Daïy
toát

Hoïc
toát
LỚP 8

Bài 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

Con người tồn tại và hoạt động được là nhờ có
nguồn năng lượng sinh ra từ quá trình hô hấp
tế bào. Quá trình đó cần sử dụng khí O2 và thải
ra khí CO2. Việc lấy khí O2 từ môi trường và
thải khí CO2 ra khỏi cơ thể được thực hiện như

Việc
lấynào?
khí O2 từ môi trường và
thế

thải khí CO2 ra khỏi cơ thể được
thực hiện nhờ hô hấp

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:

Quan sát hình 34.1, Xem Video hãy cho biết:
Hệ hô hấp gồm những cơ quan nào?

Hệ hô hấp gồm 2 bộ phận: đường dẫn khí
(mũi, họng, thanh quản, khí quản, phế quản)
và cơ quan trao đổi khí (2 lá phổi).

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:

Hệ hô hấp gồm 2 bộ phận: đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản,
khí quản, phế quản) và cơ quan trao đổi khí (2 lá phổi).

Trình bày đặc điểm và chức năng mỗi cơ
quan của hệ hô hấp? (Mũi, thanh quản,
khí qỉan, phế quản, phổi).

Các cơ quan

Đường
dẫn
khí

Đặc điểm cấu tạo

Chức năng

Mũi

Có nhiều lông mũi, có lớp
niêm mạc tiết chất nhầy,
mao mạch dày đặc.

Ngăn bụi, làm ấm, làm
ẩm không khí.

Thanh quản

Có nắp thanh quản có thể
cử động

Đậy kín đường hô hấp
khi nuốt thức ăn

Khí quản

Có lớp niêm mạc tiết chất
nhầy với nhiều lông rung
chuyển động liên tục

Dẫn khí

Phế quản và
tiểu phế quản
Hai lá Phổi trái và phải
phổi

Dẫn khí vào phổi rồi đến các phế nang
Gồm nhiều phế nang

Là nơi diễn ra trao đổi
khí

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:

Hệ hô hấp gồm 2 bộ phận: đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản,
khí quản, phế quản) và cơ quan trao đổi khí (2 lá phổi).
2. Chức năng của hệ hô hấp:

Chức năng của hệ hô hấp là gì?
- Đường dẫn khí có chức năng dẫn khí ra vào
phổi, ngăn bụi, làm ẩm không khí vào phổi và
bảo vệ phổi khỏi tác nhân có hại.
- Phổi: thực hiện chức năng trao đổi khí giữa môi
trường ngoài và máu trong mao mạch phổi.

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:

Hệ hô hấp gồm 2 bộ phận: đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản,
khí quản, phế quản) và cơ quan trao đổi khí (2 lá phổi).
2. Chức năng của hệ hô hấp:

- Đường dẫn khí: có chức năng dẫn khí ra vào phổi, ngăn bụi, làm
ẩm không khí vào phổi và bảo vệ phổi khỏi tác nhân có hại.
- Phổi: có chức năng trao đổi khí giữa môi trường ngoài và máu
trong mao mạch phổi.

Hoạt động nhóm (7p)
1. Quan sát Hình 34.2, mô tả
hoạt động của cơ, xương và sự
thay đổi thể tích lồng ngực khi
cử động hô hấp?
2. Quan sát Hình 34.3, mô tả sự
trao đổi khí ở phổi và tế bào?
3. Trình bày sự phối hợp chức
năng của mỗi cơ quan thể hiện
chức năng của cả hệ hô hấp?

1. Hoạt động của cơ, xương và sự thay đổi thể
tích lồng ngực khi cử động hô hấp:
- Khi hít vào, cơ liên sườn ngoài co kéo xương
ức và xương sườn nâng lên, giúp lồng ngực mở
rộng ra hai bên; cơ hoành co giúp lồng ngực mở
rộng thêm phía bên dưới → Thể tích lồng ngực
tăng.
- Khi thở ra, cơ liên sườn ngoài và cơ hoành đều
dãn ra, xương ức và xương sườn hạ xuống →
Thể tích lồng ngực giảm.

2. Ở phổi và các tế bào trong cơ thể, chất khí được trao đổi theo cơ chế
khuếch tán:
- Trao đổi khí ở phổi: O2 được khuếch tán từ phế nang đi vào máu trong
mao mạch phổi và CO2 từ máu trong mao mạch phổi đi ra phế nang.
- Trao đổi khí ở tế bào: O2 được khuếch tán từ máu trong mao mạch cơ
thể vào các tế bào và CO2 từ trong các tế bào vào máu trong mao mạch
cơ thể.

3. Sự phối hợp chức năng của mỗi cơ quan thể hiện chức
năng của cả hệ hô hấp:
- Các cơ quan của đường dẫn khí (mũi, họng, thanh quản,
khí quản, phế quản) giúp dẫn khí ra và vào phổi, đồng thời,
giúp ngăn bụi, làm ấm, làm ẩm không khí đi vào phổi và
giúp bảo vệ phổi khỏi các tác nhân có hại từ môi trường.
- Phổi thực hiện chức năng trao đổi khí giữa môi trường
ngoài và máu trong mao mạch phổi.
→ Nhờ sự phối hợp chức năng của đường dẫn khí và phổi
giúp đảm bảo chức năng lưu thông và trao đổi khí của hệ
hô hấp.

Ở người hoạt động hô hấp thực
hiện gồm mấy quá trình?
Hai quá trình: thông khí ở phổi và trao đổi khí ở
phổi và tế bào.

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:
2. Chức năng của hệ hô hấp:

* Thông khí ở phổi: sự thông khí ở phổi nhờ cử động hô hấp (hít
vào, thở ra).
* Trao đổi khí ở phổi và tế bào: chất khí được trao đổi theo cơ chế
khuếch tán.

Vẽ sơ đồ thể hiện mối liên hệ
giữa hệ hô hấp và hệ tuần hoàn?

Vì sao khi chúng ta vừa ăn vừa nói
có thể bị sặc?

Khi chúng ta hít thở, thực quản xẹp lại và nắp
thanh môn mở để khí quản mở thông ra mũi,
khi cười nói thì khí quản mở thông ra miệng,
còn khi nuốt thì nắp thanh môn đóng lại và
miệng thông vào thực quản. “Nếu vừa ăn vừa
cười nói thì thanh môn mở trong lúc hầu họng
có thức ăn nên dễ bị sặc”.

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:
2. Chức năng của hệ hô hấp:

* Thông khí ở phổi: sự thông khí ở phổi nhờ cử động hô hấp (hít
vào, thở ra).
* Trao đổi khí ở phổi và tế bào: chất khí được trao đổi theo cơ chế
khuếch tán.

II. Một số bệnh về phổi và đường hô hấp:

Hãy kể tên một số bệnh về phổi
và đường hô hấp ở người?
Viêm đường hô hấp, viêm phổi, lao phổi

Hãy trình bày về nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp
phòng chống một số bệnh về phổi, đường hô hấp (viêm
đường hô hấp, viêm phổi, lao phổi).

T
T

Tên
bệnh

1

Viêm
đờm, có thể sốt,
đường trường sống bị ô nhiễm
nhức đầu, mệt mỏi,
hô hấp có chứa virus hoặc vi

Nguyên nhân
Tiếp xúc với môi

khuẩn gây bệnh
Viêm Virus, vi khuẩn, nấm,
2 phổi hóa chất xâm nhập
vào phổi

3

Do vi khuẩn
Lao Mycobacterium
phổi tuberculosis xâm nhập
vào phổi

Triệu chứng
ho nhiều, ho có

Biện pháp phòng
chống

+ Tránh xa các tác nhân gây
hại, không hút thuốc, vệ
sinh môi trường sống, trồng
tức ngực,...
nhiều cây xanh,...
+ Vệ sinh cá nhân sạch sẽ,
đau ngực, ho, mệt
mỏi, sốt, đổ mồ hôi hạn chế sử dụng các thiết bị
thải chất độc hại,...
và ớn lạnh, buồn
nôn, khó thở
+ Đeo khẩu trang khi lao
đau ngực, ho khạc
động nơi có nhiều bụi, khi
kéo dài (ra máu), sốt, đi đường,..
đổ mồ hôi, sút cân,
+ Không tiếp xúc gần với
kém ăn, mệt mỏi,...
người nhiễm bệnh.

Ô nhiễm môi trường ảnh hưởng như thế nào đến hô hấp?

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:
2. Chức năng của hệ hô hấp:
II. Một số bệnh về phổi và đường hô hấp:

* Các bệnh về phổi và đường hô hấp: Viêm đường hô hấp, Viêm
phổi, Lao phổi,...
* Các biện pháp bảo vệ hệ hô hấp:
- Trồng nhiều cây xanh; vệ sinh môi trường sống.
- Tránh xa các tác nhân gây hại, không hút thuốc.
- Vệ sinh cá nhân sạch sẽ; tiêm vắc xin, tập luyện TDTT.
- Đeo khẩu trang khi lao động nơi có nhiều bụi, khi đi đường,…

Điều tra một số bệnh về phổi và đường hô hấp
trong trường học hoặc địa phương, số lượng
người mắc và đề xuất biện pháp phòng chống
bệnh rồi hoàn thành thông tin điều tra theo mẫu
Bảng 34.1.

Số
Tên lượng
bệnh người
mắc
Viêm
họng
Viêm
mũi
Lao
phổi

Biện pháp phòng chống

- Tránh tiếp xúc với những người đang bị viêm họng, bệnh đường hô hấp.
- Thường xuyên sử dụng khẩu trang khi ra đường và khi làm việc.
- Vệ sinh răng miệng và cổ họng hằng ngày.
13/100
- Giữ ấm cơ thể và cổ họng vào thời tiết lạnh; tránh đồ ăn quá lạnh, cay, cứng.
- Vệ sinh môi trường. Duy trì thể dục thể thao hằng ngày, bổ sung đủ nước, ăn uống đủ
chất để tăng cường sức đề kháng.
- Đối với viêm mũi dị ứng, tìm cách hạn chế tối đa việc tiếp xúc với các chất gây dị ứng
và dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ.
9/100
- Đối với viêm mũi không dị ứng, cần tránh xa tác nhân gây bệnh, không lạm dụng thuốc
thông mũi, vệ sinh mũi đúng cách…
- Tiêm phòng bệnh lao phổi. Hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân lao.
- Đeo khẩu trang thường xuyên khi đi ra ngoài hoặc tiếp xúc đông người;…
2/100
- Thực hiện lối sống lành mạnh như: ăn uống hợp lí, ngủ đầy đủ, tập thể dục thường
xuyên và không sử dụng các chất gây nghiện như ma túy, rượu bia, thuốc lá,…

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:
1. Cấu tạo của hệ hô hấp:
2. Chức năng của hệ hô hấp:
II. Một số bệnh về phổi và đường hô hấp:

* Các bệnh về phổi và đường hô hấp: Viêm đường hô hấp, Viêm
phổi, Lao phổi,...
* Các biện pháp bảo vệ hệ hô hấp:
- Trồng nhiều cây xanh; vệ sinh môi trường sống.
- Tránh xa các tác nhân gây hại, không hút thuốc.
- Giữ vệ sinh cá nhân; tiêm vắc xin, tập luyện TDTT.
- Đeo khẩu trang khi lao động nơi có nhiều bụi, khi đi đường,…
III. Thuốc lá và tác hại của khói thuốc lá:

Quan sát video và cho biết tác hại của thuốc lá?
Link video: https://www.youtube.com/watch?v=ReiBW6kWaxc

Theo em, hút thuốc lá điện tử có hại không?
Link video tác hại của thuốc lá điện tử:
https://www.youtube.com/watch?v=WwSe8HAMEuQ

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:

II. Một số bệnh về phổi và đường hô hấp:
III. Thuốc lá và tác hại của khói thuốc lá:

- Trong khói thuốc lá chứa nhiều chất độc có hại cho hệ hô hấp như
khí CO, khí NOx, nicotin,…
- Tác hại của khói thuốc lá: làm suy giảm chức năng phổi; gây bệnh
tắc nghẽn phổi mãn tính; bệnh ung thư, ...

Nêu quan điểm của bản thân về việc nên
hay không nên hút thuốc lá và kinh
doanh thuốc lá?

Cùng nhau thiết kế áp
phích tuyên truyền
không hút thuốc lá

BÀI 34. HỆ HÔ HẤP Ở NGƯỜI

I. Cấu tạo và chức năng của hệ hô hấp:

II. Một số bệnh về phổi và đường hô hấp:
III. Thuốc lá và tác hại của khói thuốc lá:

- Trong khói thuốc lá chứa nhiều chất độc có hại cho hệ hô hấp như
khí CO, khí NOx, nicotin,…
- Tác hại của khói thuốc lá: làm suy giảm chức năng phổi; gây bệnh
tắc nghẽn phổi mãn tính; bệnh ung thư, ...
IV. Thực hành: Hô hấp nhân tạo, cấp cứu người đuối nước:

Có mấy phương pháp hô hấp nhân tạo?

QS hình: Nêu các bước tiến hành phương pháp
hà hơi thổi ngạt cấp cứu người đuối nước?

- Đặt nạn nhân nằm ngửa, đầu hơi ngửa ra phía sau
- Nâng và giữ đầu nạn nhân về phía sau với một bàn tay ở trán và tay
khác ở cằm
- Mở miệng và bịt mũi nạn nhân bằng ngón tay cái và trỏ
- Tự hít một hơi đầy lồng ngực rồi ghé môi sát miệng nạn nhân rồi
thổi hết sức vào miệng nạn nhân, không để không khí thoát ra
ngoài chỗ tiếp xúc với miệng; Ngừng thổi để hít vào rồi lại thổi
tiếp.
- Thổi liên tục từ 12 – 20 lần/phút cho tới khi hô hấp của nạn nhân

Nêu ý nghĩa của việc bịt mũi nạn nhân?
Việc bịt mũi nạn nhân trong phương pháp hà hơi
thổi ngạt sẽ giúp hạn chế việc không khí sau khi
thổi vào quay trở lại mũi đi ra ngoài. Nhờ đó, nạn
nhân sẽ nhận được nhiều oxygen hơn vào phổi
hơn, tăng hiệu quả của biện pháp hô hấp nhân tạo.

Lưu ý
Nếu miệng nạn nhân bị cứng khó mở,
có thể dùng tay bịt miệng và thổi
bằng mũi.
Nếu tim nạn nhân đồng thời ngừng
đập, có thể vừa thổi ngạt vừa xoa bóp
tim.

QS hình: Nêu các bước tiến hành phương pháp ấn
lồng ngực cấp cứu người đuối nước?

- Đặt nạn nhân nằm ngửa, đầu hơi ngửa ra phía sau (dưới lưng kê gối
mềm)
- Đặt 2 bàn tay chồng lên nhau, các ngón tay đan vào nhau.
- Dùng sức nặng cơ thể ấn mạnh vào ngực nạn nhân để đẩy không
khí ra ngoài
- Thực hiện ấn mạnh khoảng 12 – 20 lần/phút cho tới khi hô hấp của
nạn nhân được ổn định bình thường.

Nêu ý nghĩa của việc dùng tay ấn vào
lồng ngực?
Việc dùng tay ấn lồng ngực trong phương pháp ấn
lồng ngực sẽ tạo ra lực ép tác động gián tiếp vào
tim và phổi, giúp khôi phục tuần hoàn và cử động
hô hấp.

Khi nào thì dừng hô hấp nhân tạo
DẤU HIỆU TỐT
Mặt hồng hào trở lại
Môi đỏ
Xuất hiện mạch
Xuất hiện hơi thở
Cơ thể cử động
Nhận thức và phản ứng
được hồi phục
Có phản xạ đồng tử

DẤU HIỆU XẤU
Tiếp tục tím tái
Mạch vẫn không đập
hoặc yếu dần rồi mất
Không có hô hấp
Vẫn bất động không
có phản ứng
Đồng tử giãn

LUYỆN TẬP

1. Hô hấp có vai trò gì đối với cơ thể?
A. Cung cấp O2 cho các tế bào của cơ thể và thải CO2
ra khỏi cơ thể
B. Trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường bên ngoài.
C. Lấy khí O2 từ ngoài môi trường vào trong cơ thể,
cung cấp cho các hoạt động sống khác.
D. Trao đổi khí ở phổi.

LUYỆN TẬP

2. Sự thông khí ở phổi là do:
A. Lồng ngực nâng lên, hạ xuống.
B. Cử động hô hấp hít vào, thở ra.
C. Thay đổi thể tích lồng ngực.
D. Chọn A, B, C.

LUYỆN TẬP

3. Thực chất sự trao đổi khí ở phổi và ở tế bào là:
A. Sự tiêu dùng ôxi ở tế bào của cơ thể
B. Sự thay đổi nồng độ các chất khí
C. Chênh lệch nồng độ các chất khí dẫn tới khuếch
tán.
D. Cả a, b, c.

Hoạt động 1: Mở đầu
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài.
- Xem và chuẩn bị Bài 35. Hệ bài
tiết ở người.