BÀI 37-38:
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT

Kích thước
Mật độ
Sự phân bố
Tăng trưởng
Nhóm tuổi
Tỉ lệ giới tính
Một số đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật:
Các nhân tố sinh thái ảnh hưởng, chi phối
Ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống.

Bài 37- 38: CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT

Là tỉ lệ giữa số lượng cá thể đực và cái trong quần thể.
Tỉ lệ giới tính thường 1:1
Tỉ lệ giới tính là gì?

I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Tỉ lệ giới tính thay đổi theo:
Điều kiện môi trường
Đặc điểm sinh sản
Sinh lí và tập tính
…

I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
Trong tự nhiên, tỉ lệ giới tính có thay đổi không? Và những nhân tố nào ảnh hưởng tới tỉ lệ này?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Ví dụ:
- Điều khiển tỉ lệ đực/cái trong chăn nuôi để mang lại hiệu quả kinh tế.
Vd: Gà trống : gà mái = 1:4
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
Tỉ lệ giới tính có ý nghĩa như thế nào?
- Đảm bảo hiệu quả sinh sản của quần thể trong điều kiện môi trường sống thay đổi.
I. TỈ LỆ GIỚI TÍNH.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
II. NHÓM TUỔI
II. NHÓM TUỔI
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT

Nhóm tuổi sau sinh sản
Nhóm tuổi sinh sản
Nhóm tuổi trước sinh sản
A: Tháp phát triển Quần thể trẻ
B: Tháp ổn định Quần thể trưởng thành
C: Tháp suy giảm Quần thể suy vong
Ý nghĩa của việc nghiên cứu nhóm tuổi?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Ý nghĩa sinh học: Cấu trúc thành phần nhóm tuổi
cho thấy khả năng tồn tại và sự phát triển của quần thể
trong tương lai
Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu về nhóm tuổi giúp chúng ta bảo vệ và khai thác tài nguyên sinh vật một cách có hiệu quả.
Có mấy kiểu phân bố cá thể của quần thể? Ý nghĩa sinh thái của chúng?
Phân bố theo nhóm Phân bố đồng đều Phân bố ngẫu nhiên

Hổ trợ nhau Giảm bớt cạnh tranh Tận dụng nguồn sống
III. SỰ PHÂN BỐ CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Mật độ cá thể của quần thể là số lượng (khối lượng) cá thể trên một đơn vị diện tích hay thể tích của quần thể.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Mật độ cá thể của quần thể là gì?
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Mật độ cây thông là 1000 cây/ha diện tích đồi
Mật độ tảo xoắn: 0,5 gam/m3 nước ao
Mật độ của sâu rau 2 con/m2 ruộng rau
Mật độ cá thể thay đổi theo:
Mùa
Năm
Tùy theo điều kiện
của môi trường sống.
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ
Mật độ cá thể của quần thể có thay đổi hay không? Phụ thuộc vào những yếu tố nào?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
Điều gì sẽ xảy ra nếu như luống rau trồng với mật độ quá cao?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
 Cây mọc trước sẽ vươn lên cao để lấy ánh sáng, cây nhỏ sẽ ngày càng nhỏ và có thể bị chết.
 Các cây sẽ cạnh tranh nhau về ánh sáng, chất dinh dưỡng…
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
Mật độ là đặc trưng cơ bản nhất của quần thể
ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
IV. MẬT ĐỘ CỦA CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Bên bụi hoa đỗ quyên đỏ - VQG Tam Đảo- 150 cây/QT
Quần thể Vi khuẩn hàng triệu con
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
Là số lượng cá thể hoặc khối lượng hay năng lượng tích luỹ trong các cá thể phân bố trong khoảng không gian của quần thể .
Kích thước của quần thể là gì?
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Phân biệt kích thước và mật độ của quần thể ?
Mật độ:
là số lượng cá thể trên một đơn vị diện tích.
Kích thước:
là số lượng cá thể trong cả khoảng không gian của quần thể.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Kích thước của quần thể dao động trong những giá trị nào?
V. KÍCH THƯỚC CỦA QUẦN THỂ
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
Sao la
Bò xám Đông Dương
Lan hài đỏ
Voọc Cát Bà
Dưới mức tối thiểu
Nguy cơ tuyệt chủng
Đàn Tê Giác một sừng ở rừng Nam Cát Tiên (ở tỉnh Đồng Nai) hiện tại còn một quần thể chỉ 7, 8 con còn sống sót  cần bảo tồn
Kích thước tối đa của đàn ong là 500000 con  cần nuôi ong với kích thước nhỏ hơn.
Những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước của quần thể sinh vật
Cho biết những nhân tố ảnh hưởng đến kích thước của quần thể sinh vật?
VI. Tăng trưởng của quần thể sinh vật:
Quần thể tăng trưởng theo tiềm năng sinh học trong điều kiện môi trường không bị giới hạn


Nếu nguồn sống của môi trường hoàn toàn thuận lợi và tiềm năng sinh học của các cá thể cao thì đường cong sinh trưởng hình chữ J.
Quần thể tăng trưởng trong điều kiện môi trường bị giới hạn


Trong điều kiện môi trường không hoàn toàn thuận lợi, tăng trưởng của quần thể giảm. Đường cong tăng trưởng thực tế có hình chữ S.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT
VII. Tăng trưởng của quần thể người:
Dân số tăng suốt quá trình phát triển lịch sử
Tăng nhanh nhất vào thời gian sau chiến tranh thế giới lần thứ II(1945)
Hậu quả
- Tình trạng đói nghèo gia tăng
- Chế độ nuôi dưỡng và giáo dục thấp kém
- Gây nên ô nhiễm môi trường...

Biện pháp hạn chế sự gia tăng dân số
- Thực hiện kế hoạch hoá gia đình.
- Phân bố dân cư hợp lý.
- Tuyên truyền giáo dục về dân số...
A. Nhóm trước sinh sản và nhóm sau sinh sản.
B. Nhóm trước sinh sản và nhóm đang sinh sản.
C. Nhóm còn non và nhóm trưởng thành.
D. Nhóm trước sinh sản, nhóm đang sinh sản và nhóm sau sinh sản
Câu 1: Quần thể thông thường có những nhóm tuổi nào?
A. Các cá thể hỗ trợ lẫn nhau chống lại với điều kiện bất lợi của môi trường.
B. Các cá thể tận dụng được nhiều nguồn sống tiềm tàng trong môi trường.
C. Giảm sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể.
D. Các cá thể cạnh tranh nhau gay gắt giành nguồn sống.
Câu 2: Hình thức phân bố cá thể theo nhóm trong quần thể có ý nghĩa sinh thái gì?
 A. Số lượng cá thể của quần thể quá ít
B. Là số lượng cá thể ít nhất mà quần thể cần có để duy trì và phát triển.           
C. Số lượng cá thể quá ít để quần thể duy trì và phát triển.
 D. Số lượng cá thể lớn nhất mà quần thể có phù hợp với môi trường
Câu 3: Kích thước tối thiểu là gì?
A. Các cá thể hỗ trợ lẫn nhau chống lại với điều kiện bất lợi của môi trường.
B. Các cá thể tận dụng được nhiều nguồn sống tiềm tàng trong môi trường.
C. Giảm sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể.
D. Các cá thể cạnh tranh nhau gay gắt giành nguồn sống.
Câu 4 : Hình thức phân bố cá thể ngẫu nhiên trong quần thể có ý nghĩa sinh thái gì?
A. Đường cong chữ J
B. Đường cong chữ S
C. Cả đường cong chữ S và J
D. Đường cong chữ V
Câu 5: Đồ thị tăng trưởng của quần thể trong điều kiện môi trường bị giới hạn:
DẶN DÒ

Học bài và làm bài tập trắc nghiệm cuối bài
Xem trước bài 39: Sự biến động số lượng cá thể của quần thể.
CÁC ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT