện và điều khiển việc cấp điện
cho đồ dùng điện trong gia đình.

Công nghệ 9 • Mô đun: Lắp đặt mạng điện trong nhà

BÀI 1

THIẾT BỊ ĐÓNG CẮT
VÀ LẤY ĐIỆN
TRONG GIA ĐÌNH
● Môn: Công nghệ 9
● Mô đun: Lắp đặt mạng điện trong nhà

Dẫn vào bài

Xem video AI 2

BÀI 1

Mục tiêu bài học

Mô tả được chức năng, cấu tạo và
thông số kĩ thuật của thiết bị đóng
cắt, lấy điện trong gia đình.

Kể tên được các thiết bị đóng cắt
và lấy điện trong gia đình.

Đọc được thông số kĩ thuật cơ bản
của công tắc, cầu dao, aptomat, ổ
cắm điện, phích cắm điện.

Có trách nhiệm sử dụng thiết bị
điện an toàn trong gia đình.

Tiến trình bài học

Khởi
động

HĐ 1:
Công
tắc điện

HĐ 2:
Cầu dao

HĐ 3:
Aptomat

HĐ 4:
Ổ cắm
điện

HĐ 5:
Phích
cắm điện

Hãy cùng nhau khám phá từng bước nhé!

Luyện
tập
online

Vận
dụng &
Về nhà

Hoạt động 1

Tìm hiểu về công tắc điện
Mục tiêu
Mô tả được chức năng, cấu tạo và thông số kĩ
thuật của công tắc điện.

Hình thức
Làm việc cá nhân: Nghiên cứu SGK và trả lời
câu hỏi.

Câu hỏi 1: Công tắc điện có chức năng gì?

Khám phá công tắc điện
Hoạt động 1
3

Các cực nối điện

1 Nút bật tắt

Quan sát Hình 1.2
Công tắc điện có cấu tạo
gồm những bộ phận nào?

2

Vỏ (đế)

Câu hỏi 2
Hình 1.2: Cấu tạo của công tắc điện

Dẫn vào bài

Xem video AI 3

Chốt kiến thức
Chức năng của công tắc điện.
Công tắc điện là thiết bị dùng để đóng cắt điện
cho các đồ dùng, thiết bị điện trong gia đình.

Công tắc giúp điều khiển trạng thái bật/tắt của
đèn, quạt hoặc thiết bị điện khác trong mạch điện.

Ghi nhớ!

ON

Chốt kiến thứcCấu

tạo và thông số công tắc điện

Cấu tạo

Thông số kĩ thuật

1. Nút bật tắt — làm bằng nhựa cách điện
2. Vỏ ngoài — làm bằng nhựa cách điện
3. Các cực nối điện — làm bằng đồng

Dòng điện định mức
Điện áp định mức

Thông số được ghi trên vỏ công tắc
Cần đọc thông số trước khi lắp đặt và sử dụng.

Hình 1.2: Cấu tạo của công tắc điện hai cực.

Nút bật tắt và vỏ ngoài: cách điện — Cực nối điện: dẫn điện

Dẫn vào bài

Xem video AI 4

HOẠT ĐỘNG SỐ
Smart Switch
Tìm hiểu công tắc thông minh

Công cụ số: Google Search hoặc Chatbot AI
Từ khóa: “công tắc thông minh” · “Smart
Switch” · “công tắc IoT”
Nhiệm vụ: Tìm hiểu công tắc thông minh
khác công tắc thường ở điểm nào.
Sản phẩm số: 3 ý so sánh ngắn gửi lên bảng
Công tắc thông minh — kết nối Wi-Fi / IoT
nhóm/lớp.
Thời gian: Làm việc cá nhân — Nghiên cứu SGK và công cụ số

Trả lời

Công tắc thông minh khác công tắc thường ở điểm nào?

Công tắc thông minh

Công tắc thường
• Đóng/cắt bằng thao tác cơ
học trực tiếp tại nút bật tắt

VS

⚡ Kết nối Wi-Fi / IoT
📱 Điều khiển từ xa qua
smartphone, giọng nói
🤖 Tự động hóa: hẹn giờ, cảm biến,
điều khiển theo nhóm thiết bị

Một số loại công tắc điện
Quan sát hình và gọi tên từng loại công tắc

Công tắc hai cực

Công tắc ba cực

Công tắc gạt

Công tắc điện có nhiều loại tùy theo kiểu nút bật tắt và số lượng cực nối điện.

Một số loại công tắc điện
Quan sát hình và gọi tên từng loại công tắc

Công tắc treo

Công tắc xoay

Công tắc thông minh

Công tắc điện có nhiều loại tùy theo kiểu nút bật tắt và số lượng cực nối điện.

Kí hiệu công tắc trong mạch điện
Ký hiệu công tắc

Đóng/cắt mạch điện — thao tác trực tiếp

Khi đọc sơ đồ mạch điện, cần nhận biết đúng kí hiệu để hiểu chức năng đóng/cắt của th

Dẫn vào bài

Xem video AI 5

Thực hành

Thực hành: Công tắc điện
Hoạt động nhóm — Quan sát và mô tả thiết bị thực tế

Cấu tạo
• Các cực nối điện
• Nút bật tắt
• Vỏ

Thông số kĩ thuật
• Điện áp định mức
ghi trên vỏ
• Dòng điện định mức

Nhận xét an toàn
• Cực nối không bị lỏng
• Không có vết cháy
xém
• Vỏ cách điện còn
nguyên vẹn

Tên thiết bị: Công tắc điện

HOẠT ĐỘNG 2

Tìm hiểu về cầu dao
Mục tiêu
Mô tả được chức năng, cấu tạo và thông số
kĩ thuật của cầu dao.
Hình thức
Làm việc cá nhân / nhóm: Nghiên cứu SGK,
quan sát thiết bị và trả lời câu hỏi.
Câu hỏi 1
Cầu dao có chức năng là gì?
Hoạt động cá nhân / nhóm

Khám phá cầu dao
Hoạt động 2

1

Quan sát Hình 1.3
Cầu dao có cấu tạo gồm
những bộ phận nào?
Hãy chỉ ra từng bộ phận trên hình!
Hình 1.3: Cấu tạo của cầu dao

✓ Chốt kiến thức

Chức năng của cầu dao
Chức năng chính
Cầu dao là thiết bị đóng hoặc cắt điện cho
toàn bộ hoặc một phần mạng điện trong nhà.

Kết hợp bảo vệ
Cầu dao kết hợp với cầu chì để thực hiện
chức năng bảo vệ mạch điện.

Khi nào dùng?
Thường dùng để đóng cắt điện khi cần kiểm
tra, lắp đặt, sửa chữa mạng điện.

Cấu tạo và thông số cầu dao
Cấu tạo gồm 3 bộ phận chính:
● Cần đóng cắt tay cầm làm bằng sứ hoặc
nhựa chịu nhiệt
● Vỏ vật liệu cách điện chịu nhiệt
● Các cực nối điện thường làm bằng đồng

Thông số kĩ thuật:
Dòng điện định mức Điện áp định mức
Thường được ghi trên vị trí tay cầm của cần
đóng cắt.

Một số loại cầu dao
Phân biệt cầu dao một pha và ba pha
Cầu dao một pha

Cầu dao ba pha

Phổ
biến

VS

Dùng trong mạng điện
gia đình (một pha)

Dùng trong công nghiệp và
hệ thống điện ba pha

★ Với mạng điện gia đình, thường sử dụng cầu dao một pha.

Công
nghiệp

Kí hiệu cầu dao trong mạch điện
Cầu dao không kết hợp với cầu chì

Cầu dao có kết hợp với cầu chì

*Kí hiệu cầu dao đơn — dùng để
đóng/cắt mạch điện

*Kí hiệu cầu dao kết hợp cầu chì —
CD: cầu dao, CC: cầu chì

* 💡 Khi đọc sơ đồ mạch điện, cần chú ý kí hiệu để nhận biết thiết bị bảo vệ và đóng cắt.

Hoạt động nhóm

Thực hành: Cầu dao
Nhiệm vụ theo nhóm
Mô tả cấu tạo và đọc thông số kĩ thuật của một cầu
dao đã chuẩn bị.
Mẫu báo cáo nhanh

Tên thiết bị:

Cầu dao

Cấu tạo:
Thông số đọc được:
Nhận xét an toàn:

Cầu dao

HOẠT ĐỘNG 3

Tìm hiểu về Aptomat
Aptomat (CB – Circuit Breaker) trong mạng điện gia đình
Mục tiêu

Mô tả được chức năng, cấu tạo và
thông số kĩ thuật của aptomat.
Hình thức

Làm việc cá nhân / nhóm: Nghiên cứu
SGK, quan sát hình và thiết bị.
Câu hỏi 1

Aptomat có chức năng là gì?

Aptomat (CB – Circuit Breaker)

HOẠT ĐỘNG 3

Khám phá aptomat
Quan sát Hình 1.4:

Cấu tạo của aptomat một pha

Câu hỏi 2: Aptomat có cấu tạo
gồm những bộ phận nào?
Hình 1.4: Cấu tạo của aptomat một pha

Chốt kiến thức
Chức năng của aptomat
Đóng cắt điện linh hoạt
Aptomat (CB – Circuit breaker) là thiết bị
dùng để đóng cắt điện cho toàn bộ hoặc
một phần mạng điện trong nhà.

Tự động ngắt khi sự cố
Aptomat có chức năng tự động cắt mạch
điện khi gặp sự cố ngắn mạch hoặc quá tải.

Chốt kiến thức: Cấu tạo và thông số aptom
Aptomat (CB – Circuit Breaker)
Cần đóng cắt
Làm bằng vật liệu cách điện (nhựa). Dùng để
đóng hoặc cắt mạch điện thủ công.

Vỏ
Làm bằng nhựa cách điện, chịu nhiệt, bền
chắc, bảo vệ các bộ phận bên trong.

Các cực nối điện
Thường làm bằng đồng, dẫn điện tốt, kết nối
aptomat vào mạch điện.

Thông số kĩ thuật
⚡ Dòng điện định mức — ghi trên vỏ
🔌 Điện áp định mức — ghi trên vỏ

Luôn đọc thông số trước khi lắp đặt hoặc sử dụng

Một số loại aptomat
Aptomat có nhiều loại tùy vào mục đích sử dụng.

Aptomat 1 cực

Aptomat 2 cực

Aptomat 3 cực

Aptomat 4 cực

Bảo vệ 1 dây pha

Bảo vệ 1 pha +
dây trung tính

Bảo vệ 3 pha
(3 dây pha)

Bảo vệ 3 pha +
dây trung tính

Trong mạng điện gia đình, thường sử dụng aptomat một pha (1 cực hoặc 2 cực).

Thực hành

Thực hành: Aptomat
Hoạt động nhóm — Báo cáo nhanh
Tên thiết bị Aptomat / CB (Circuit Breaker)

Cấu tạo

Thông số
đọc được
Nhận xét an toàn:
Nhóm quan sát thiết bị thực tế → Đọc thông số → Báo cáo nhanh theo mẫu

Hoạt động khám phá

Khám phá ổ cắm điện
Quan sát Hình 1.5
Câu hỏi: Ổ cắm điện có cấu tạo gồm
những bộ phận nào?

Bộ phận nào là cơ cấu đấu dây
bên trong?
Bộ phận nào là mặt ngoài (vỏ)
ổ cắm?
Hình 1.5: Cấu tạo của ổ cắm điện

Chốt kiến thức

Chức năng của ổ cắm điện.

Ổ cắm điện là thiết bị lấy điện cho
các đồ dùng điện.
Ổ cắm giúp kết nối nguồn điện của mạng điện trong
nhà với các đồ dùng điện thông qua phích cắm.

Chốt kiến thức

Cấu tạo và thông số
ổ cắm điện
Cấu tạo

Thông số kĩ thuậ

I định mức
Ghi trên vỏ
ổ cắm

2 bộ phận chính
Các cực tiếp điện và vỏ

Các cực tiếp điện
Thường được làm bằng hợp kim

Vỏ ngoài
Làm bằng vật liệu cách điện, có khả
năng chịu nhiệt, bền, chắc, chống va đập

U định mức
Ghi trên vỏ
ổ cắm
Luôn đọc thông số kĩ thuật trước khi sử dụng để
đảm bảo an toàn.

Một số loại ổ cắm điện
Quan sát và gọi tên từng loại ổ cắm điện phổ biến

Ổ cắm điện nổi

Ổ cắm điện âm sàn

Ổ cắm điện có dây

Lắp nổi trên tường, dễ lắp đặt

Lắp chìm dưới sàn, thẩm mỹ cao

Dây kéo dài linh hoạt, tiện sử dụng

Kí hiệu ổ cắm điện trong mạch điện
Ý nghĩa khi đọc sơ đồ
Kí hiệu trong sơ đồ

Kí hiệu giúp xác định vị trí lấy điện
trong sơ đồ mạch điện gia đình.
💡 Đọc đúng kí hiệu → lắp đặt đúng vị trí ổ cắm điện

Thực hành: Ổ cắm điện
Hoạt động nhóm — Quan sát, mô tả, đọc thông số & kiểm tra an toàn

Mẫu báo cáo nhanh
Tên thiết bị: Ổ cắm điện
Cấu tạo:
Thông số đọc được:

Nhận xét an toàn:

Kiểm tra an toàn trước khi sử dụng!

Chốt kiến thức:
Phích cắm điện
Phích cắm điện là thiết bị lấy điện
Chức năng dùng để cắm vào ổ cắm điện, lấy điện
cung cấp cho các đồ dùng điện.
Gồm 2 bộ phận chính:
• Vỏ ngoài: nhựa cách điện, chịu nhiệt,
Cấu tạo bền, chắc, chống va đập.
• Các chấu tiếp điện: hợp kim niken,
đồng, thép.

Thông số
kĩ thuật
Lưu ý

Dòng điện định mức và điện áp định
mức thường được ghi trên vỏ.

Chọn phích cắm có thông số phù hợp với
ổ cắm và thiết bị điện.

Chọn phích cắm phù hợp với ổ cắm điện
Kiểu chân & kiểu lỗ

Chọn đúng kiểu chân
Khi sử dụng cần chọn loại phích cắm điện
có kiểu chốt phù hợp với ổ điện.

Quan sát trước khi cắm
Mỗi kiểu ổ cắm cần kiểu phích cắm tương
thích — quan sát hình dạng lỗ và chân
trước khi sử dụng.

⚠ Lưu ý an toàn
Không cố cắm phích không phù hợp.
Không dùng thiết bị vượt quá thông số
định mức ghi trên vỏ.

Hoạt động số

Tìm đầu chuyển đổi phích cắm phù hợp
Tình huống
Làm sao biết phích cắm của thiết bị nhập khẩu (chân
dẹt, 3 chân) có vừa với ổ cắm ở nhà không?
Công cụ số: Google Search hoặc app mua sắm
Từ khóa: “đầu chuyển đổi phích cắm” · 'adapter
phích cắm 3 chân' · 'ổ cắm chuyển đổi”
Nhiệm vụ: Tìm loại đầu chuyển phù hợp, kiểm tra
điện áp và dòng điện định mức.
Hoàn thành và chia sẻ kết quả

Công nghệ 9 • Bài 1

CẢM ƠN
CÁC EM!
Chúc các em sử dụng thiết bị điện
trong gia đình an toàn, đúng cách!
Hẹn gặp lại trong tiết học sau.