Nêu và vẽ đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua
thấu kính phân kì.

S

S'
F

O

F'

C1. H·y lµm thÝ nghiÖm ®Ó chøng tá r»ng kh«ng thÓ høng ®­îc
¶nh cña vËt ë trªn mµn víi mäi vÞ trÝ cña vËt .
Đặt vật ở các vị trí bất kì trước thấu kính phân kì. Đặt màn
hứng ở sát thấu kính. Từ từ đưa màn ra xa thấu kính và quan
sát xem có ảnh trên màn hay không .

3

C1. H·y lµm thÝ nghiÖm ®Ó chøng tá r»ng kh«ng thÓ høng ®­îc ¶nh
cña vËt ë trªn mµn víi mäi vÞ trÝ cña vËt .
Đặt vật ở các vị trí bất kì trước thấu kính phân kì. Đặt màn hứng
ở sát thấu kính.Từ từ đưa màn ra xa thấu kính và quan sát xem có
ảnh trên màn hay không. Thay đổi vị trí của vật và làm tương tự

4

C1. Lµm thÝ nghiÖm ®Ó chøng tá r»ng kh«ng thÓ høng ®­îc ¶nh
cña vËt ë trªn mµn víi mäi vÞ trÝ cña vËt .
Đặt vật ở các vị trí bất kì trước thấu kính phân kì. Đặt màn hứng
ở sát thấu kính.Từ từ đưa màn ra xa thấu kính và quan sát xem có
ảnh trên màn hay không. Thay đổi vị trí của vật và làm tương tự

5

C2: Làm thế nào để quan sát
được
ảnh của
mộtsát
vậtđược
tạo bởi
C2: Muốn
quan
thấu
phânvật
kì?tạo
Ảnh
ảnh kính
của một
bởiđó là
ảnh
thật
hay
ảnh
ảo?
Cùng
thấu kính phân kì, ta đặt
chiều
hay đường
ngược truyền
chiều với
mắt trên
của
vật?
chùm tia ló. Ảnh của một
vật tạo bởi thấu kính phân
kì là ảnh ảo, cùng chiều với
vật.

II. Cách dựng ảnh
? Nêu cách dựng ảnh của một vật sáng AB qua
C33::Dựa
Để dựng
ảnh thức
của một
vật ởAB
qua
thấuhãy
kính
phân
C
vào
kiến
đã
học
bài
trước,
nêu
thấu kính hội tụ, biết AB vuông góc với trục chính, cách
A
kì khi
AB
vuông
góc qua
với thấu
trục chính,
A nằm
trên AB
trục
dựng
ảnh
của
vật AB
kính phân
kì, biết
nằm
trên
trục
chính.
chính ta
làm
vuông
góc
vớinhư
trụcsau:
chính, A nằm trên trục chính.
- Dựng ảnh B' của B qua thấu kính.
- Từ B' hạ vuông góc với trục chính của thấu kính, cắt
thấu kính tại A'. A' là ảnh của A.
- A'B' là ảnh của AB tạo bởi thấu kính phân kì.

- Từ
B'là
hạảnh
vuông
với thấu
trụcthấu
chính
củaphân
thấukì.
kính,
Dựng
A'B'
ảnh
B'của
củagóc
AB
B qua
tạo
bởi
kínhkính
cắt thấu kính tại A'. A' là ảnh của A.
C4: Dựng ảnh A'B' của AB
B
B'
A

F

A'

O

F'

CMR: Ảnh luôn nằm trong khoảng tiêu cự (A' 
FO)
K
B
B'

I

B'

A

F

A' A'

O

F'

III. Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính.
Bài toán:
C5: Ñaët vaät AB tröôùc moät thaáu kính coù tieâu cöï f = 12cm. Vaät AB
caùch thaáu kính moät khoaûng d = 8cm, A naèm treân truïc chính. Haõy
döïng aûnh A'B' cuûa AB. Döïa vaøo hình veõ ñeå neâu nhaän xeùt veà ñoä lôùn
cuûa aûnh so vôùi vaät trong hai tröôøng hôïp:
a/ Thaáu kính laø hoäi tuï

b/ Thaáu kính laø phaân kyø

Em
xeùảnh
t gìảoveà
n cuû
a aûkính
nh .aûo trong hai tröôøng hôïp ?
III.coù
Độnhaä
lớn n
của
tạoñoä
bởilôùcác
thấu

C5

B

B'

F

A

B'

A'

O

F'

O

F'

B
A'

F

A

IV. Vận dụng
C6 So saùnh söï gioáng vaø khaùc nhau cuûa aûnh aûo taïo bôõi hai loaïi TK

>

F

I

F A

A' O

I

F'

>

>

I'

B'
<

F A

>
>
O

<
<

I

B

B

I

<

A'

b)

a)

>

B'

a) Gioáng nhau: AÛnh aûo cuøng chieàu vôùi vaât
b) Khaùc nhau: + Ñoái vôùi thaáu kính hoäi tuï thì aûnh lôùn hôn vaät
c) Caùch nhaän + Ñoái vôùi thaáu kính phaân kyø thì aûnh nhoû hôn vaät
bieá
t : thaáu kính laïi gaàn doøng chöõ treân trang saùch:
Ñöa
+ Neáu nhìn qua thaáu kính thaáy aûnh cuûa doøng chöõ cuøng chieàu, lôùn hôn
vaät thì ñoù laø thaáu kính hoäi tuï.
+ Neáu nhìn qua thaáu kính thaáy aûnh cuûa doøng chöõ
cuøng chieàu, nhoû hôn vaät thì ñoù laø thaáu kính phaân kyø.

B'

Tính A'O vaø chieàu cao cuûa aûnh trong tröôøng hôïp TK là TKHT
C7 - a
Bieát: AB = h = 0,6cm, OA = d = 8 cm ; OF = OF' = 12 cm

B
A

I

'

A

F

I

>
>
O

>

>



+ Ta có :  A'B'O ഗ
=>

'

/

F

OA / A / F / A O  OF


OA OF /
OF /

<=>
<=>

ABO



A B OA

AB OA
'

Từ (1) và (2) suy ra:

I'

(1)

12. OA' = 8(OA'+ 12 )

A' B ' 24

0,6
8

OF

A/ B / A/ F /
Vì OI = AB neân:

AB
OF /

OA / OA /  12

8
12

<=> 12OA' = 8OA'+ 96
<=> 4.OA' = 96
<=> OA' = 24 cm
+ Thay OA' vào (1 ) ta có

'

+ Ta cuõng coù:  A'B'F'ഗ 
OIF'
A/ B /
A/ F /

=>
/
IO

/

(2)

=> A'B' = 1,8 cm

C7 - b

Tính A'O vaø chieàu cao cuûa aûnh trong tröôøng hôïp TK là TKPK
B
F



A

B'
A'

=>

<=>
<=>

(1)

+ Ta cuõng coù:  A'B'F ഗ  OIF
=>

A' B' A' F

OI
OF

A' B ' A' F

Vì OI = AB nên
AB
OF

Từ (1) và (2) suy ra:

F'

O

OA' A' F OF - OA'


OA OF
OF

+ Ta coù:  A'B'O ഗ  ABO
A' B ' OA'

AB OA

I

(2)

<=>
<=>
<=>

OA' 12  OA'

8
12

3. OA' = 2( 12 – OA' )

3.OA' = 24 – 2.OA'
5.OA' = 24
OA

'

=

24
4,8cm
5

+ Töø phöông trình (1 ) ta coù
A' B ' 4,8

0,6
8
0,6 4,8
A' B ' 
0,36cm
8

• GHI NHÔÙ
Ñoái vôùi THPK :
*** Vaät saùng ñaët ôû moïi vò trí tröôùc TKPK luoân
cho aûnh aûo, cuøng chieàu, nhoû hôn vaät vaø luoân
naèm trong khoaûng tieâu cöï cuûa TK.
*** Vaät ñaët raát xa TK, aûnh aûo cuûa vaät coù vò trí
caùch TK moät khoaûng baèng tieâu cöï.