Tập làm văn
Măngnon
LUYỆN TẬP MIÊU TẢ
CÁC BỘ PHẬN CỦA CÂY CỐI
Thứ sáu ngày 7 tháng 04 năm 2022
Vào khoảng cuối tháng ba, các cây sầu đâu ở vùng quê Bắc Bộ đâm hoa và người ta thấy hoa sầu đâu nở như cười. Hoa nhỏ bé, lấm tấm mấy chấm đen nở từng chùm, đu đưa như đưa võng mỗi khi có gió. Cứ đến tháng ba, nhớ đến sầu đâu là tôi cảm thấy thoang thoảng đâu đây một mùi thơm mát mẻ, dịu dàng, mát mẻ còn hơn cả hương cau, mà dịu dàng có khi hơn cả mùi thơm hoa mộc. Mùi thơm huyền diệu đó hòa với mùi đất của ruộng cày vỡ ra, mùi đậu đã già mà người nông phu hái về phơi nắng, mùi mạ non lên sớm xanh màu hoa lí, mùi khoai sắn, mùi rau cần ở các ruộng xâm xấp nước đưa lên,… Bao nhiêu thứ đó, bấy nhiêu thương yêu, khiến người ta cảm thấy như ngây ngất, như say một thứ men gì.
Theo Vũ Bằng
a) Tả hoa.
Hoa sầu đâu
Tớ là hoa sầu đâu, hay còn gọi là hoa xoan. Sau khi đọc đoạn văn các bạn có nhận xét gì về cách tác giả miêu tả tớ nào?
GỢI Ý
1. Tác giả đã miêu tả hoa như thế nào?
2. Cách miêu tả hoa có gì đặc sắc?
3. Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì?
Cách miêu tả
Tả cả chùm hoa, không tả từng bông, vì hoa sầu đâu nhỏ mọc thành chùm, có cái đẹp cả chùm.
Vào khoảng cuối tháng ba, các cây sầu đâu ở vùng quê Bắc Bộ đâm hoa và người ta thấy hoa sầu đâu nở như cười. Hoa nhỏ bé, lấm tấm mấy chấm đen nở từng chùm, đu đưa như đưa võng mỗi khi có gió.
Cách miêu tả
Cứ đến tháng ba, nhớ đến sầu đâu là tôi cảm thấy thoang thoảng đâu đây một mùi thơm mát mẻ, dịu dàng, mát mẻ còn hơn cả hương cau, mà dịu dàng có khi hơn cả mùi thơm hoa mộc. Mùi thơm huyền diệu đó hòa với mùi đất của ruộng cày vỡ ra, mùi đậu đã già mà người nông phu hái về phơi nắng, mùi mạ non lên sớm xanh màu hoa lí, mùi khoai sắn, mùi rau cần ở các ruộng xâm xấp nước đưa lên,… Bao nhiêu thứ đó, bấy nhiêu thương yêu, khiến người ta cảm thấy như ngây ngất, như say một thứ men gì.
Đặc tả mùi thơm
đặc biệt của hoa
Hình ảnh
so sánh
Hoa sầu đâu nở
như cười.
Bao nhiêu thứ đó, bấy nhiêu thương yêu, khiến người ta cảm thấy như ngây ngất, như say một thứ men gì.
Tả hoa sầu đâu:
- Tả từng chùm, không tả từng bông, mọc thành chùm. - Mùi thơm đặc biệt của hoa bằng cách so sánh( mùi thơm mát dịu hơn cả hương cau, dịu dàng hơn cả hương hoa mộc; cho mùi thơm huyền diệu đó hòa vào các hương vị khác của đồng quê. -Dùng từ ngữ hình ảnh thể hiện tình cảm của tác giả: hoa nở như cười, bao nhiêu thứ đó bấy nhiêu yêu thương, khiến người ta cảm thấy như ngây ngất, như say say một thứ men gì.
Đêm huyền diệu đã rủ hoa cà chua lặn theo vòng thời gian chuyển vần. Hoa biến đi để cây tạo ra những quả nõn chung màu với cây với lá.
Cà chua ra quả xum xuê, chi chít, quả lớn, quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con. Quả một, quả chùm, quả sinh đôi, quả chùm ba, chùm bốn. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn làm ỏe cả những cành to nhất.
Nắng đến tạo vị thơm mát dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, gọi người đến hái. Màu đỏ là màu nhận ra sớm nhất. Những quả cà chua đầu mùa gieo sự náo nức cho mọi người.
Theo Ngô Văn Phú
b) Tả quả.
Quả cà chua
Tác giả đã miêu tả quả cà chua theo thứ tự nào?
Tả cây cà chua từ khi hoa rụng đến khi kết quả, từ khi quả còn xanh đến khi quả chín.
Đêm huyền diệu đã rủ hoa cà chua lặn theo vòng thời gian chuyển vần. Hoa biến đi để cây tạo ra những quả nõn chung màu với cây với lá.
Cà chua ra quả xum xuê, chi chít, quả lớn, quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con. Quả một, quả chùm, quả sinh đôi, quả chùm ba, chùm bốn. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn làm ỏe cả những cành to nhất.
Nắng đến tạo vị thơm mát dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, gọi người đến hái. Màu đỏ là màu nhận ra sớm nhất. Những quả cà chua đầu mùa gieo sự náo nức cho mọi người.
=> Tác giả tả từng thời kì phát triển của quả.
Cách miêu tả quả cà chua của tác giả có gì đặc sắc?
Tác giả tả quả cà chua xum xuê, chi chít và vẻ đẹp cả quả khi chín.
Đêm huyền diệu đã rủ hoa cà chua lặn theo vòng thời gian chuyển vần. Hoa biến đi để cây tạo ra những quả nõn chung màu với cây với lá.
Cà chua ra quả xum xuê, chi chít, quả lớn, quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con. Quả một, quả chùm, quả sinh đôi, quả chùm ba, chùm bốn. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn làm ỏe cả những cành to nhất.
Nắng đến tạo vị thơm mát dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, gọi người đến hái. Màu đỏ là màu nhận ra sớm nhất. Những quả cà chua đầu mùa gieo sự náo nức cho mọi người.
Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì?
+ Tác giả sử dụng biện pháp so sánh:
Đêm huyền diệu đã rủ hoa cà chua lặn theo vòng thời gian chuyển vần. Hoa biến đi để cây tạo ra những quả nõn chung màu với cây với lá.
Cà chua ra quả xum xuê, chi chít, quả lớn, quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con. Quả một, quả chùm, quả sinh đôi, quả chùm ba, chùm bốn. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn làm ỏe cả những cành to nhất.
Nắng đến tạo vị thơm mát dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, gọi người đến hái. Màu đỏ là màu nhận ra sớm nhất. Những quả cà chua đầu mùa gieo sự náo nức cho mọi người.
Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì?
+ Tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa:
Đêm huyền diệu đã rủ hoa cà chua lặn theo vòng thời gian chuyển vần. Hoa biến đi để cây tạo ra những quả nõn chung màu với cây với lá.
Cà chua ra quả xum xuê, chi chít, quả lớn, quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con. Quả một, quả chùm, quả sinh đôi, quả chùm ba, chùm bốn. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn làm ỏe cả những cành to nhất.
Nắng đến tạo vị thơm mát dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, gọi người đến hái. Màu đỏ là màu nhận ra sớm nhất. Những quả cà chua đầu mùa gieo sự náo nức cho mọi người.
Tả quả cà chua:
- Tả cây cà chua từ khi hoa rụng đến khi kết quả, từ khi quả còn xanh đến khi quả chín. - Tả cà chua ra quả, xum xuê, chi chít với những hình ảnh so sánh( quả lớn quả bé vui như gà mẹ đông con…). Hình ảnh nhân hóa ( quả leo nghịch ngợm lên ngọn…)
Lưu ý khi miêu tả
hoa, quả
Chọn một số nét đặc sắc của hoa (quả) để miêu tả.
Sử dụng so sánh, nhân hóa.
Kết hợp miêu tả với cảm xúc.
Chọn từ ngữ làm nổi bật đặc điểm của hoa (quả).
Quả: tả hình dáng, màu sắc, mùi vị.
Hoa: miêu tả hình dáng, màu sắc, hương thơm.
Thứ tự MT: Tả từng bộ phận hoặc từng thời kì phát triển của bộ phận.
2. Viết một đoạn văn tả một loài hoa hoặc một thứ quả mà em yêu thích.
 Em thích một loài hoa hay loại quả nào?
- Tả từng bộ phận.
- Tả từng thời kì phát triển của bộ phận.
 Loài hoa hay thứ quả đó có điểm gì nổi bật?
 Em sẽ tả theo trình tự nào?
 Loài hoa hay thứ quả đó phát triển như thế nào?
Gợi ý
Hoa mai vàng
Hoa mai cũng có năm cánh như hoa đào, nhưng cánh hoa mai to hơn cánh hoa đào một chút. Những nụ mai không phô hồng mà ngời xanh màu ngọc bích, Sắp nở, nụ mai mới phô vàng. Khi nở, cánh hoa mai xòe ra mịn màng như lụa. Những cánh hoa ánh lên một sắc vàng muốt, mượt mà. Một mùi hương thơm lựng như nếp hương phảng phất bay ra.
Mùa xuân và phong tục Việt Nam
Ví dụ 1: Tả hoa hướng dương
Những bông hoa hướng dương có một màu vàng rực rỡ, tươi tắn như những tia nắng mặt trời. Hoa hướng dương có hàng trăm cánh mỏng, xếp xen kẽ vào nhau cùng rung rinh theo chiều gió. Phía trong là nhị hoa, to, dày và đậm màu hơn phần cánh. Loài hoa này có một điều đặc biệt là luôn hướng về phía mặt trời. Vì vậy, nó là biểu tượng đẹp của khát vọng vươn tới chân lí như chính tên gọi của loài hoa.
Ví dụ 2: Tả quả khế
Khi những bông hoa tím rời cành, trôi theo dòng nước là lúc những quả khế non chào đời. Quả lúc đầu xanh vàng, nhỏ nhắn, e ấp giữa tán lá. Quả khế lớn dần, chuyển sang màu xanh đậm nhưng các múi vẫn còn khô, ăn vào hơi chát chát. Rồi thời gian dần trôi, nghoảnh đi nghoảnh lại đã thấy những chùm khế vàng mọng lủng lẳng trong vòm cây như những chiếc đèn lồng. Cắn một miếng, nước chan hoà, vị ngọt mát thấm vào cổ họng. Ôi, ngon làm sao!
CHÀO
TẠM BIỆT