TUYÊN TRUYỀN GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VÀ DẠY HÁT XOAN
HÁT XOAN PHÚ THỌ
NỘI DUNG
PHẦN I: GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG HÁT XOAN
1. Hát Xoan là gì?
2. Nguồn gốc hát Xoan
3. Các phần trong hát Xoan
4. Quá trình công nhận

PHẦN II: HỌC HÁT XOAN
1. Đón đào
2. Đối dãy cách
3. Mời rượu
4. Bỏ bộ 1
5. Bỏ bộ 2
6. Xin huê đối chữ
PHẦN 1:
GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG
CỦA HÁT XOAN








HÁT XOAN
LÀ GÌ?




Là một loại hình
nghệ thuật
dân tộc độc đáo
Là loại hình dân ca lễ nghi
phong tục hát thờ các
Vua Hùng,
thành hoàng làng
Là hình thức nghệ thuật hát, múa
biểu diễn vào mùa xuân
NGUỒN GỐC
HÁT XOAN?








NGUỒN
GỐC
CỦA
HÁT
XOAN
CÓ TỪ
THỜI
VUA
HÙNG
DỰNG
NƯỚC








CÓ
NHIỀU
TRUYỀN
THUYẾT
KHÁC
NHAU









NHƯNG
CÓ TRUYỀN THUYẾT
KỂ RẰNG:








Thời Vua Hùng, vua đưa
quân đi đánh giặc, khi trở về
đi qua làng An Thái,
Hoàng hậu của nhà vua
bị đau bụng, mãi không
sinh nở được








1 người tâu rằng:
Sau luỹ tre làng
Có người con gái tên
là Quế Hoa
múa dẻo hát hay!









Vua liền sai người
đến đón hát vui
cho hoàng hậu








QUẢ THẬT,
QUẾ HOA HÁT ĐẾN
ĐÂU HOÀNG HẬU
AN THAI ĐẾN ĐÓ








VÌ VẬY LÀNG “AN THÁI” BÂY GIỜ
TRƯỚC ĐÂY GỌI LÀ LÀNG “AN THAI”








SAU ĐÓ,
NHÀ VUA ĐÓN QUẾ HOA
VÀO CUNG VÀ
ĐI TỪ LÀNG AN THÁI
SANG XÃ CAO MẠI
HUYỆN LÂM THAO
THÌ HOÀNG HẬU
SINH NỞ








HIỆN NAY
XÃ CAO MẠI
HUYỆN LÂM THAO
KẾT NGHĨA VỚI PHƯỜNG
XOAN AN THÁI
XÃ PHƯỢNG LÂU


TẠI SAO GỌI LÀ
HÁT XOAN?


HÁT “XOAN”
HÁT VÀO
MÙA XUÂN
NHƯNG
VỢ VUA
TÊN LÀ
“XUÂN”
NÊN GỌI
LÁY SANG
LÀ HÁT
“XOAN”
TRONG HÁT XOAN CÓ MẤY PHẦN?
3 PHẦN
PHẦN 1: HÁT NGHI LỄ
PHẦN 2: HÁT QUẢ CÁCH
PHẦN 3: HÁT HỘI

PHẦN 1: HÁT NGHI LỄ




GIÁO
TRỐNG
GIÁO
PHÁO
THƠ
NHANG
ĐÓNG
ĐÁM


PHẦN 1: HÁT NGHI LỄ




GIÁO TRỐNG
Mang nội dung của 1 bài ca
khẩn nguyện, cầu chúc
cho mùa màng và sự thịnh vượng


PHẦN 1: HÁT NGHI LỄ




GIÁO PHÁO
Mang nội dung của 1 bài ca
khẩn nguyện, cầu chúc
cho mùa màng và sự thịnh vượng


PHẦN 1: HÁT NGHI LỄ




THƠ NHANG
Dâng hương trước án


PHẦN 1: HÁT NGHI LỄ




ĐÓNG ĐÁM
Kết thúc một giai đoạn
trong quá trình diễn xướng


PHẦN 2: HÁT CÁC QUẢ CÁCH



14 QUẢ CÁCH
1. Kiều
Dương
cách


PHẦN 2: HÁT CÁC QUẢ CÁCH



2.Tràng
mai
cách
3. Đối
dãy
cách
4. Ngư
Thiều
canh
mục
cách
5. Xoan
Thời
cách


PHẦN 2: HÁT CÁC QUẢ CÁCH



6. Tứ
Mùa
cách
7.Nhàn
Ngâm
cách
8. Tứ
Dân
cách
9. Hồi
Liên
cách


PHẦN 2: HÁT CÁC QUẢ CÁCH



10.Đông
Thời
cách
11.Hạ
Thời
cách
12. Thu
Thời
cách
13.Chơi
Dâu
cách


PHẦN 2: HÁT CÁC QUẢ CÁCH



14. Hò
chèo
cách

CÁC QUẢ CÁCH HÁT LÊN CẦU MƯA THUẬN GIÓ
HÒA, MÙA MÀNG TƯƠI TỐT CON NGƯỜI BÌNH AN
CA NGỢI CÁC NGHỀ CỦA NHÀ NÔNG

GIÁO
CÁCH



MỖI QUẢ CÁCH
CHIA 3 PHẦN

DẪN
CÁCH




KẾT
CÁCH



HÁT NGHI LỄ
VÀ HÁT QUẢ CÁCH
ĐỀU HÁT
TRONG LÒNG ĐÌNH
NHƯ
VẬY

PHẦN 3: HÁT HỘI




BIỂU DIỄN NGOÀI SÂN ĐÌNH
HÁT ĐỐI ĐÁP GIỮA CÁC TRAI LÀNG VÀ CÁC ĐÀO XOAN





HÌNH
THỨC
HÁT ĐI ĐÔI VỚI MÚA
CHÂN NHÓN, TAY UỐN,
NGÓN TAY GẬP VÀO LÒNG
BÀN TAY





CỔ TAY MỀM
VÀ QUAY CỔ TAY
MỞ RA,
ĐƯA SANG TRÁI
TRƯỚC
RỒI SANG PHẢI SAU
ĐÔI TAY
MÚA ĐI ĐÔI
VỚI CHÂN
ĐẠO CỤ
TRỐNG
PHÁCH
TRANG
PHỤC
KÉP:
KHĂN XẾP ÁO THE
ĐÀO:
VÁY ĐEN, ÁO MÀU GỤ
KHĂN MỎ QUẠ
1 BỘ XÀ TÍCH, THẮT
LƯNG XANH ĐỎ
HÁT XOAN LÀ
DI SẢN VĂN HÓA
PHI VẬT THỂ
CẦN BẢO VỆ
KHẨN CẤP!
QUÁ TRÌNH
ĐƯỢC
CÔNG NHẬN?





CHÍNH QUYỀN VÀ
CỘNG ĐỒNG CÁC
PHƯỜNG XOAN TỈNH PHÚ THỌ
CÙNG VIỆN ÂM NHẠC, CỤC DI SẢN
VĂN HÓA ĐÃ TIẾN HÀNH KHẢO SÁT
HIỆN TRẠNG DI SẢN VÀ LẬP HỒ SƠ
ĐỆ TRÌNH UNESCO CÔNG NHẬN
HÁT XOAN PHÚ THỌ











LÀ DI SẢN VĂN HÓA
PHI VẬT THỂ
CỦA NHÂN LOẠI
NĂM
2009
ĐẾN
3/2010
Hồ sơ
Hát xoan
chính thức
được gửi lên
UNESCO




















NHẬN ĐƯỢC Ý KIẾN
ĐÁNH GIÁ CỦA
CÁC CHUYÊN GIA
QUỐC TẾ
THÁNG
8/2011
NGÀY
24/11/2011

11 GIỜ, 05 PHÚT
HÁT XOAN PHÚ THỌ
LÀ DI SẢN VĂN HÓA
PHI VẬT THỂ CẦN BẢO VỆ KHẨN CẤP
CỦA NHÂN LOẠI
UB liên Chính phủ
công ước 2003 UNESCO
về Bảo vệ di sản văn hóa
phi vật thể đã quyết định
LÀM GÌ
ĐỂ BẢO TỒN HÁT XOAN?
ĐỐI VỚI
NGÀNH GIÁO DỤC
CÁC CẤP
?
ĐẨY MẠNH
CÔNG TÁC
TUYÊN TRUYỀN


HIỂU GIÁ TRỊ
TRUYỀN THỐNG
CỦA HÁT XOAN


BIẾT HÁT
XOAN CỔ

THÀNH LẬP
CLB HÁT XOAN
PHẦN 2:
HỌC HÁT XOAN








ĐÓN ĐÀO
BỎ BỘ 1
NHẬP
TỊCH
MỜI
VUA
BỎ BỘ 2
HỌC HÁT
GIÁO
PHÁO
BÀI 1: ĐÓN ĐÀO
TRỐNG QUÂN ĐỨC BÁC
Từ sớm đến giờ, đào đi đâu
Từ sớm đến giờ, để cho thôi mà anh đợi, anh chờ mong anh mong
Kia hỡi a trống quân.
Còn dở hội chùa, bên em
Còn dở hội chùa, cho nên thôi mà em phải sang trưa này thế này
Kia hỡi í a trống quân.
Từ bến đò ngang, đợi đào
Từ bến đò ngang đò mà thôi mà đến bến đào sang, thờ hát thờ
Kia hỡi í a trống quân.
Em phải lụy thuyền, cách sông
Em phải lụy thuyền, nếu như đường đường liền em sẽ …sang ngay
Kia hỡi í a trống quân.
Còn chưa có quai trống quân
Còn chưa có quai, đợi đào thôi mà bưng trống rồi mai gần nên gần
Kia hỡi í a trống quân.
Nên tấn nên tần, có khi
Nên tấn nên tần, qúy hồ thôi mà bưng trống mà gần nhau được nhau,
Kia hỡi í a trống quân.
Hàng xứ dãn ra, đôi bên
Hàng xứ dãn ra, để cho tôi còn đối địch với ba đào cô đào
Kia hỡi í a trống quân.
Chưa vợ thì vào, anh nào, chưa vợ thì vào.
Kẻo em thôi mà nói đến, về nhà ghen vợ ghen.
Kia hỡi í a trống quân.
Như đũa tre già đôi ta, như đũa tre già
Càng ăn thôi mà càng nhẵn càng và trơn càng trơn
Kia hỡi í a trống quân.
Như cá thờn bơn, đôi ta như cá thờn bơn
Trăm năm thôi mà ngàn dặm biết vào ai tay ai.

Kia hỡi í a trống quân.
Hát đến năm sào, trống quân
Hát đến năm sào
Trên thờ thôi mà tứ vị, dưới đào ta với ta
Kia hỡi í a trống quân.
Hát đến cội đa, trống quân
Hát đến cội đa
Trên thờ thôi mà tứ vị, dưới ta mình với mình
Kia hỡi í a trống quân.
Hát đến a long đình, trống quân. Hát đến a long đình
Trên thờ thôi mà tứ vị, dưới mình ta với ta.
(Kia hỡi í a trống quân)3.
BÀI 2: bỏ bộ 1
Tềnh là tềnh tang tềnh là tang tềnh.
Bắc cầu anh sẽ có bạn mong ơ ớ ơ.
Bắc cầu, anh sẽ có bạn mong
(Em sang là sang chẳng được)2
Rằng để anh bồng anh bồng qua nọ em sang, là em ơ sang.
Tềnh là tềnh tang tềnh là tang tềnh.
Trồng bông a luống, a đậu, luống đậu luống cà ơ, ai làm cho luống công ơ ta thế này chứ đường ai làm.
Đường ai làm cho luống rằng để công ta ở đây, ơ rằng công đây, ơ rằng công đây
Tềnh là tềnh tang tềnh là tang tềnh.
(Chỉ mà chỉ ơ xe)2
(Ố rằng là xe chỉ)2
Ta bớ ru hời rằng ta ru hời
Qua nọ chỉ xe Là chỉ ơ xe.
Ngồi rồi dệt gấm có thêu hoa ớ ơ
Ngồi rồi, dệt gấm có thêu hoa
(Thêu chim là chim loan phượng)2
Ta bớ ru hời, rằng ta ru hời qua nọ ta thêu là ta ơ thêu.
Tềnh là tềnh tang tềnh là tang tềnh.
(Chuỗi mà chuỗi ơ kim)2
Ố rằng là kim chuỗi, Ố rằng là kim chuỗi
Ta bớ ru hời rằng ta ru hời
Qua nọ chuỗi kim Là chuỗi ơ kim.
Tềnh là tềnh tang tềnh là tang tềnh.
Vá mà vá ơ may, vá mà vá ơ may,
(Ố rằng là may vá)2
Tớ bớ ru hời rằng ta ru hời, qua nọ vá may là vá ơ may.

Tềnh là tềnh tang tềnh là tang tềnh.
Cầu bạch chứ cầu bông ơ ớ ơ trên trời
Cầu Bạch chứ cầu bông
Xứ Bắc mà bắc câu muổng rằng để xứ đông xứ Đông qua nọ cầu rền, là xứ đông
Cầu rền này Vua trên đền
Cầu tiền cầu bạc
Các à lái buôn, Cầu nước ấy à cầu non
Dân người đây, Dân í à người đây cầu của là cầu con
(Ới con, ơi là cầu con)2
BÀI 3: bỏ bộ 2
Tềnh là tềnh, tang tềnh là tang tềnh
Ngựa bạch có sang sông, ớ ơ, 5 con. Ngựa bạch có sang sông.
(Ngựa sang là sang chẳng được)2
Mà để đèn trong, đèn trong nay có đen ngoài, là đen ở trong
Tềnh là tềnh, tang tềnh là tang tềnh
Đèn thương ai mà đèn í a chẳng tắt
Con mắt í a nhớ ai, con mắt í a liếc qua, liếc qua (ơi là liếc qua)2
Tềnh là tềnh, tang tềnh là tang tềnh
Ta thấy con cò, dương cung ấy à ta bắn, ta bắn con cò, con cốc ấy à con le
Con cốc là cốc nó lội, con le là le nó lặn

Mà để con cò, con cò qua nọ nó bay, là bay ớ bay
Tềnh là tềnh, tang tềnh là tang tềnh
Trồng bông a luống, a đậu, luống cà
Ai làm ơ, ai làm cho luống cồng, ơ ta thề này, chứ đường ai làm
Đường ai làm cho luống, rằng luống ờ công ta, ở đây, (ơ rằng công đây)2
Tềnh là tềnh, tang tềnh là tang tềnh
(Vá mà vá ớ may)2, (ố tình là may vá)2
Ta bớ ru lời, rằng ta a ru hời, quạ nó vá may, là vá ơ may
(Tềnh là tềnh, tang tềnh là tang tềnh)2
BÀI 4: MỜI RƯỢU (HÁT RU)
Ru hời ru, ớ ru tình ru
Đố ai quét sạch i á, rừng lá rừng
Chứ để tôi, để tôi khuyên gió í a
Đừng gió đừng, gió đừng rung cây chứ ta ru hời
Ru hời hời hỡi i a, hời ru hời
Ru hời ru, ớ ru tình ru
Tay nâng chén muối i a, gừng đĩa gừng
Chứ gừng cay i, gừng cay muối mặn i a
Đừng xin đừng, xin đừng quên nhau chứ ta ru hời
Ru hời hời hỡi i a, hời ru hời
Ru hời ru, ớ ru tình ru
(Tay tiên chuốc chén í a, đào rượu đào
Chứ đổ đi, đổ đi thời tiếc í a
Vào uống vào, uống vào thời say
Chứ ta ru hời.
Ru hời hời hỡi i a, hời ru hời
Ru hời ru, ớ ru tình ru)2
BÀI 5 :NHẬP TỊCH MỜI VUA
 Nữ: Tám người chân kiệu bước ơ bước vào
Tay lót khăn đào í ơ rước lấy cớ Hồ mà vua lên
Nam: Vua lên thánh Đức mà trị ơ trị vì
Vua về mà nghe hát ơ mừng ơ làng
Mừng làng mà sống lâu
Nam + Nữ:
Chân con đạp đất đầu con đội giời
Cất tiếng con mời í ơ, con rước cớ hồ mà Vua lên
Vua về phù hộ ơ dân làng
Thơm huê mà thơm quế ơ
Trâu bò trâu bò lúa đầy đa
Xuân thiên chính nguyệt con bước ơ bước vào
Chén nước khay giầu ơ nhang thắp cớ hồ mà dâng lên
Kính vua ngự ở ô long đình
Con mời mà vua cả ơ để Người, Người sang chứ đất này
(Hê là hê rước lấy vua về vua ngự đình chung)4
BÀI 6:GIÁO PHÁO
NAM: Pháo mừng là vua quan
NỮ:Pháo mừng là vua quan
Ông lý mà làm quan
Cho đôi thời là một giới
Cho đôi thời là một giới
NAM: Nhà vua là đem lại
NỮ:Nhà vua là đem lại
Hộ nhất là hộ nhì
Con khôn lá thư nhì
Cho lá ra là lái lót
Cho lá ra là lái lót
NAM: Pháo mừng là làng nước
NỮ:Pháo mừng là làng nước
Dạy người là đã được
Con phượng là cháu rồng
Trai thời là quận công
Cho gái này là công chúa
Cho gái này là công chúa
NAM: Giàu thóc là giàu lúa
NỮ:Giàu thóc là giàu lúa
Giàu bạc là giàu tiền
Của cải là thiên niên
Cho giàu hơn là niên ngoái
Cho giàu hơn là niên ngoái
NAM: Tôi nhớ là niên ngoái
NỮ:Tôi nhớ là niên ngoái
Con người là đi thi
Ba khóa là đỗ đi
Cho khá gia là đỗ cống
Cho khá gia là đỗ cống
NAM: Vua ban là chức trọng
NỮ:Vua ban là chức trọng
Áo tía là trong tay
Ông lý mà năm nay
Cho bảy nay là vợ lẽ
Cho bảy nay là vợ lẽ
NAM: Cô nào mà còn trẻ
NỮ:Cô nào mà còn trẻ
Dài tóc mà răng đen
Mia mía mà hội hiên
Cho vợ lẽ là ông lý
Cho vợ lẽ là ông lý
NAM: Là tầm vông tập
NỮ:Vông vông tầm vông
NAM: Đệ nhất pháo mừng ý a hàng phe
NỮ:Người ta đứng lại ý a mà nghe
NAM: Người ngồi
NỮ:Ê a mà đánh chén
NAM: Bốn bể
NỮ:Dẹp bắc mà đánh đông
NAM: Là dày chẳng phải
NỮ:Việc quan gì nữa
NAM: Dân là dân
NỮ:Lêu hạ lêu hầu
NAM: Đám là đám
NỮ:Chả nên bày đặt
NAM: Dày là dày
NỮ:Mới tới làng đây
Vào đám phải thời
Nên vua trị vị
Nghe tôi giáo pháo.

Xin trân trọng
cảm ơn!