Thứ Sáu, ngày 17 tháng 2 năm 2023
Tập làm văn
Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối

KHỞI ĐỘNG

Em hãy nêu cấu tạo của bài văn miêu tả cây cối.
Bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần:
1. Mở bài: tả hoặc giới thiệu bao quát về cây.
2. Thân bài: tả từng bộ phận của cây hoặc tả từng
thời kì phát triển của cây.
3. Kết bài: có thể nêu lợi ích của cây hoặc tình cảm
của người tả đối với cây.

LUYỆN TẬP

Bài 1: Dưới đây là một số đoạn văn tả lá, thân và gốc một số loài cây. Theo
em, cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý?
a. Tả lá cây :
Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây bàng.
Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những
ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng
xuyên qua chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng
ngả sang màu lục, ấy là mùa thu. Sang đến
những ngày cuối đông, mùa của lá rụng, nó lại có
vẻ đẹp riêng. Những lá bàng mùa đông đỏ như
đồng ấy, tôi có thể nhìn cả ngày không chán.
Năm nào tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về
phủ một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết. Bạn có
biết nó gợi lên chất liệu gì không? Chất sơn mài.
Màu lục: Màu xanh sẫm pha vàng

b. Tả thân cây và gốc cây
Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây
sồi lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ
phải gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những
cánh tay to xù xì không cân đối, với những ngón tay
quều quào xoè rộng, nó như một con quái vật già nua
cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi
cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng,
cây sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum
xuê xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ
đung đưa trong nắng chiều. Không còn thấy những
ngón tay co quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn
rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ,
những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài.
Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã
sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy.

Bài 1 : Cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý? (tác giả tả bộ phận nào của cây, tả
theo trình tự nào, tìm hình ảnh so sánh và nhân hóa?)

Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây
bàng. Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như
những ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật
dày, ánh sáng xuyên qua chỉ còn là màu
ngọc bích. Khi lá bàng ngả sang màu lục, ấy
là mùa thu. Sang đến những ngày cuối đông,
mùa của lá rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng.
Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy,
tôi có thể nhìn cả ngày không chán. Năm
nào tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về
phủ một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết.
Bạn có biết nó gợi lên chất liệu gì không?
Chất sơn mài.

Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây
sồi lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ
phải gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những
cánh tay to xù xì không cân đối, với những ngón tay
quều quào xoè rộng, nó như một con quái vật già nua
cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi
cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng,
cây sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum
xuê xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ
đung đưa trong nắng chiều. Không còn thấy những
ngón tay co quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn
rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ,
những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài.
Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã
sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy.

* Tác giả miêu tả bộ phận nào của cây?

- Đoạn a : Tả lá bàng
-Đoạn b : cây sồi già ( thân, cành, lá )

*Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
a. Tả sự thay đổi màu sắc của lá bàng theo
thời gian bốn mùa: Xuân- Hạ- Thu- Đông.
b. Tả sự thay đổi của cây sồi
già từ mùa đông sang mùa
xuân:
Mùa đông cây sồi nứt nẻ, đầy
sẹo. Sang mùa xuân, cây sồi
toả rộng thành vòm lá xum
xuê, bừng dậy một sức sống
bất ngờ.

* Tìm những hình ảnh so sánh và nhân hóa trong các đoạn
văn.
Hình ảnh so sánh:
a)Lá bàng mới nảy trông như những
ngọn lửa xanh. Lá bàng mùa đông đỏ
như đồng.
b)Nó như một con quái vật già nua, cau
có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch
dương tươi cười
Hình ảnh nhân hoá làm cho cây sồi già như có tâm hồn của người: Mùa đông,
cây sồi già cau có, khinh khỉnh, vẻ ngờ vực, buồn rầu. Xuân đến, nó say sưa, ngây
ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều.

* Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có tác dụng
gì?

Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có
tác dụng: nêu bật vẻ đẹp riêng của cây, khiến
chúng trở nên gần gũi, thân thuộc với con
người và làm cho bài văn thêm sinh động hơn.

CÂU HỎI
Tác giả miêu tả
bộ phận nào của
cây ?

Tác giả miêu
tả theo trình
tự nào?
Tác giả đã
dùng những
biện pháp nào
để miêu tả ?

LÁ BÀNG

CÂY SỒI GIÀ

lá bàng

thân , vỏ ,
cành

Sự thay đổi màu
sắc của lá bàng
theo thời gian bốn
mùa: Xuân- HạThu- Đông.

Sự thay đổi của
cây sồi già từ
mùa đông sang
mùa xuân:

So sánh : Mùa xuân, lá
bàng mới nảy trông
như những ngọn lửa
xanh

-So sánh : nó như một con
quái vật già nua, cau có
-Nhân hóa : mùa xuân say
sưa ngây ngất, khẽ đung đưa
trong nắng chiều .

Khi quan sát cây cối, ta cần chú ý điều gì ?
Quan sát theo một trình tự hợp lí; sử dụng
các giác quan khi quan sát.
Vận dụng biện pháp so sánh và nhân hóa khi
viết văn miêu tả có tác dụng làm cho sự vật
được miêu tả trở nên cụ thể, gần gũi, sinh động
hơn và như thế bài văn sẽ hay hơn, sinh động
hơn.

Bài 2: Viết một đoạn văn tả lá, thân hay gốc
của một cây mà em yêu thích.
Kể tên một số cây mà em yêu thích .

Tả lá chuối
Nhìn từ xa, cây chuối như một chiếc ô xanh mát rượi. Cây chuối có nhiều tàu lá, có tàu đã
già khô bị gió đánh rách ngang và rũ xuống gốc. Các tàu lá còn xanh thì liền tấm, to như cái
máng nước. Tàu trên ngọn, lá còn cuộn, chưa mở hết, trông như một chiếc loa màu xanh rung
rung trước gió.

Tả thân, lá cây mít:
Trước sân nhà em có trồng một cây mít. Thân cây to bằng một vòng tay của
em, màu nâu sẫm. Cành lá xum xuê. Lá mít dày, xanh mướt, hình bầu dục to
bằng bàn tay. Lúc già, lá chuyển màu vàng rồi vàng sậm và rụng xuống, trở

Tả thân , gốc cây dừa
Thoạt nhìn, cây dừa như một chiếc ô khổng lồ,
phủ bóng mát cả một góc vườn. Gốc dừa to như cột
nhà, rễ tua tủa ăn sâu, bám chắc vào lòng đất.Thân
dừa cao, màu nâu, không thẳng như thân chuối mà
có dáng nghiêng nghiêng.

Tả lá dừa:
Trên ngọn dừa, lá mọc thành từng tàu xòe đều ra
xung quanh. Có những tàu dài đến hai, ba mét. Lá
dừa xanh bóng, mọc xuôi theo cuống. Nhìn từ xa,
chúng giống như những chiếc lược khổng lồ chải
vào mây xanh.

Tả thân, lá cúc:
Cúc mọc thành bụi, thân mềm, thanh mảnh. Lá cúc to bằng nửa bàn tay, xẻ
thành những đường cong mềm mại, mọc so le trên thân. Khóm cúc chỉ cao độ
năm sáu tấc, mọc loà xoà tạo nên một vẻ đẹp tự nhiên. Đầu mỗi cành là một
chùm nụ với hàng chục chiếc xinh xinh giống như những cúc áo màu xanh nhạt.
Dăm ba chiếc nụ hé nở với những cánh vàng e ấp.

Ghi nhớ

Khi quan sát cây cối, ta cần chú ý điều gì?

Quan sát theo một trình tự hợp lí; sử dụng các giác
quan khi quan sát.
Vận dụng biện pháp so sánh và nhân hóa khi viết
văn miêu tả có tác dụng làm cho sự vật được miêu
tả trở nên cụ thể, gần gũi, sinh động hơn và như
thế bài văn sẽ hay hơn, hấp dẫn hơn.

Chào tạm biệt các em