Thứ sáu ngày 17 tháng 2 năm 2023
Tập làm văn

Khởi động
1. Đọc kết quả quan sát một cây em thích.
2. Khi quan sát cây cối, ta cần chú ý điều gì?
- Quan sát theo một trình tự hợp lí; sử dụng các
giác quan khi quan sát.

Khám phá

Bài 1: Dưới đây là một số đoạn văn tả lá, thân và gốc một số loài cây.
Theo em, cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý?
a/ Tả lá cây :
Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây bàng.
Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn
lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên
qua chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng ngả sang
màu lục, ấy là mùa thu. Sang đến những ngày cuối
đông, mùa của lá rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng.
Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, tôi có thể
nhìn cả ngày không chán. Năm nào tôi cũng chọn
lấy mấy lá thật đẹp về phủ một lớp dầu mỏng, bày
lên bàn viết. Bạn có biết nó gợi lên chất liệu gì
không? Chất sơn mài.
Màu lục: Màu xanh sẫm pha vàng

Bài 1: Dưới đây là một số đoạn văn tả lá, thân và gốc một số loài cây.
Theo em, cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý?
b/ Tả thân cây và gốc cây
Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây sồi
lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ phải
gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những cánh tay
to xù xì không cân đối, với những ngón tay quều quào xoè
rộng, nó như một con quái vật già nua cau có và khinh
khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng, cây
sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum xuê
xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa
trong nắng chiều. Không còn thấy những ngón tay co
quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn rầu trước kia.
Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ, những khóm lá
non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài. Thật khó lòng tin
được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã sinh ra chùm lá non
xanh mơn mởn ấy.

Bài 1 : Cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý? (tác giả tả bộ phận nào của
cây, tả theo trình tự nào, tìm hình ảnh so sánh và nhân hóa?)

Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như
cây bàng. Mùa xuân, lá bàng mới nảy
trông như những ngọn lửa xanh. Sang
hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên qua
chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng
ngả sang màu lục, ấy là mùa thu. Sang
đến những ngày cuối đông, mùa của lá
rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng. Những lá
bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, tôi có
thể nhìn cả ngày không chán. Năm nào
tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về phủ
một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết. Bạn
có biết nó gợi lên chất liệu gì không?
Chất sơn mài.

Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây sồi lớn,
hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ phải gãy từ lâu,
vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những cánh tay to xù xì không
cân đối, với những ngón tay quều quào xoè rộng, nó như một
con quái vật già nua cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám
bạch dương tươi cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng, cây sồi
già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum xuê xanh tốt
thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng
chiều. Không còn thấy những ngón tay co quắp, những vết sẹo
và vẻ ngờ vực, buồn rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già
hàng thế kỉ, những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra
ngoài. Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã
sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy.

Bài 1. Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4,
tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.

Câu 1: Tác giả miêu tả bộ phận nào của cây?
a) Tả lá bàng
b) Tả cây sồi già ( thân, cành, lá)
Câu 2: Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
a) Tả rất sinh động sự thay đổi màu sắc của lá theo thời
gian bốn mùa: Xuân-Hạ-Thu-Đông
b) Tả sự thay đổi của cây sồi già theo thời gian từ mùa
đông sang mùa xuân:
Mùa đông cây sồi nứt nẻ, đầy sẹo. Sang mùa xuân, cây
sồi tỏa rộng thành vòm lá xum xuê, bừng dậy sức sống
bất ngờ.

Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập
hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.
Câu 3: Tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả? Lấy ví dụ
minh họa.
- Hình ảnh so sánh phần a
+ Lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh
+ Lá bàng mùa đông đỏ như đồng .
- Hình ảnh so sánh phần b
+ Nó như một con quái vật già nua, cau có và khinh khỉnh đứng
giữa đám bạch dương tươi cười
- Tác dụng: Những hình ảnh so sánh gợi cảm, tả một cách cụ thể, sinh
động đặc điểm, vẻ đẹp riêng của cây, khiến chúng trở nên gần gũi,
thân thuộc với con người.

2.Tác giả miêu tả theo trình tự nào?

a) Đoạn tả lá

a/Tả sự thay đổi màu sắc của lá bàng theo thời gian bốn mùa: Xuân- Hạ- Thu- Đông.

b) Đoạn tả

b/Tả sự thay đổi của cây sồi già từ mùa đông sang mùa xuân:
Mùa đông cây sồi nứt nẻ, đầy sẹo. Sang mùa xuân, cây sồi toả rộng thành vòm lá
xum xuê, bừng dậy một sức sống bất ngờ.

bàng

cây sồi già

Sử dụng hình ảnh so sánh: nó như một con quái vật già nua, cau có và khinh khỉnh
đứng giữa đám bạch dương tươi cười
Sử dụng hình ảnh so sánh: nó như một con quái vật già nua, cau có và khinh khỉnh
đứng giữa đám bạch dương tươi cười
Sử dụng hình ảnh so sánh: nó như một con quái vật già nua, cau có và khinh khỉnh
đứng giữa đám bạch dương tươi cười
Hình ảnh nhân hóa: làm cây sồi già như có tâm hồn của con người: Mùa đông, cây
sồi già cau có, khinh khỉnh,, vẻ ngờ vực, buồn rầu. Xuân đến, nó say sưa, ngây ngất,
khẽ đung đưa trong nắng chiều
Hình ảnh nhân hóa làm cây sồi già như có tâm hồn của con người: Mùa đông, cây sồi
già cau có, khinh khỉnh,, vẻ ngờ vực, buồn rầu. Xuân đến, nó say sưa, ngây ngất, khẽ
đung đưa trong nắng chiều

4. Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có tác dụng gì?

Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có tác dụng:
gợi tả một cách cụ thể, sinh động đặc điểm, vẻ đẹp riêng
của cây, khiến chúng trở nên gần gũi, thân thuộc với con
người.

Bài 2: Viết một đoạn văn tả lá, thân hay gốc của một
cây mà em yêu thích.

Đoạn tham khảo: Tả thân, gốc cây dừa

Thoạt nhìn cây dừa như một cái ô
khổng lồ vươn thẳng lên trời, phủ
bóng mát cả một góc vườn. Gốc dừa
lớn, tua tủa chùm rễ ăn sâu, bám chắc
xuống đất. Thân dừa cao không thẳng
như cây chuối mà có dáng nghiêng
nghiêng. Thân dừa xốp, màu nâu có
những khoanh tròn nối nhau.

Một số đoạn văn hay:
1. Lá của giống đa lông rất đặc biệt. Trên mặt lá, cuống
lá thường bao phủ một lớp lông tơ mịn màng màu
trắng. Lớp lông mềm mại này đã tạo nên cho chiếc lá
bầu dục, màu xanh lam thêm một lớp bàng bạc lóng
lánh. Nếu nhìn dưới ánh mặt trời, nó sẽ càng lấp lánh
hơn, sáng bóng hơn. Những chiếc lá to hơn bàn tay đứa
trẻ lên năm, xếp vòng quanh và đối nhau qua thân cây..
Trông nó tựa như những bàn tay trẻ thơ xòe ra hứng
lấy tia nắng mặt trời.

Một số đoạn văn hay:
2. Những cây chuối trong vườn đã được mấy năm tuổi
rồi. Những cây chuối mẹ, chuối con sống quây quần
bên nhau. Nổi bật hơn cả là những cây chuối mẹ cao
lớn. Thân cây mọc lên cao, thẳng và hơi vững. Lúc còn
nhỏ, da nó nhẵn, mịn màng và mỗi khi áp má vào đó
em thấy mát như da em bé. Thân chuối được làm
thành từ rất nhiều bẹ. Từng bẹ lớn nhỏ bao bọc lẫn
nhau. Nhưng đến khi đã lớn, những cái bẹ bên ngoài
khô đi và dần dần thay một cái áo mới.

Tả lá chuối

Nhìn từ xa, cây chuối như một
chiếc ô xanh mát rượi. Cây chuối có
nhiều tàu lá, có tàu đã già khô bị gió
đánh rách ngang và rũ xuống gốc.
Các tàu lá còn xanh thì liền tấm, to
như cái máng nước. Những tàu lá ở
dưới màu xanh thẫm, tàu lá ở trên
màu xanh mát, nhạt dần. Những tàu
trên ngọn, lá còn cuộn, chưa mở hết,
trông như một chiếc loa kèn xanh
rung rung trước gió.

1. Khi quan sát cây cối, ta cần chú ý điều gì?
Quan sát theo một trình tự hợp lí; sử dụng các giác quan
khi quan sát.
2. Vận dụng biện pháp so sánh và nhân hóa khi viết văn miêu
tả có tác dụng gì?
Vận dụng biện pháp so sánh và nhân hóa khi viết văn miêu
tả có tác dụng làm cho sự vật được miêu tả trở nên cụ thể,
gần gũi, sinh động hơn và như thế bài văn sẽ hay hơn, hấp
dẫn hơn.

Giáo viên: Trần Công
Hiến

Tạm biệt các em,
hẹn gặp lại!