TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP VIỆT ĐỨC
B Ộ M ÔN
VẼ KỸ THUẬT
Thị xã Sông Công - Thái Nguyên
Chương V : HèNH CắT MặT CắT
5.3 - Mặt cắt:
5.3.1 - Dịnh nghĩa :
Là hỡnh biểu diễn nhận được trên mặt phẳng cắt khi tưởng tượng dùng mặt phẳng này cắt vật thể. Mặt phẳng cắt phải chọn sao cho các mặt cắt nhận được là các mặt cắt vuông góc.
5.3.2 - Các loại mặt cắt:
- Mặt cắt rời và Mặt cắt chập
a- Mặt cắt rời :

Là mặt cắt đặt ở ngoài hình chiếu tương ứng. Đường bao quanh của mặt cất rời vẽ bằng nét cơ bản. Có thể đặt mặt cắt rời ở phần cắt lìa của hình chiếu.

(Hình 5.3a)
b- Mặt cắt chập :
Là mặt cắt đặt ngay trên hỡnh chiếu tương ứng. Dường bao của mặt cắt chập vẽ bằng nét mảnh, đường bao của hỡnh chiếu tương ứng tại chỗ đặt mặt cắt chập vẫn được vẽ đầy đủ bằng nét cơ bản.

(Hỡnh 5.3b)
5.3.3 - Qui định về mặt cắt :

1 - Cách ghi chú trên mặt cắt cũng giống như cách ghi chú trên hình cắt. Mọi trường hợp của mặt cắt đều có ghi chú, trừ trường hợp mặt cắt đó là hình đối xứng, đồng thời vết mặt phẳng cắt trùng với trục đối xứng của mặt cắt.

(Hình 5.3 c ) Cách ghi chú
2- Nếu mặt cắt không phải là hình đối xứng, song được đặt ở phần kéo dài của vết mặt phẳng cắt thì chỉ vẽ nét cắt và mũi tên mà không cần ghi ký hiệu bằng chữ.

(Hình 5.3d)
3 - Phải vẽ mặt cắt theo đúng hướng và mũi tên đã chỉ cho phép xoay mặt cắt đi một góc tuỳ ý, song phải vẽ mũi tên cong ở trên ký hiệu để biểu thị mặt cắt đã được xoay. ( Hỡnh 5.3e)

4- Đối với mặt cắt giống nhau về hình dạng nhưng khác nhau về vị trí và góc độ cắt của một vật thể thì các mặt cắt đó được ký hiệu cùng một chữ hoa. (Hình 5.3g)

5- Nếu mặt phẳng cắt qua các phần lỗ hay các phần lõm là các mặt tròn xoay thỡ đường bao của lỗ hay phần lõm đó được vẽ đầy đủ trên mặt cắt.(Hỡnh 5.3h)

6- Trong trường hợp đặc biệt cho phép dùng mặt trụ để cắt. Khi đó mặt cắt được trải phẳng. (Hỡnh 5.31)

Chương V : HèNH CắT MặT CắT
5.4- Cách đọc và vẽ hỡnh cắt:
Tuỳ theo đặc điểm, cấu tạo và hỡnh dạng của từng vật thể mà chọn loại hỡnh cắt cho thích hợp.
a- Trỡnh tự vẽ hỡnh cắt:
1 - Xác định rõ vị trí của mặt phẳng cắt và hỡnh dung được phần vật thể còn lại để vẽ hỡnh cắt.
2 - Vẽ các đường bao ngoài của vật thể.
3 - Vẽ phần cấu tạo bên trong của vật thể như lỗ, rãnh.
4 - Kẻ các đường gạch gạch ký hiệu vật liệu trên mặt cắt.
5 - Viết ghi chú cho hỡnh cắt nếu có.
(Hỡnh 5.4a)
Trỡnh tự vẽ hỡnh cắt:
b - Cách đọc hỡnh cắt:
Cách đọc hỡnh cắt cũng tương tự như cách đọc hỡnh chiếu, song cần chú ý đến đặc điểm hỡnh cắt là dùng mặt phẳng cắt tưởng tượng cắt vật thể để thể hiện hỡnh dạng bên trong của vật thể.

Trỡnh tự đọc hỡnh cắt:
1 - Xác định vị trí mặt phẳng cắt:
Can cứ vào ghi chú về hỡnh cắt mà xác định vị trí mặt phẳng cắt.
Trường hợp không có ghi chú về hỡnh cắt thỡ mặt phẳng cắt được xem như trùng với mặt phẳng đối xứng của vật thể và song song với mặt phẳng hỡnh chiếu.
2- Hỡnh dung hỡnh dạng bên trong cấu tạo của vật thể:
Can cứ theo các đường gạch gạch trên hỡnh cắt để phân biệt phần cấu tạo bên trong và phần tiếp xúc với mặt phẳng cắt.
Dể hỡnh dung hỡnh dạng bên trong của vật thể ta kết hợp dùng cách phân tích hỡnh dạng với cách gióng đối chiếu gi?a các hỡnh biểu diễn.
(Hỡnh 5.4b )
3- Hỡnh dung toàn bộ vật thể:
Sau khi phân tích hỡnh dạng từng phần, tổng hợp lại để hỡnh dung to�n bộ vật thể.
(Hỡnh 5.4b )
5.5 Hỡnh trích :
Hỡnh trích là hỡnh biểu diễn chi tiết (Thường được phóng to) trích ra từ một hỡnh biểu diễn đã có.
Công dụng hỡnh trích:
- Hỡnh trích thể hiện rõ ràng và tỷ mỉ thêm về đường nét, hỡnh dạng, kích thước của bộ phận được biểu diễn
(Hỡnh 5.5)
Cách vẽ hỡnh trích :
- Để chỉ dẫn phần được trích ra từ hình biểu diễn đã có, người ta qui định dùng đường tròn hay đường trái xoan, vẽ bằng nét liền mảnh khoanh phần được trích, kèm theo số thứ tự bằng chữ số La mã trên hình trích có ghi số thứ tự tương ứng và tỷ lệ phóng to như :
Bài tập:
1 - Vẽ hỡnh cắt.
2 - Vẽ hỡnh chiếu cạnh

Từ hai hỡnh chiếu đã cho :
- Vẽ hỡnh cắt
- Vẽ hỡnh chiếu thức ba

Bài tập:
Từ hai hỡnh chiếu đã cho :
- Vẽ hỡnh cắt
- Vẽ hỡnh chiếu thức ba

Bài tập: