KÍNH CHÀO QUÍ THẦY CÔ
TRU?NG T H PT CHUYÊN TG
GV: Traàn Coâng Huaån
CHÀO CÁC EM HỌC SINH
TRƯỜNG THPT CHUYÊN TG
BỘ MÔN VẬT LÝ
Giáo viên: TRẦN CÔNG HUẨN
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Máy quang phổ là gì? Trình bày các bộ phận cấu tạo chính của một máy quang phổ.
C
J
J
L
L1
L2
F
S
P
Quang ph? liờn t?c c?a ỏnh sỏng tr?ng
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Máy quang phổ là gì? Trình bày các bộ phận cấu tạo chính của một máy quang phổ.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Máy quang phổ là gì? Trình bày các bộ phận cấu tạo chính của một máy quang phổ.
Câu 2: Quang phổ liên tục là gì? Do nguồn nào phát ra, trong điều kiện nào? Quang phổ liên tục có tính chất quan trọng gì? Tính chất đó có ứng dụng gì?
Câu 3: Quang phổ vạch phát xạ do nguồn nào phát ra và phát ra trong điều kiện nào? Nêu những đặc điểm của quang phổ vạch phát xạ.
Câu 4: Quang phổ vạch hấp thụ có thể thu được trong điều kiện nào? Nêu đặc điểm của quang phổ vạch hấp thụ.
Câu 5: Nêu những tiện lợi của phép phân tích quang phổ.
C
J
J
L
L1
L2
F
S
P
Quang ph? liờn t?c c?a ỏnh sỏng tr?ng
C
J
J
L
L1
L2
F
S
P
Vựng t? ngo?i
(? < ?t)
Quang ph? liờn t?c c?a ỏnh sỏng tr?ng
Vựng h?ng ngo?i
(? > ?d)
TIA HỒNG NGOẠI.
TIA TỬ NGOẠI.
Bài 40
Là những loại ánh sáng (bức xạ) ở ngoài miền ánh sáng nhìn thấy mà mắt ta không nhìn thấy được nhưng cũng có tác dụng nhiệt giống như các bức xạ nhìn thấy.
I._ Các bức xạ không nhìn thấy:
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
_ Mọi vật, dù ở nhiệt độ thấp đều phát ra tia hồng ngoại.
_ Ở nhiệt độ cao, ngoài tia hồng ngoại, vật còn phát ra các bức xạ nhìn thấy.
_ Nguồn phát tia hồng ngoại thông dụng là: lò than, lò điện, đèn điện dây tóc,…
Bức xạ không nhìn thấy có bước sóng dài hơn 0,76(m) đến khoảng vài milimét (lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ và nhỏ hơn bước sóng của sóng vô tuyến) được gọi là tia hồng ngoại (hay bức xạ hồng ngoại).
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
Lò than
Lò than
II._ Tia hồng ngoại:
Bếp gas hồng ngoại
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
Bếp điện
Bóng đèn điện
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
B._ Tính chất:
_ Nổi bật là tác dụng nhiệt: vật hấp thụ tia hồng ngoại sẽ nóng lên.
_ Có khả năng gây ra một số phản ứng hóa học, có thể tác dụng lên một số loại phim ảnh (chụp ảnh ban đêm, chụp ảnh qua sương mù,…).
_ Có thể biến điệu (điều biến) được như sóng điện từ cao tần.
_ Có thể gây ra hiện tượng quang điện trong ở một số chất bán dẫn.
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để sấy khô, sưởi ấm.
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để sấy khô, sưởi ấm.
Máy sấy tia hồng ngoại
Đèn hồng ngoại
Thiết bị sưởi ấm
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để sấy khô, sưởi ấm.
_ Được sử dụng trong các bộ điều khiển từ xa.
Thiết bị điều khiển từ xa
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để sấy khô, sưởi ấm.
_ Được sử dụng trong các bộ điều khiển từ xa.
_ Chụp ảnh bề mặt Trái Đất từ vệ tinh.
Chụp ảnh bề mặt Trái Đất từ vệ tinh.
Vùng châu thổ sông Lena thông ra biển Laptev ở Siberia với đủ loại thực vật khác nhau được phân biệt bằng những màu sắc lạ chỉ nhìn thấy bằng tia hồng ngoại
Gió thổi những sóng cát trên vùng đất gần biên giới Ả-rập Xê-út và Yemen. Vùng màu xanh xám là núi đá trần trụi
II._ Tia hồng ngoại:
A._ Nguồn phát tia hồng ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để sấy khô, sưởi ấm.
_ Được sử dụng trong các bộ điều khiển từ xa.
_ Chụp ảnh bề mặt Trái Đất từ vệ tinh.
_ Có nhiều ứng dụng đa dạng trong lĩnh vực quân sự như: tên lửa tự động tìm mục tiêu; camera hồng ngoại để chụp ảnh, quay phim ban đêm; ống nhòm hồng ngoại để quan sát ban đêm,…
Tên lửa tầm nhiệt.
Ống nhòm hồng ngoại.
Camera hồng ngoại.
Camera hồng ngoại.
Công dụng chụp ảnh của tia hồng ngoại
Vật thể bình thường.
Vật thể nhìn qua kính hồng ngoại.
Công dụng chụp ảnh của tia hồng ngoại
(vào ban đêm)
Công dụng chụp ảnh của tia hồng ngoại
(vào ban đêm)
III._ Tia tử ngoại:
A._ Nguồn phát tia tử ngoại:
_ Những vật được nung nóng đến nhiệt độ cao (trên 2000(OC)) đều phát tia tử ngoại.
_ Hồ quang điện có nhiệt độ trên 3000(OC) là nguồn tia tử ngoại mạnh.
_ Nguồn tia tử ngoại phổ biến là đèn hơi thủy ngân.
Bức xạ không nhìn thấy có bước sóng nhỏ hơn 0,38(m) đến cở 10–9(m) (ngắn hơn bước sóng của ánh sáng tím) được gọi là tia tử ngoại (hay bức xạ tử ngoại).
Nguồn phát tia tử ngoại
Mặt Trời
Hồ quang điện
Tia sét
Đèn hơi thủy ngân
III._ Tia tử ngoại:
A._ Nguồn phát tia tử ngoại:
B._ Tính chất:
_ Tác dụng mạnh lên phim ảnh, làm ion hóa không khí và nhiều chất khác.
_ Kích thích sự phát quang của nhiều chất; có thể gây ra một số phản ứng quang hóa, phản ứng hóa học.
_ Bị thủy tinh, nước,… hấp thụ rất mạnh.
_ Có một số tác dụng sinh lý: hủy diệt tế bào da; làm da rám nắng; làm hại mắt; diệt khuẩn; diệt nấm mốc;…
_ Có thể gây ra hiện tượng quang điện.
III._ Tia tử ngoại:
A._ Nguồn phát tia tử ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để khử trùng nước, thực phẩm và dụng cụ y tế.
II._ Tia tử ngoại:
A._ Nguồn phát tia tử ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để khử trùng nước, thực phẩm và dụng cụ y tế.
_ Dùng chữa bệnh (như bệnh còi xương).
II._ Tia tử ngoại:
A._ Nguồn phát tia tử ngoại:
B._ Tính chất:
C._ Ứng dụng:
_ Dùng để khử trùng nước, thực phẩm và dụng cụ y tế.
_ Dùng chữa bệnh (như bệnh còi xương).
_ Dùng để tìm vết nứt trên bề mặt kim loại;…
Bộ sưu tập những mẫu khoáng vật phát sáng huỳnh quang với những bước sóng khác nhau khi được kích thích dưới đèn cực tím.
Giúp phục hồi các cổ vật, di chỉ lịch sử,…
Ảnh Mặt Trời nhìn dưới bước sóng tia tử ngoại 17,1(nm) bằng kính viễn vọng tử ngoại của tàu vũ trụ SOHO.
CỦNG CỐ
Định nghĩa
BẢNG SO SÁNH
TIA HỒNG NGOẠI & TIA TỬ NGOẠI?
Nguồn phát
Mọi vật (dù ở nhiệt độ thấp hay cao).
CỦNG CỐ
Tính
chất
và
tác dụng
_ Tác dụng nhiệt
_ Tác dụng lên kính ảnh hồng ngoại.
_ Có thể biến điệu được như sóng điện từ cao tần.
_ Tác dụng lên kính ảnh, làm ion hóa không khí.
_ Kích thích sự phát quang của các chất, gây ra một số phản ứng quang hóa.
CỦNG CỐ
Tính
chất
và
tác dụng
_ Bị thủy tinh, nước,… hấp thụ mạnh nhưng lại truyền qua được thạch anh,…
_ Có tác dụng sinh lí.
_ Có thể gây ra hiện tượng quang điện.
CỦNG CỐ
_ Gây ra hiệu ứng quang điện ở một số chất bán dẫn,…
Công dụng
_ Sấy khô, sưởi ấm
_ Sử dụng trong các bộ điều khiển từ xa.
_ Nhiều ứng dụng đa dạng trong lĩnh vực quân sự,…
_ Khử trùng thực phẩm, dụng cụ y tế.
_ Chữa bệnh (bệnh còi xương,…)
_ Tìm vết nứt, xước trên bề mặt kim loại
CỦNG CỐ
_ Chụp ảnh bề mặt của Trái Đất.
Câu 1: Phát biểu nào sau đây đúng với tia hồng ngoại?
CỦNG CỐ
A. Tia hồng ngoại là một trong những bức xạ mà mắt thường có thể nhìn thấy.
B. Tia hồng ngoại là bức xạ không nhìn thấy có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ.
C. Tia hồng ngoại là một trong những bức xạ do các vật có khối lượng nhỏ phát ra.
D. Tia hồng ngoại là bức xạ không nhìn thấy có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím.
Câu 2: Tia hồng ngoại được phát ra:
CỦNG CỐ
A. Chỉ bởi các vật được nung nóng (đến nhiệt độ cao).
B. Chỉ bởi mọi vật có nhiệt độ cao hơn môi trường chung quanh.
C. Bởi mọi vật có nhiệt độ lớn hơn 0(OK).
D. Chỉ bởi các vật có nhiệt độ trên 0(OC).
Câu 3: Tác dụng nổi bật nhất của tia hồng ngoại là:
CỦNG CỐ
A. Tác dụng quang điện.
B. Tác dụng quang học.
C. Tác dụng nhiệt.
D. Tác dụng hóa học (làm đen phim ảnh).
Câu 4: Không thể nhận biết tia tử ngoại bằng:
CỦNG CỐ
A. Màn huỳnh quang.
B. Kính ảnh.
C. Pin nhiệt điện.
D. Mắt người.
Câu 5: Tia tử ngoại được phát ra rất mạnh từ nguồn nào sau đây:
CỦNG CỐ
A. Lò sưởi điện.
B. Lò vi sóng.
C. Màn hình vô tuyến.
D. Hồ quang điện.
Câu 6: Tính chất nào sau đây không phải là đặc điểm của tia tử ngoại ?
CỦNG CỐ
A. Tác dụng mạnh lên kính ảnh.
B. Làm ion hoá không khí.
C. Trong suốt đối với thuỷ tinh, nước.
D. Giúp cho xương tăng trưởng.
Câu 7: Tia tử ngoại không có tác dụng nào sau đây:
CỦNG CỐ
A. Quang điện.
B. Kích thích sự phát quang.
C. Sinh lý.
D. Chiếu sáng.
BẠN CÓ BIẾT?
Khám phá ra tia hồng ngoại thường là công lao của William Herschel, nhà thiên văn học đầu thế kỉ 19. Herschel dùng lăng kính để tán xạ ánh sáng từ Mặt Trời.
William Herschel
(1738 – 1822)
BẠN CÓ BIẾT?
Tia hồng ngoại do các phân tử vật chất phát xạ khi chúng chuyển giữa các trạng thái có các mức năng lượng dao động và chuyển động quay khác nhau hoặc do các electron chuyển dời giữa các quỹ đạo ở xa hạt nhân.
Chim ruồi có khả năng nhìn thấy tia cực tím.
50% năng lượng của chùm ánh sáng Mặt trời thuộc về các tia hồng ngoại, 9% công suất của chùm ánh sáng Mặt trời thuộc về các tia tử ngoại.
NHIỆM VỤ VỀ NHÀ.
1._ Xem lại bài cũ: TIA HỒNG NGOẠI. TIA TỬ NGOẠI.
2._ Trả lời các câu hỏi ở trang 209 (SGK).
a/._ Tia hồng ngoại là gì? Nó do nguồn nào phát ra và phát ra trong những điều kiện nào? Nêu những tính chất và công dụng của tia hồng ngoại.
b/._ Tia tử ngoại là gì? Nó do nguồn nào phát ra và phát ra trong những điều kiện nào? Nêu những tính chất và công dụng của tia tử ngoại.
3._ Đọc trước bài: TIA X. THUYẾT ĐIỆN TỪ ÁNH SÁNG. THANG SÓNG ĐIỆN TỪ.
Cảm ơn sự theo dỏi của quí thầy cô và các em. Chúc quí thầy cô và các em dồi dào sức khoẻ và hạnh phúc.