Bài 59. Sự điều hòa và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Lê Đăng Tri Dủng
Ngày gửi: 09h:23' 08-06-2020
Dung lượng: 9.1 MB
Số lượt tải: 402
Nguồn:
Người gửi: Lê Đăng Tri Dủng
Ngày gửi: 09h:23' 08-06-2020
Dung lượng: 9.1 MB
Số lượt tải: 402
Số lượt thích:
0 người
Ung thư tuyến giáp
HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU:
Tuyến giáp
Bao Xishun(2,36 m)
Vợ ( 1,68 m)
Pingping( cao 73cm, nặng 8 kg, chân dài 39cm)
HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU:
HỘI
CHỨNG
CUSHING
UU NANG TUY?N YÊN
HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU:
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HỆ NỘI TIẾT
TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP, TUYẾN TỤY, TUYẾN TRÊN THẬN, TUYẾN SINH DỤC, SỰ ĐIỀU HÒA PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA TUYẾN NỘI TIẾT
TIẾT 54: CHỦ ĐỀ: NỘI TIẾT (BÀI 55->59)
D?C DI?M H? N?I TI?T
I
Gĩp phần trong việc điều hồ cc qu trình sinh lí của cơ thể như: trao đổi chất, chuyển hố vật chất v năng lượng
- Chng tc động thơng qua đường mu nn chậm nhưng ko di v trn diện rộng
PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI
TUYẾN NGOẠI TIẾT
II
Cả hai tuyến đều có tế bào tuyến tiết ra chất tiết
Ít nhưng có hoạt tính cao
Nhi?u nhung ho?t tính th?p
Các chất tiết ra theo ống dẫn đổ ra ngoài tuyến hoặc ngoài cơ thể
Hoocmôn
Dịch, mồ hôi, enzim…
Các chất tiết ra được ngấm thẳng vào máu và vận chuyển trong cơ thể
Tuyến giáp
Tuyến cận giáp
Tuyến trên thận
Tuyến tụy
Hoocmôn là sản phẩm tiết của các tuyến nội tiết
HOOCMÔN
III
1. Tính chất của Hoocmôn
- Hoocmôn có tính đặc hiệu
- Hoocmôn có hoạt tính sinh học rất cao
- Hoocmôn không mang tính đặc trưng cho loài
?
HOOCMÔN
III
2. Vai trò của Hoocmôn
- Duy trì tính ổn định của môi trường bên trong cơ thể
- Điều hoà các quá trình sinh lí diễn ra bình thường
?
HOOCMÔN
III
Do đó, các rối loạn trong hoạt động nội tiết thường dẫn đến tình trạng bệnh lí
Bao Xishun(2,36 m)
V? ( 1,68 m)
Pingping( cao 73cm, n?ng 8 kg, chn di 39cm)
H?I
CH?NG
CUSHING
UU NANG TUY?N YÊN
VD: hoocmon có hoạt tính sinh học cao.
Hoocmon tăng trưởng GH: tiết nhiều làm tăng kích thước cơ thể,
Tiết ít làm giảm chiều cao
IV- TUYẾN YÊN
Tuyến yên
I. TUYẾN YÊN:
Quan sát tranh và trả lời câu hỏi sau:
Tuyến yên nằm ở đâu?
Vị trí: nằm ở nền sọ, có liên quan đến vùng dưới đồi.
?
- Nếu trước tuổi dậy thì GH tiết nhiều (ưu năng) thì người lớn rất nhanh người khổng lồ. Khi giai đoạn trưởng thành chấm dứt, ưu năng tuyến yên to đầu xương ngón chân, ngón tay và xương mặt bàn tay và bàn chân tăng rõ rệt, xương hàm dưới rộng một cách không bình thường người bệnh, cơ thể thô kệch
- Nếu tuyến yên hoạt động yếu GH tiết ra ít (nhược năng) làm cho người lùn
Ảnh hưởng của hoocmon tuyến yên:
Hoocmon GH tiết ít
He Pingping cao 73cm
Hoocmon tăng trưởng GH tiết nhiều
V- TUYẾN GIÁP
Nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình và trả lời câu hỏi sau:
Nu v? trí, vai trị c?a tuy?n gip?
Vị trí:nằm trước sụn giáp của thanh quản, nặng 20-25g.
- Vai trò:
+ Tiết hoocmon Tirôxin, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và chyển hóa trong tế bào.
+ Tuyến giáp cùng với tuyến cận giáp có vai trò trong điều hòa trao đổi canxi và photpho trong máu
?
BỆNH BƯỚU CỔ
Châu Á (750 triệu), châu Phi (230 triệu), châu Mỹ La Tinh (60 triệu) & cộng đồng châu Âu rất ít (20-30 triệu).
các cụm dân cư miền núi: 35/100,
* * Câu hỏi thảo luận * *
? Hoàn thành phiếu học tập so sánh bệnh bướu cổ và bệnh Bazơđô?
bệnh
Bệnh bướu cổ
Bệnh Bazơđô
Nguyên nhân
Hậu quả
- Do thiếu iốt trong khẩu phần ăn, tirôxin không tiết ra được, buộc tuyến giáp phải hoạt động mạnh.
- Tuyến giáp hoạt động mạnh, tiết nhiều tirôxin làm tăng quá trình TĐC tăng tiêu dùng O2
Tuyến nở to, gây bướu cổ.
Nhịp tim tăng hồi hộp, mất ngủ, sút cân, bướu cổ, mắt lồi…
36
VI. Tuyến tụy
- Nằm phía dưới dạ dày, kéo dài từ tá tràng đến lá lách.
?
* Chứng hạ đường huyết
Là tình trạng lượng đường glucozơ trong máu quá thấp. Khi tế bào α của tụy không sản xuất đủ hoocmon glucagon, lượng đường trong máu sẽ giảm và gây hạ đường huyết
Các triệu chứng: Người run rẩy, chóng mặt, đau đầu, thường đổ mồ hôi và cảm thấy đói, mệt mỏi, tim đập nhanh và da tái. Trong trường hợp đường huyết giảm đột ngột sẽ gây ngất xỉu hoặc động kinh.
Cách khắc phục: Uống glucozơ, uống nước trái cây hoặc ăn kẹo ngọt…
39
Khi đưường huyết
(Sau bữa ăn)
Khi đưường huyết
(Xa bữa ăn, cơ thể hoạt động)
Tế bào β
Tế bào α
D?o tu?
Glucơzo
Glucơzo
Đường huyết giảm xuống mức bình thưường
Đường huyết tăng lên
mức bình thưường
+
+
-
-
Insulin
Glucagôn
Glicôgen
...1....
...2......
3
4
5
tăng ( > 0,12% )
giảm ( < 0,12% )
Sơ đồ quá trình điều hoà lưượng đưưêng trong máu
- Tuyến tuỵ là tuyến pha vừa tiết dịch tiêu hoá, vừa tiết hoocmôn.
- Có 2 loại hai loại hoocmôn là insulin và glucagôn có tác dụng điều hoà lượng đường trong máu luôn ổn định:
+ Tế bào β: tiết insulin làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng
+ Tế bào α: tiết glucagôn làm tăng đường huyết khi lượng đường trong máu giảm.
VII. Tuyến trên thận:
Quan sát hình trả lời câu hỏi sau:
- Nêu vị trí, số lượng của tuyến trên thận?
1
2
3
4
5
Vỏ tuyến
Tủy tuyến
Lớp cầu
Lớp sợi
Lớp lưới
CẤU TẠO CỦA TUYẾN TRÊN THẬN
Lớp cầu
Lớp sợi
Lớp lưới
Ti?t hoocmon di?u hồ cc mu?i natri, kali trong mu
Ti?t hoocmon di?u hồ
du?ng huy?t
Ti?t hoocmon di?u hồ
sinh d?c nam
Ti?t Adrnalin v Noradrnalin
VII. Tuyến trên thận:
- Vị trí: gồm một đôi nằm trên đỉnh hai quả thận
lớp cầu
- Cấu tạo: + Vỏ tuyến chia 3 lớp lớp sợi
lớp lưới
+ Tuỷ tuyến
Chức năng:
+ Vỏ tuyến: Điều hoà các muối, điều hoà đường huyết, điều hoà sinh dục nam.
+ Tuỷ tuyến: tiết adrenalin và noradrenalin điều hoà lượng đường huyết khi bị hạ lượng đường huyết gây tăng nhịp tim, co mạch tăng nhịp hô hấp, điều chỉnh đường huyết.
Bệnh nhân mắc hội chứng Cushing
Hội chứng Cushing
VIII . TUYẾN SINH DỤC
I- Tinh hồn v hoocmơn sinh d?c nam:
1. Vị trí, cấu tạo
VIII . TUYẾN SINH DỤC
Bìu
Tinh hoàn
I- Tinh hồn v hoocmơn sinh d?c nam:
1. Vị trí, cấu tạo của tinh hoàn
Tinh hồn n?m trong bìu ? co quan sinh d?c nam.
Tinh hồn g?m:
+ Cc ?ng sinh tinh s?n sinh ra tinh trng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo k? ti?t Testơstrơn (ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trò của hoocmôn sinh dục nam:
D?a thơng tin SGK v hình 58-1 v 58-2 ch?ng minh tinh hồn l tuy?n pha v hồn ch?nh thơng tin ? SGK tr. 182
Dịng mu
Tuy?n yn
FSH
LH
Tinh hồn
Testơstrơn
Hình 58.1 So d? ho?t d?ng c?a t? bo k? du?i tc d?ng ca hoocmơn tuy?n yn
Hình 58.2 V? trí c?a cc t? bo k? ti?t hoocmơn sinh d?c nam
?ng sinh tinh
Cc t? bo k? ti?t Testơstrơn
Bu?c vo tu?i d?y thì, du?i tc d?ng c?a hoocmơn ...... do tuy?n yn ti?t ra, lm cho cc ...... n?m gi?a cc ?ng sinh tinh trong tinh hồn ti?t hoocmơn sinh d?c nam, dĩ l .......
Testơstrơn cĩ tc d?ng gy nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a nam.
FSH,LH
t? bo k?
testơstrơn
D?a vo hình 58-1, 58-2 d? hồn thnh thơng tin sau:
- Hy dnh d?u ? vo ơ tr?ng nh?ng d?u hi?u no trong b?ng 58-1 SGK m em th?y xu?t hi?n ? b?n thn (d?i v?i nam 11- 12 tu?i).
- Hy dnh d?u ? vo ơ tr?ng nh?ng d?u hi?u no trong b?ng 58-1 SGK m em th?y xu?t hi?n ? tu?i d?y thì c?a nam( kho?ng 11- 12 tu?i).
?. D?u hi?u no l quan tr?ng nh?t ch?ng t? kh? nang sinh s?n c?a nam.
Xu?t tinh l?n d?u
I- Tinh hồn v hoocmơn sinh d?c nam:
1. Vị trí, cấu tạo của tinh hoàn
Tinh hồn n?m trong bìu ? co quan sinh d?c nam.
Tinh hồn g?m:
+ Cc ?ng sinh tinh s?n sinh ra tinh trng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo k? ti?t Testơstrơn (ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trò của hoocmôn sinh dục nam - Testôstêrôn :
Testơstrơn gy nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a nam:
l?n nhanh, vai r?ng, ng?c n?, v? gi?ng, m?c m?n tr?ng c ...
D?u hi?u quan tr?ng nh?t ch?ng t? kh? nang sinh s?n ? nam l
hi?n tu?ng xu?t tinh l?n d?u.
VIII . TUYẾN SINH DỤC
HẬU QUẢ
M?N TR?NG C
II- Bu?ng tr?ng v hoocmơn sinh d?c n?:
1. Vị trí, cấu tạo của buồng trứng
II- Bu?ng tr?ng v hoocmơn sinh d?c n?:
1. Vị trí, cấu tạo của buồng trứng
G?m 2 bu?ng tr?ng n?m 2 bn t? cung.
Bu?ng tr?ng:
+ S?n xu?t cc t? bo tr?ng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo nang tr?ng ti?t hoocmơn sinh d?c n?
(ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trị c?a hoocmơn sinh d?c n?
Quan st hình 58-3 GSK th?o lu?n "nhĩm dơi"- 2` hồn ch?nh thơng tin SGK tr. 183
Ph?u d?n tr?ng
Th? vng
(ti?t prơgestrơn)
Tr?ng
d r?ng
T? bo tr?ng
Bu?ng tr?ng
Cc nang
tr?ng g?c
D?ch nang tr?ng ch?a hoocmơn ostrơgen
Hình 58-3. Qu trình pht tri?n c?a tr?ng
v ti?t hoocmơn bu?ng tr?ng
? cc em gi, kho?ng 10-11 tu?i, hai bu?ng tr?ng b?t d?u ho?t d?ng. Du?i tc d?ng c?a kích thích t? bu?ng tr?ng do ..... ti?t ra, cc t? bo tr?ng b?t d?u pht tri?n trong cc ...... Dĩ l l?p t? bo bi?u bì d?p bao quanh t? bo tr?ng, sau dĩ dy ln v phn chia thnh nhi?u l?p. Cc t? bo l?p trong ti?t hoocmơn ...... l hoocmơn sinh d?c n?. Nang tr?ng cng pht tri?n, hoocmơn ti?t cng nhi?u d?y t? bo tr?ng v? m?t phía. Nang tr?ng l? d?n ra b? m?t bu?ng tr?ng, lc ny tr?ng chín v r?ng du?i tc d?ng c?a LH. Sau khi tr?ng r?ng, bao nỗn tr? thnh th? vng, ti?t ...... hoocmơn ny cĩ tc d?ng trong s? sinh s?n.
Ostrơgen cĩ tc d?ng gy nn nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a n?.
tuy?n yn
nang tr?ng
ostrơgen
prơgestrơn
Quan st hình 58-3 v hồn thnh thơng tin sau:
Hy dnh d?u ? vo ơ tr?ng nh?ng d?u hi?u no trong b?ng 58-2 SGK m em th?y xu?t hi?n ? tu?i d?y thì c?a n? (kho?ng 10- 11 tu?i).
B?t d?u hnh kinh
II- Bu?ng tr?ng v hoocmơn sinh d?c n?:
1. Vị trí, cấu tạo của buồng trứng
G?m 2 bu?ng tr?ng n?m 2 bn t? cung.
Bu?ng tr?ng:
+ S?n xu?t cc t? bo tr?ng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo nang tr?ng ti?t hoocmơn sinh d?c n? l ostrơgen
(ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trị c?a hoocmơn sinh d?c n?
Ostrơgen gy nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a n?:
l?n nhanh, mơng di v pht tri?n, m?c m?n tr?ng c ...
D?u hi?u quan tr?ng nh?t ch?ng t? kh? nang sinh s?n ? n? l
hi?n tu?ng b?t d?u hnh kinh.
HẬU QUẢ
M?N TR?NG C
IV. SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
I. Điều hòa hoạt động các tuyến nội tiết:
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Tuyến giáp tiết ra loại hoocmôn nào?
Dưới tác dụng của TSH do thùy trước tuyến yên tiết ra, tuyến giáp tiết hoocmôn tirôxin.
1. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp
Dòng máu
TSH
-
+
Vùng dưới đồi
Tế bào đích
Tirôxin
TSH
2) Quan sát sơ đồ hình 59-1 hãy giải thích cơ chế điều hoà hoạt động của tuyến giáp?
-
+
Tuyến giáp
Vng du?i d?i
Tuy?n yn
Dịng mu
TSH
T? bo dích
+
+
-
-
Tirơxin
Tirơxin kìm hm ti?t TSH
Tuy?n gip
Quan sát hình 59-1 và tiến hành thảo luận nhóm để giải thích cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp:
Dòng máu
TSH
+
+
-
-
Vùng dưới đồi
Tế bào đích
Tirôxin
TSH
Khi tirôxin tiết quá nhiều lượng hoocmôn này theo máu:
+ Lên vùng dưới đồi, dưới tác dụng của loại hooc môn thừa này vùng dưới đồi tiết ra một chất ức chế thuỳ trước tuyến yên.
+ Lên thẳng thuỳ trước tuyến yên ức chế tuyến yên tiết TSH.
Kết quả: Không có TSH tới tuyến giáp ngừng tiết tirôxin lượng chất này trở về trạng thái cân bằng.
- Dưới tác dụng của TSH do thuỳ trước tuyến yên sinh ra → Tuyến giáp tiết tirôxin
Tuyến giáp
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
1. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp
- Khi hooc môn tiết ra quá nhiều, lượng hoocmôn này theo máu:
Lên vùng dưới đồi: dưới tác dụng của loại hoocmôn tirôxin vùng dưới đồi tiết ra một chất ức chế tuyến yên tiết hoocmôn TSH.
Lên thẳng thùy trước tuyến yên, ức chế tuyến yên tiết TSH.
Khi không có TSH tới, tuyến giáp ngừng tiết tirôxin, lượng hoocmôn này trở lại trạng thái cân bằng.
2. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến trên thận
Dịng mu
Vng du?i d?i
Tuy?n yn
ACTH
+
+
-
-
cootizơn
Cootizơn kìm hm ti?t
ACTH
Gĩp ph?n di?u hịa du?ng
huy?t
V? tuy?n thu?ng th?n
Hãy quan sát hình 59-2 và tiến hành thảo luận nhóm để giải thích sự điều hòa hoạt động của vỏ tuyến trên thận
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
- Theo sơ đồ 29-2 hãy giải thích sự điều hoà và hoạt động của phần vỏ tuyến trên thận.
- Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thuỳ trước của tuyến yên tiết ra, vỏ tuyến trên thận sản sinh hooc môn cooctizôn điều hoà Na+, K+ trong máu.
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
Khi lượng hoocmôn trong máu nhiều chất này theo máu:
+ Về vùng dưới đồi làm vùng này tiết chất kìm hãm thuỳ trước tuyến yên tiết ACTH.
+ Về thẳng thuỳ trước tuyến yên kìm hãm sự tiết ACTH của tuyến yên.
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
Kết quả: không có ACHT tới vỏ tuyến trên thận ngừng tiết cooctizôn, lượng hoocmôn này được cân bằng.
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
Cơ chế điều hoà
Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thuỳ trước của tuyến yên tiết ra, vỏ tuyến trên thận sản sinh hooc môn cooctizôn điều hoà Na+, K+ trong máu.
Khi lượng hoocmôn trong máu nhiều chất này theo máu:
+ Về vùng dưới đồi làm vùng này tiết chất kìm hãm thuỳ trước tuyến yên tiết ACTH.
+ Về thẳng thuỳ trước tuyến yên kìm hãm sự tiết ACTH của tuyến yên.
Kết quả: Không có ACHT tới vỏ tuyến trên thận ngừng tiết cooctizôn, lượng hoocmôn này được cân bằng.
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
1. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp
2. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến trên thận
Sự điều hòa hoạt động của vỏ tuyến trên thận
- Khi lượng hoocmôn cooctizôn trong máu nhiều, chất này theo máu:
Chảy về vùng dưới đồi làm vùng này tiết ra chất kìm hãm thùy trước tuyến yên tiết ACTH.
Về thẳng thùy trước tuyến yên kìm hãm sựm tiết ACTH của tuyến yên.
Khi không có ACTH tới, phần vỏ tuyến thượng thận ngừng tiết cooctizôn, lượng hoocmôn này cân bằng.
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Khi các tuyến nội tiết (gọi là tuyến đích) tiết ra nhiều hoocmôn, làm cho lượng hoocmôn này dư thừa, thì lượng hoocmôn thừa này sẽ tác động ngược lại tuyến yên và vùng dưới đồi
Kết quả:
Vùng dưới đồi ngừng tiết hoocmôn giải phóng tương ứng làm cho tuyến yên ngừng tiết hoocmôn tương ứng, hoặc vùng dứới đồi tiết hoocmôn ức chế tuyến yên tiết hoocmôn tương ứng.
Tuyến yên nhận được hoocmôn thừa của tuyến đích sẽ ngừng hoạt động nên làm cho tuyến yên ngừng tiết hoocmôn tương ứng, làm cho lượng hoocmôn của tuyến đích trở lại cân bằng.
Cơ chế điều hòa này đựoc thực hiện nhờ các thông tin ngược.
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Lượng đường huyết trong máu được tương đối ổn định là do đâu?
- Lượng đường huyết trong máu được ổn định là nhờ:
- Sự phối hợp hoạt động của các tế bào α và β của đảo tụy trong tuyến tụy.
- Sự phối hợp của 2 tuyến trên thận. Tuyến này tiết hoocmôn cooctizôn để góp phần vào sự chuyển hóa lipit và prôtêin làm tăng đường huyết khi lương đường trong máu giảm.
Khi đường huyết tăng (Sau bữa ăn)
TB α:
TB β:
Đảo tuỵ
Insulin
Glucagôn
Glicôzen
Glucagôn
Glucôzơ
Đường huyết giảm xuống mức bình thường
Đường huyết tăng lên mức bình thường
Khi đường huyết giảm (Xa bữa ăn, cơ thể hoạt động)
--
+
-
+
Hãy trình bày quá trình điều hoà đường huyết qua sơ đồ
Khi đường huyết tăng (Sau bữa ăn)
TB α:
TB β:
Đảo tuỵ
Insulin
Glucôzơ
Glicôzen
Glucagôn
Glucôzơ
Đường huyết giảm xuống mức bình thường
Đường huyết tăng lên mức bình thường
Khi đường huyết giảm (Xa bữa ăn, cơ thể hoạt động)
--
+
-
+
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Hãy quan sát hình 59-3
Dựa vào sơ đồ hình 29-3 hãy trình bày sự phối hợp của vỏ tuyến trên thận và tuyến tuỵ (khi đường huyết giảm)?
5.............
1........
Glucơ
Mu gi?m
glucozo
4..........
3.............
glucozo
Axit lactic v
Axit amin
2........
glicơgen
6...........
glucagơn
Hãy điền tên các chất tương ứng với các số trên hình vẽ
Glucôzơ
Máu giảm
Glucagôn
Glicôgen
Glucôzơ
Glucôzơ
Glucôzơ
Thuỳ trước tuyến yên
Glicôgen
ACTH
ACTH
Axit lác tít và Axít amin
Glucôzơ
(Mỡ) Glixêrin
Vùng dưới đồi
Coóctizôn
Đáp án
cootizơn
ACTH
Glucơ
Mu gi?m
glucozo
Glixrin
glicơgen
glucozo
Axit lacticv
Axit amin
glucozo
glicơgen
glucozo
glucagơn
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Khi lượng đương huyết giảm thì:
- Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thùy trước tuyến yên tiết ra, làm cho vỏ tuyến thượng thận tiết ra hoocmôn cootizôn để chuyển hóa lipit (trong mỡ) và prôtêin (trong cơ) thành glucôzơ, làm tăng đường huyết.
- Tuyến tụy tết ra hoocmôn glucagôn phân giải glicôgen ở gan và cơ thành glucôzơ, làm tăng đường huyết.
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
Sự điều hòa và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết có tác dụng duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể đảm bảo cho các quá trình sinh lí diễn ra bình thường, là nhờ các thông tin ngược (trong cơ chế tự điều hòa).
HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU:
Tuyến giáp
Bao Xishun(2,36 m)
Vợ ( 1,68 m)
Pingping( cao 73cm, nặng 8 kg, chân dài 39cm)
HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU:
HỘI
CHỨNG
CUSHING
UU NANG TUY?N YÊN
HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH SAU:
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HỆ NỘI TIẾT
TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP, TUYẾN TỤY, TUYẾN TRÊN THẬN, TUYẾN SINH DỤC, SỰ ĐIỀU HÒA PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA TUYẾN NỘI TIẾT
TIẾT 54: CHỦ ĐỀ: NỘI TIẾT (BÀI 55->59)
D?C DI?M H? N?I TI?T
I
Gĩp phần trong việc điều hồ cc qu trình sinh lí của cơ thể như: trao đổi chất, chuyển hố vật chất v năng lượng
- Chng tc động thơng qua đường mu nn chậm nhưng ko di v trn diện rộng
PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI
TUYẾN NGOẠI TIẾT
II
Cả hai tuyến đều có tế bào tuyến tiết ra chất tiết
Ít nhưng có hoạt tính cao
Nhi?u nhung ho?t tính th?p
Các chất tiết ra theo ống dẫn đổ ra ngoài tuyến hoặc ngoài cơ thể
Hoocmôn
Dịch, mồ hôi, enzim…
Các chất tiết ra được ngấm thẳng vào máu và vận chuyển trong cơ thể
Tuyến giáp
Tuyến cận giáp
Tuyến trên thận
Tuyến tụy
Hoocmôn là sản phẩm tiết của các tuyến nội tiết
HOOCMÔN
III
1. Tính chất của Hoocmôn
- Hoocmôn có tính đặc hiệu
- Hoocmôn có hoạt tính sinh học rất cao
- Hoocmôn không mang tính đặc trưng cho loài
?
HOOCMÔN
III
2. Vai trò của Hoocmôn
- Duy trì tính ổn định của môi trường bên trong cơ thể
- Điều hoà các quá trình sinh lí diễn ra bình thường
?
HOOCMÔN
III
Do đó, các rối loạn trong hoạt động nội tiết thường dẫn đến tình trạng bệnh lí
Bao Xishun(2,36 m)
V? ( 1,68 m)
Pingping( cao 73cm, n?ng 8 kg, chn di 39cm)
H?I
CH?NG
CUSHING
UU NANG TUY?N YÊN
VD: hoocmon có hoạt tính sinh học cao.
Hoocmon tăng trưởng GH: tiết nhiều làm tăng kích thước cơ thể,
Tiết ít làm giảm chiều cao
IV- TUYẾN YÊN
Tuyến yên
I. TUYẾN YÊN:
Quan sát tranh và trả lời câu hỏi sau:
Tuyến yên nằm ở đâu?
Vị trí: nằm ở nền sọ, có liên quan đến vùng dưới đồi.
?
- Nếu trước tuổi dậy thì GH tiết nhiều (ưu năng) thì người lớn rất nhanh người khổng lồ. Khi giai đoạn trưởng thành chấm dứt, ưu năng tuyến yên to đầu xương ngón chân, ngón tay và xương mặt bàn tay và bàn chân tăng rõ rệt, xương hàm dưới rộng một cách không bình thường người bệnh, cơ thể thô kệch
- Nếu tuyến yên hoạt động yếu GH tiết ra ít (nhược năng) làm cho người lùn
Ảnh hưởng của hoocmon tuyến yên:
Hoocmon GH tiết ít
He Pingping cao 73cm
Hoocmon tăng trưởng GH tiết nhiều
V- TUYẾN GIÁP
Nghiên cứu thông tin trong SGK, quan sát hình và trả lời câu hỏi sau:
Nu v? trí, vai trị c?a tuy?n gip?
Vị trí:nằm trước sụn giáp của thanh quản, nặng 20-25g.
- Vai trò:
+ Tiết hoocmon Tirôxin, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và chyển hóa trong tế bào.
+ Tuyến giáp cùng với tuyến cận giáp có vai trò trong điều hòa trao đổi canxi và photpho trong máu
?
BỆNH BƯỚU CỔ
Châu Á (750 triệu), châu Phi (230 triệu), châu Mỹ La Tinh (60 triệu) & cộng đồng châu Âu rất ít (20-30 triệu).
các cụm dân cư miền núi: 35/100,
* * Câu hỏi thảo luận * *
? Hoàn thành phiếu học tập so sánh bệnh bướu cổ và bệnh Bazơđô?
bệnh
Bệnh bướu cổ
Bệnh Bazơđô
Nguyên nhân
Hậu quả
- Do thiếu iốt trong khẩu phần ăn, tirôxin không tiết ra được, buộc tuyến giáp phải hoạt động mạnh.
- Tuyến giáp hoạt động mạnh, tiết nhiều tirôxin làm tăng quá trình TĐC tăng tiêu dùng O2
Tuyến nở to, gây bướu cổ.
Nhịp tim tăng hồi hộp, mất ngủ, sút cân, bướu cổ, mắt lồi…
36
VI. Tuyến tụy
- Nằm phía dưới dạ dày, kéo dài từ tá tràng đến lá lách.
?
* Chứng hạ đường huyết
Là tình trạng lượng đường glucozơ trong máu quá thấp. Khi tế bào α của tụy không sản xuất đủ hoocmon glucagon, lượng đường trong máu sẽ giảm và gây hạ đường huyết
Các triệu chứng: Người run rẩy, chóng mặt, đau đầu, thường đổ mồ hôi và cảm thấy đói, mệt mỏi, tim đập nhanh và da tái. Trong trường hợp đường huyết giảm đột ngột sẽ gây ngất xỉu hoặc động kinh.
Cách khắc phục: Uống glucozơ, uống nước trái cây hoặc ăn kẹo ngọt…
39
Khi đưường huyết
(Sau bữa ăn)
Khi đưường huyết
(Xa bữa ăn, cơ thể hoạt động)
Tế bào β
Tế bào α
D?o tu?
Glucơzo
Glucơzo
Đường huyết giảm xuống mức bình thưường
Đường huyết tăng lên
mức bình thưường
+
+
-
-
Insulin
Glucagôn
Glicôgen
...1....
...2......
3
4
5
tăng ( > 0,12% )
giảm ( < 0,12% )
Sơ đồ quá trình điều hoà lưượng đưưêng trong máu
- Tuyến tuỵ là tuyến pha vừa tiết dịch tiêu hoá, vừa tiết hoocmôn.
- Có 2 loại hai loại hoocmôn là insulin và glucagôn có tác dụng điều hoà lượng đường trong máu luôn ổn định:
+ Tế bào β: tiết insulin làm giảm đường huyết khi đường huyết tăng
+ Tế bào α: tiết glucagôn làm tăng đường huyết khi lượng đường trong máu giảm.
VII. Tuyến trên thận:
Quan sát hình trả lời câu hỏi sau:
- Nêu vị trí, số lượng của tuyến trên thận?
1
2
3
4
5
Vỏ tuyến
Tủy tuyến
Lớp cầu
Lớp sợi
Lớp lưới
CẤU TẠO CỦA TUYẾN TRÊN THẬN
Lớp cầu
Lớp sợi
Lớp lưới
Ti?t hoocmon di?u hồ cc mu?i natri, kali trong mu
Ti?t hoocmon di?u hồ
du?ng huy?t
Ti?t hoocmon di?u hồ
sinh d?c nam
Ti?t Adrnalin v Noradrnalin
VII. Tuyến trên thận:
- Vị trí: gồm một đôi nằm trên đỉnh hai quả thận
lớp cầu
- Cấu tạo: + Vỏ tuyến chia 3 lớp lớp sợi
lớp lưới
+ Tuỷ tuyến
Chức năng:
+ Vỏ tuyến: Điều hoà các muối, điều hoà đường huyết, điều hoà sinh dục nam.
+ Tuỷ tuyến: tiết adrenalin và noradrenalin điều hoà lượng đường huyết khi bị hạ lượng đường huyết gây tăng nhịp tim, co mạch tăng nhịp hô hấp, điều chỉnh đường huyết.
Bệnh nhân mắc hội chứng Cushing
Hội chứng Cushing
VIII . TUYẾN SINH DỤC
I- Tinh hồn v hoocmơn sinh d?c nam:
1. Vị trí, cấu tạo
VIII . TUYẾN SINH DỤC
Bìu
Tinh hoàn
I- Tinh hồn v hoocmơn sinh d?c nam:
1. Vị trí, cấu tạo của tinh hoàn
Tinh hồn n?m trong bìu ? co quan sinh d?c nam.
Tinh hồn g?m:
+ Cc ?ng sinh tinh s?n sinh ra tinh trng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo k? ti?t Testơstrơn (ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trò của hoocmôn sinh dục nam:
D?a thơng tin SGK v hình 58-1 v 58-2 ch?ng minh tinh hồn l tuy?n pha v hồn ch?nh thơng tin ? SGK tr. 182
Dịng mu
Tuy?n yn
FSH
LH
Tinh hồn
Testơstrơn
Hình 58.1 So d? ho?t d?ng c?a t? bo k? du?i tc d?ng ca hoocmơn tuy?n yn
Hình 58.2 V? trí c?a cc t? bo k? ti?t hoocmơn sinh d?c nam
?ng sinh tinh
Cc t? bo k? ti?t Testơstrơn
Bu?c vo tu?i d?y thì, du?i tc d?ng c?a hoocmơn ...... do tuy?n yn ti?t ra, lm cho cc ...... n?m gi?a cc ?ng sinh tinh trong tinh hồn ti?t hoocmơn sinh d?c nam, dĩ l .......
Testơstrơn cĩ tc d?ng gy nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a nam.
FSH,LH
t? bo k?
testơstrơn
D?a vo hình 58-1, 58-2 d? hồn thnh thơng tin sau:
- Hy dnh d?u ? vo ơ tr?ng nh?ng d?u hi?u no trong b?ng 58-1 SGK m em th?y xu?t hi?n ? b?n thn (d?i v?i nam 11- 12 tu?i).
- Hy dnh d?u ? vo ơ tr?ng nh?ng d?u hi?u no trong b?ng 58-1 SGK m em th?y xu?t hi?n ? tu?i d?y thì c?a nam( kho?ng 11- 12 tu?i).
?. D?u hi?u no l quan tr?ng nh?t ch?ng t? kh? nang sinh s?n c?a nam.
Xu?t tinh l?n d?u
I- Tinh hồn v hoocmơn sinh d?c nam:
1. Vị trí, cấu tạo của tinh hoàn
Tinh hồn n?m trong bìu ? co quan sinh d?c nam.
Tinh hồn g?m:
+ Cc ?ng sinh tinh s?n sinh ra tinh trng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo k? ti?t Testơstrơn (ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trò của hoocmôn sinh dục nam - Testôstêrôn :
Testơstrơn gy nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a nam:
l?n nhanh, vai r?ng, ng?c n?, v? gi?ng, m?c m?n tr?ng c ...
D?u hi?u quan tr?ng nh?t ch?ng t? kh? nang sinh s?n ? nam l
hi?n tu?ng xu?t tinh l?n d?u.
VIII . TUYẾN SINH DỤC
HẬU QUẢ
M?N TR?NG C
II- Bu?ng tr?ng v hoocmơn sinh d?c n?:
1. Vị trí, cấu tạo của buồng trứng
II- Bu?ng tr?ng v hoocmơn sinh d?c n?:
1. Vị trí, cấu tạo của buồng trứng
G?m 2 bu?ng tr?ng n?m 2 bn t? cung.
Bu?ng tr?ng:
+ S?n xu?t cc t? bo tr?ng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo nang tr?ng ti?t hoocmơn sinh d?c n?
(ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trị c?a hoocmơn sinh d?c n?
Quan st hình 58-3 GSK th?o lu?n "nhĩm dơi"- 2` hồn ch?nh thơng tin SGK tr. 183
Ph?u d?n tr?ng
Th? vng
(ti?t prơgestrơn)
Tr?ng
d r?ng
T? bo tr?ng
Bu?ng tr?ng
Cc nang
tr?ng g?c
D?ch nang tr?ng ch?a hoocmơn ostrơgen
Hình 58-3. Qu trình pht tri?n c?a tr?ng
v ti?t hoocmơn bu?ng tr?ng
? cc em gi, kho?ng 10-11 tu?i, hai bu?ng tr?ng b?t d?u ho?t d?ng. Du?i tc d?ng c?a kích thích t? bu?ng tr?ng do ..... ti?t ra, cc t? bo tr?ng b?t d?u pht tri?n trong cc ...... Dĩ l l?p t? bo bi?u bì d?p bao quanh t? bo tr?ng, sau dĩ dy ln v phn chia thnh nhi?u l?p. Cc t? bo l?p trong ti?t hoocmơn ...... l hoocmơn sinh d?c n?. Nang tr?ng cng pht tri?n, hoocmơn ti?t cng nhi?u d?y t? bo tr?ng v? m?t phía. Nang tr?ng l? d?n ra b? m?t bu?ng tr?ng, lc ny tr?ng chín v r?ng du?i tc d?ng c?a LH. Sau khi tr?ng r?ng, bao nỗn tr? thnh th? vng, ti?t ...... hoocmơn ny cĩ tc d?ng trong s? sinh s?n.
Ostrơgen cĩ tc d?ng gy nn nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a n?.
tuy?n yn
nang tr?ng
ostrơgen
prơgestrơn
Quan st hình 58-3 v hồn thnh thơng tin sau:
Hy dnh d?u ? vo ơ tr?ng nh?ng d?u hi?u no trong b?ng 58-2 SGK m em th?y xu?t hi?n ? tu?i d?y thì c?a n? (kho?ng 10- 11 tu?i).
B?t d?u hnh kinh
II- Bu?ng tr?ng v hoocmơn sinh d?c n?:
1. Vị trí, cấu tạo của buồng trứng
G?m 2 bu?ng tr?ng n?m 2 bn t? cung.
Bu?ng tr?ng:
+ S?n xu?t cc t? bo tr?ng (ch?c nang ngo?i ti?t)
+ Cc t? bo nang tr?ng ti?t hoocmơn sinh d?c n? l ostrơgen
(ch?c nang n?i ti?t)
2. Vai trị c?a hoocmơn sinh d?c n?
Ostrơgen gy nh?ng bi?n d?i co th? ? tu?i d?y thì c?a n?:
l?n nhanh, mơng di v pht tri?n, m?c m?n tr?ng c ...
D?u hi?u quan tr?ng nh?t ch?ng t? kh? nang sinh s?n ? n? l
hi?n tu?ng b?t d?u hnh kinh.
HẬU QUẢ
M?N TR?NG C
IV. SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
I. Điều hòa hoạt động các tuyến nội tiết:
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Tuyến giáp tiết ra loại hoocmôn nào?
Dưới tác dụng của TSH do thùy trước tuyến yên tiết ra, tuyến giáp tiết hoocmôn tirôxin.
1. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp
Dòng máu
TSH
-
+
Vùng dưới đồi
Tế bào đích
Tirôxin
TSH
2) Quan sát sơ đồ hình 59-1 hãy giải thích cơ chế điều hoà hoạt động của tuyến giáp?
-
+
Tuyến giáp
Vng du?i d?i
Tuy?n yn
Dịng mu
TSH
T? bo dích
+
+
-
-
Tirơxin
Tirơxin kìm hm ti?t TSH
Tuy?n gip
Quan sát hình 59-1 và tiến hành thảo luận nhóm để giải thích cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp:
Dòng máu
TSH
+
+
-
-
Vùng dưới đồi
Tế bào đích
Tirôxin
TSH
Khi tirôxin tiết quá nhiều lượng hoocmôn này theo máu:
+ Lên vùng dưới đồi, dưới tác dụng của loại hooc môn thừa này vùng dưới đồi tiết ra một chất ức chế thuỳ trước tuyến yên.
+ Lên thẳng thuỳ trước tuyến yên ức chế tuyến yên tiết TSH.
Kết quả: Không có TSH tới tuyến giáp ngừng tiết tirôxin lượng chất này trở về trạng thái cân bằng.
- Dưới tác dụng của TSH do thuỳ trước tuyến yên sinh ra → Tuyến giáp tiết tirôxin
Tuyến giáp
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
1. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp
- Khi hooc môn tiết ra quá nhiều, lượng hoocmôn này theo máu:
Lên vùng dưới đồi: dưới tác dụng của loại hoocmôn tirôxin vùng dưới đồi tiết ra một chất ức chế tuyến yên tiết hoocmôn TSH.
Lên thẳng thùy trước tuyến yên, ức chế tuyến yên tiết TSH.
Khi không có TSH tới, tuyến giáp ngừng tiết tirôxin, lượng hoocmôn này trở lại trạng thái cân bằng.
2. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến trên thận
Dịng mu
Vng du?i d?i
Tuy?n yn
ACTH
+
+
-
-
cootizơn
Cootizơn kìm hm ti?t
ACTH
Gĩp ph?n di?u hịa du?ng
huy?t
V? tuy?n thu?ng th?n
Hãy quan sát hình 59-2 và tiến hành thảo luận nhóm để giải thích sự điều hòa hoạt động của vỏ tuyến trên thận
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
- Theo sơ đồ 29-2 hãy giải thích sự điều hoà và hoạt động của phần vỏ tuyến trên thận.
- Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thuỳ trước của tuyến yên tiết ra, vỏ tuyến trên thận sản sinh hooc môn cooctizôn điều hoà Na+, K+ trong máu.
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
Khi lượng hoocmôn trong máu nhiều chất này theo máu:
+ Về vùng dưới đồi làm vùng này tiết chất kìm hãm thuỳ trước tuyến yên tiết ACTH.
+ Về thẳng thuỳ trước tuyến yên kìm hãm sự tiết ACTH của tuyến yên.
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
Kết quả: không có ACHT tới vỏ tuyến trên thận ngừng tiết cooctizôn, lượng hoocmôn này được cân bằng.
Dòng máu
ACTH
Vỏ tuyến trên thận
Cooctizôn
Thuỳ trước tuyến yên
Vùng dưới đồi
Góp phần điều hoà đường huyết
Cooctizôn kìm hãm tiết ACTH
-
-
+
+
Cơ chế điều hoà
Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thuỳ trước của tuyến yên tiết ra, vỏ tuyến trên thận sản sinh hooc môn cooctizôn điều hoà Na+, K+ trong máu.
Khi lượng hoocmôn trong máu nhiều chất này theo máu:
+ Về vùng dưới đồi làm vùng này tiết chất kìm hãm thuỳ trước tuyến yên tiết ACTH.
+ Về thẳng thuỳ trước tuyến yên kìm hãm sự tiết ACTH của tuyến yên.
Kết quả: Không có ACHT tới vỏ tuyến trên thận ngừng tiết cooctizôn, lượng hoocmôn này được cân bằng.
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
1. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến giáp
2. Cơ chế điều hòa hoạt động của tuyến trên thận
Sự điều hòa hoạt động của vỏ tuyến trên thận
- Khi lượng hoocmôn cooctizôn trong máu nhiều, chất này theo máu:
Chảy về vùng dưới đồi làm vùng này tiết ra chất kìm hãm thùy trước tuyến yên tiết ACTH.
Về thẳng thùy trước tuyến yên kìm hãm sựm tiết ACTH của tuyến yên.
Khi không có ACTH tới, phần vỏ tuyến thượng thận ngừng tiết cooctizôn, lượng hoocmôn này cân bằng.
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Khi các tuyến nội tiết (gọi là tuyến đích) tiết ra nhiều hoocmôn, làm cho lượng hoocmôn này dư thừa, thì lượng hoocmôn thừa này sẽ tác động ngược lại tuyến yên và vùng dưới đồi
Kết quả:
Vùng dưới đồi ngừng tiết hoocmôn giải phóng tương ứng làm cho tuyến yên ngừng tiết hoocmôn tương ứng, hoặc vùng dứới đồi tiết hoocmôn ức chế tuyến yên tiết hoocmôn tương ứng.
Tuyến yên nhận được hoocmôn thừa của tuyến đích sẽ ngừng hoạt động nên làm cho tuyến yên ngừng tiết hoocmôn tương ứng, làm cho lượng hoocmôn của tuyến đích trở lại cân bằng.
Cơ chế điều hòa này đựoc thực hiện nhờ các thông tin ngược.
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Lượng đường huyết trong máu được tương đối ổn định là do đâu?
- Lượng đường huyết trong máu được ổn định là nhờ:
- Sự phối hợp hoạt động của các tế bào α và β của đảo tụy trong tuyến tụy.
- Sự phối hợp của 2 tuyến trên thận. Tuyến này tiết hoocmôn cooctizôn để góp phần vào sự chuyển hóa lipit và prôtêin làm tăng đường huyết khi lương đường trong máu giảm.
Khi đường huyết tăng (Sau bữa ăn)
TB α:
TB β:
Đảo tuỵ
Insulin
Glucagôn
Glicôzen
Glucagôn
Glucôzơ
Đường huyết giảm xuống mức bình thường
Đường huyết tăng lên mức bình thường
Khi đường huyết giảm (Xa bữa ăn, cơ thể hoạt động)
--
+
-
+
Hãy trình bày quá trình điều hoà đường huyết qua sơ đồ
Khi đường huyết tăng (Sau bữa ăn)
TB α:
TB β:
Đảo tuỵ
Insulin
Glucôzơ
Glicôzen
Glucagôn
Glucôzơ
Đường huyết giảm xuống mức bình thường
Đường huyết tăng lên mức bình thường
Khi đường huyết giảm (Xa bữa ăn, cơ thể hoạt động)
--
+
-
+
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Hãy quan sát hình 59-3
Dựa vào sơ đồ hình 29-3 hãy trình bày sự phối hợp của vỏ tuyến trên thận và tuyến tuỵ (khi đường huyết giảm)?
5.............
1........
Glucơ
Mu gi?m
glucozo
4..........
3.............
glucozo
Axit lactic v
Axit amin
2........
glicơgen
6...........
glucagơn
Hãy điền tên các chất tương ứng với các số trên hình vẽ
Glucôzơ
Máu giảm
Glucagôn
Glicôgen
Glucôzơ
Glucôzơ
Glucôzơ
Thuỳ trước tuyến yên
Glicôgen
ACTH
ACTH
Axit lác tít và Axít amin
Glucôzơ
(Mỡ) Glixêrin
Vùng dưới đồi
Coóctizôn
Đáp án
cootizơn
ACTH
Glucơ
Mu gi?m
glucozo
Glixrin
glicơgen
glucozo
Axit lacticv
Axit amin
glucozo
glicơgen
glucozo
glucagơn
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
- Khi lượng đương huyết giảm thì:
- Dưới tác dụng của hoocmôn ACTH do thùy trước tuyến yên tiết ra, làm cho vỏ tuyến thượng thận tiết ra hoocmôn cootizôn để chuyển hóa lipit (trong mỡ) và prôtêin (trong cơ) thành glucôzơ, làm tăng đường huyết.
- Tuyến tụy tết ra hoocmôn glucagôn phân giải glicôgen ở gan và cơ thành glucôzơ, làm tăng đường huyết.
I. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết:
Tiết 62-Bài 59: SỰ ĐIỀU HÒA VÀ PHỐI HỢP HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
II. Sự phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết:
Sự điều hòa và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết có tác dụng duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể đảm bảo cho các quá trình sinh lí diễn ra bình thường, là nhờ các thông tin ngược (trong cơ chế tự điều hòa).
 







Các ý kiến mới nhất