Bài 45: Axit Axetic

Khay thí nghiệm của học
sinh
1.

2.

Hóa chất

- Dung dịch CH3COOH
- Nước cất
Rượu etilic khan
- H2SO4 đặc
Dung dịch NaCl bão hoà
-

Dụng cụ

1 giá ống nghiệm, nút cao su có ống dẫn
3ống nghiệm, cốc thuỷ tinh
Đèn cồn
1 kẹp gỗ
Diêm, nước đá, đá bọt
Bộ lắp ráp mô hình phân tử hữu cơ

Kiểm tra bài
cũ
CÂU HỎI 1

Viết công thức cấu tạo từ đó nêu đặc điểm cấu tạo của rượu etylic

CÂU HỎI 2

Nêu tính chất hóa học của rượu etylic. Viết PTHH minh họa

CÂU HỎI 3

Nêu tính chất hóa học của axit

Tiết 55: Axit axetic
CTPT: C2H4O2
PTK: 60

I. Tính chất vật lý của axit axetic
Hoạt động 1

Tìm hiểu tính chất vật lý của
axit axetic
Quan sát lọ đựng axit axetic.
Mở lọ dùng công tơ hút
khoảng 2ml axit cho từ từ
vào ống nghiệm đã có sẵn
1ml nước cất.
Cho biết trạng thái, màu sắc,
mùi, khả năng tan trong
nước của axit axetic.

Tính chất vật lý:
Axit axetic là chất lỏng,
không màu, có vị chua,
tan vô hạn trong nước.

II. Cấu tạo phân tử axit axetic
Hoạt động 2

Tìm hiểu cấu tạo phân tử
axit axetic

- Viết các công thức cấu tạo ứng với công thức phân tử

- Lắp ráp mô hình cấu tạo phân tử C2H4O2
Quả cầu màu đen: nguyên tử C
Quả cầu màu đỏ: nguyên tử O
Quả cầu màu trắng: nguyên tử H

C2H4O2

Cấu tạo phân tử axit axetic

Thể hiện tính axit

CTCT thu gọn: CH3-COOH

Cấu tạo phân tử axit axetic
CTPT: C2H4O2

Mô hình dạng rỗng

Mô hình dạng đặc

Viết gọn:

CH3-COOH

So sánh sự giống nhau và khác nhau
của CTCT giữa axit axetic và rượu
etylic

Axit axetic

Rượu etylic

III. Tính chất hóa học của
axit axetic
Hoạt động 3

Tìm hiểu các tính chất hóa học của axit
axetic

1. Axit axetic có tính chất hóa học giống
với các axit thông thường không?

Tiến hành thí nghiệm: mỗi nhóm làm 5
thí nghiệm sau:
TN1:

Đổi màu chỉ thị
Nhỏ một
giọt CH3COOH
vào mẩu giấy
quỳ tím

TN2:

TN3:

TN4:

TN5:

Tác dụng với
Bazơ

Tác dụng với
Oxit Bazơ

Tác dụng với
Kim loại

Tác dụng với
Muối

Nhỏ một giọt
phenolphtalein
vào ống nghiệm
đựng dung dịch
NaOH. Sau đó
nhỏ từ từ 5 giọt
CH3COOH vào
ống nghiệm

Nhỏ vài
giọt CH3COOH
vào ống nghiệm
có sẵn bột CuO

Nhỏ 5
giọt CH3COOH
vào ống nghiệm
có sẵn một
mẩu Zn.

Nhỏ 5
giọt CH3COOH
vào ống nghiệm
có sẵn CaCO3

Màu hồng
nhạt dần
-->
dung
dịch không
màu

Bột CuO tan
dần thành
dung dịch
màu xanh

Có bọt khí
bay lên

Có sủi bọt

Hiện tượng:
Giấy quỳ ngả
màu đỏ

Cách viết phương trình phản
ứng

CH3COO – là gốc axetat có hóa trị I
Chú ý : Gốc CH3COO - được viết phía trước CTHH.
Ví dụ : CH3COONa , (CH3COO)2Mg

Cách viết phương trình phản
ứng
Thí nghiệm 2

Nhỏ một giọt phenolphtalein vào ống nghiệm
đựng dung dịch NaOH. Sau đó nhỏ từ từ 5 giọt
CH3COOH vào ống nghiệm

CH3COO

H

+

Màu hồng nhạt dần
-->
dung dịch không màu

NaOH

Phương trình phản ứng

CH3COOH + NaOH

CH3COONa + H2O
Natri axetat

Phương trình phản ứng:
Thí nghiệm 2

CH3COOH + NaOH

CH3COONa + H2O
Natri axetat

Thí nghiệm 3

2CH
CH3COOH + CuO
Thí nghiệm 4

2CH
CH3COOH + Zn

(CH3COO)2Cu + H2O
Đồng (II) axetat

(CH3COO)2Zn + H2
Kẽm axetat

Thí nghiệm 5

2CH
CH3COOH + CaCO3

(CH3COO)2Ca + H2O + CO2
Canxi axetat

Kết luận
Axit axetit có đầy đủ các tính chất của một axit thông
thường.
Axit axetic là một axit yếu nhưng tính axit của nó mạnh
hơn axit cacbonic.

2. Axit axetic tác dụng với rượu
etylic?
Thí nghiệm:

Kết quả thí nghiệm

- Cho 2 ml rượu etylic,
2 ml axit axetic vào
1 ống nghiệm có bỏ sẵn
vài mảnh đá bọt. Nhỏ
thêm 1 ml axit sunfuric
đặc vào làm xúc tác.
- Đun sôi hỗn hợp
trong ống nghiệm một
thời gian rồi ngừng đun.
- Lắc nhẹ và quan sát
ống nghiệm.

Sản phẩm phản ứng là
một chất lỏng không
màu, không tan trong
nước, nhẹ hơn nước,
có mùi thơm.
Chất này là một este
có tên gọi etyl axetat.

Axit axetic tác dụng với rượu etylic tạo ra
etyl axetat (phản ứng este hóa)

O
CH3-C-OH + H O-CH
+ 2-CH3
O

HOH
H SO đặc, t

CH3-C-OH + HO-CH2-CH3
(l)

Viết gọn:

CH3-COOH + HO-C2H5

2

4

0

(l)

O
CH3-C-O-CH2-CH3 + H2O
etyl axetat

H2SO4 đặc, t0

(l)

(l)

CH3-COO-C2H5 + H2O
etyl axetat

Phản ứng giữa axit và
rượu tạo ra este và nước
được gọi là phản ứng este
hóa.

Tính chất hóa học của Axit axetic

1. Tính axit: axit axetic có đầy đủ
tính chất của một axit.
2. Tác dụng với rượu etylic - phản
ứng este hóa.

Hoạt động 4

Tìm hiểu ứng dụng và phương pháp
điều chế axit axetic

IV. Ứng dụng của axit axetic
Chất dẻo
Dược phẩm
Tơ nhân tạo

CH3COOH
Phẩm nhuộm

Pha giấm ăn

Thuốc diệt côn trùng

Sản xuất tơ sợi nhân tạo, chất dẻo không cháy, phẩm nhuộm, dược phẩm,
thuốc diệt côn trùng, làm giấm ăn.

V. Điều chế axit axetic

1. Trong công nghiệp
2C4H10 + 5O2
Butan

Xúc tác
Nhiệt độ

4CH3COOH + 2H2O

2.Trong PTN
2CH3COONa + H2SO4

Nh iệt độ

Natri axetat

2CH3COOH + Na2SO4

3. Sản xuất giấm ăn bằng phương pháp
lên men dung dịch rượu etylic loãng
CH3-CH2-OH + O2
Rượu etylic

Men giấm

CH3-COOH + H2O

Ghi nhớ

Axit Axetic

CTPT: C2H4O2
PTK: 60
Viết gọn: CH3-COOH

Tính chất Vật lý:
- Chất lỏng, không
màu, vị chua, tan vô
hạn trong nước.

Ứng dụng: Axit axetic
là:
- Nguyên liệu trong công
nghiệp.
- Pha chế giấm ăn.
Điều chế:
1. Trong CN: oxihóa
butan.
2. Sản xuất giấm bằng
cách oxihóa rượu etylic.

Tính chất Hóa học:
- Axit axetic có các tính
chất hóa học của 1 axit.
- Axit axetic tác dụng với
rượu etylic tạo ra etyl
axetat (p.ư. este hóa).

So sánh axit axetic và rượu etilic
Tên chất

Rượu etilic

Axit Axetic

Các lựa chọn

Tính chất

vật lý

Tác dụng với Tác dụng với
Kim loại
khí ôxi

Tác dụng với
Muối

Tác dụng với
bazơ