Lắng nghe bài hát sau và
phát hiện từ ngữ địa
phương

đâu

gì
đâu

sông

Đi mô rồi cũng nhớ về Hà Tĩnh
Nhớ núi Hồng Lĩnh nhớ dòng sông La
Nhớ biển rộng quê ta.
Những cánh đồng muối trắng
Tình sâu nghĩa nặng, biển ta lại nhớ rừng
Nên chi giữa đồng bằng gió ngàn bay về
Tìm âm vang sóng vỗ….
Ai đi xa mô đó biết có nhớ lấy đường về
Đường Đồng Lộc, đường Khe Giao
Đường Hồng Lam, Đèo Ngang, Linh Cảm
Cùng bao nhiêu con đường ra mặt trận
Giặc điên cuồng trút hàng vạn bom rơi
Đường hiên ngang vượt qua truông qua suối
Thêm bao nhiêu con đường lứa tuổi hai mươi.

THỰC HÀNH TIẾNG
VIỆT

TIẾT 8: NGÔN NGỮ
VÙNG MIỀN

MỤC TIÊU
• Nhận biết được từ ngữ địa phương và
những nét đặc sắc của ngôn ngữ vùng
miền trong các văn bản đã học
• Hiểu được việc không nên lạm dụng từ
ngữ địa phương trong diễn đạt
• Vận dụng hiểu biết về từ ngữ địa
phương để đọc-hiểu văn bản, phần
nào nhận diện đặc điểm ngòi bút của
tác giả.

I. ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ VÙNG MIỀN
1.Về phát âm

Ngôn ngữ
vùng miền

Miền Bắc

Miền Trung

Miền Nam

Không phân
biệt s-x; r-d;
tr-ch trong
phát âm

Đa phần
không phân
biệt thanh
hỏi - ngã

đồng nhất các
vần (âm ich
đọc giống âm
it...)

I. ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ VÙNG MIỀN
2. Về từ vựng

Ngôn ngữ 3
miền Bắc – Trung
– Nam có sự
khác biệt thú vị
góp phần làm
nên sự phong
phú, giàu có
của tiếng Việt

Sử dụng ngôn
ngữ địa phương
trong giao tiếp
tạo nên sự gần
gũi, thân mật,
trong văn học
tạo nên dấu ấn
– đặc trưng
vùng miền…

Sử dụng ngôn
ngữ địa phương
cần có chừng
mực, nếu lạm
dụng sẽ gây
khó hiểu với
người tiếp nhận
và hạn chế sự
phổ biến, lan
tỏa của tác
phẩm

II. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: NGÔN
NGỮ VÙNG MIỀN
Bài 1 - SGK Tr.26

Tìm và giải nghĩa của các từ địa phương
trong những câu dưới đây (ở trích đoạn
Người đàn ông cô độc giữa rừng). Các từ
đó được sử dụng ở vùng miền nào và
chúng có tác dụng gì trong việc phản
ánh con người, sự việc?
a) Tía thấy con ngủ say, tía không gọi.
b) Điều đó, má nuôi tôi quả quyết…
c) Chú em cầm hộ lọ muối chỗ vách kia
đưa giùm qua chút!

a
h
c
–
a
í
t
ẹ
m
–
á
m
h
n
a
–
a
u
q
p
ú
i
g
–
m
- gi ù
- bả - bà
y
à
n
g
n
ơ
ư
h
p
a
ị
đ
ừ
t
g
n
ữ
h
N
.
-->
m
a
N
n
ề
i
m
ở
g
n
ụ
d
ử
s
c
ợ
ó
đư
c
y
à
n
ừ
t
c
á
c
g
n
ụ
d
ử
s
c
ệ
i
,
V
ể
h
t
ụ
c
h
n
á
n
ả
h
p
g
n
ụ
d
c
tác
ặ
đ
c
ự
h
t
n
â
h
c
,
g
n
ộ
đ
h
ự
sin
s
à
v
i
ờ
ư
g
n
n
o
c
a
ủ
c
m
điể
phương.

II. THỰC HÀNH: NGÔN NGỮ VÙNG MIỀN
Bài 2 - SGK Tr.26

- nớ - ấy
--> Các từ ngữ địa
- nhể - nhỉ
phương này được sử
- ni – này
dụng ở miền Trung, việc
- mi - mày
sử dụng các từ này có
- dớ dận – dớ dẩn / tác dụng phản ánh cụ
vớ vẩn
thể, sinh động, chân
thực đặc điểm của con
người và sự vật ở địa
phương.

II. THỰC HÀNH:
LUYỆN ÂM CÙNG
CÂU NÓI XOẮN LƯỠI
• Mỗi nhóm cử 5 bạn đại diện nhóm tham
gia thử thách
• Các nhóm nhận 5 câu nói xoắn lưỡi
• Các nhóm có 1 phút luyện nói
• Mỗi thành viên phải phát âm to, nhanh 1
câu nói xoắn lưỡi (đọc nhanh liên tục
trong thời gian 50 giây, tối thiểu 3 lượt)
• Nhóm thắng cuộc là nhóm có nhiều thành
viên đọc trơn nhanh không bị vấp, đảm

II. THỰC HÀNH:
THỬ THÁCH LUYỆN GIỌNG CÙNG NHỮNG
CÂU NÓI XOẮN LƯỠI

•
•
•
•

Cụ Lý lên núi Nùng.
Buổi trưa ăn bưởi chua.
Nồi đồng nấu ốc nồi đất nấu ếch.
Lúa nếp là lúa nếp làng, lúa lên lớp lớp lòng
nàng lâng lâng.
• Con cá rô rục rịch trong rổ réo róc rách

II. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Viết ngắn
Viết đoạn văn khoảng 5 câu trình bày ý kiến
của em về tác dụng của việc sử dụng các từ
ngữ địa phương trong bài ca dao sau:
Đứng bên ni đồng ngó bên tê đồng, mênh
mông bát ngát
Đứng bên tê đồng ngó bên ni đồng, bát ngát
mênh mông
Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai

II. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
GỢI Ý DÀN Ý ĐOẠN VĂN
Mở đoạn
(1 câu)
Thân
đoạn
(3-5 câu)

Giới thiệu về bài ca dao với đặc trưng ngôn ngữ vùng miền
- Chỉ ra dấu ấn phương ngữ
- Nêu hiệu quả của việc sử dụng phương ngữ trong bài ca dao
+ Tác dụng trong việc tạo giọng điệu, âm hưởng bài ca dao
+ Tác dụng trong việc thể hiện tâm hồn của nhân vật trữ tình

Kết đoạn Khẳng định phương ngữ góp phần làm nên nét đặc sắc, phong phú
(1 câu) trong lời ăn tiếng nói hàng ngày cũng như trong nét văn hóa của
người Việt

Về nhà hoàn thành đoạn văn hoàn chỉnh

Xin chào
và hẹn
gặp lại!