KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Nguồn âm là gì ? Hãy kể
một số nguồn âm? Các nguồn âm có
chung đặc điểm gì?
- Nguồn âm là những vật phát
ra âm thanh.
VD: Tiếng trống trường, tiếng
chim hót, tiếng vỗ tay…
- Khi phát ra âm, các vật
đều dao động

title
text
02 Add
Khi loa điện hoạt động, bộ phận nào của loa
dao động phát ra âm?

A

Nam châm

B

Vành loa.

C

Màng loa.

D

Đế loa

03 Vật phát ra âm trong các trường hợp nào dưới đây?

Khi kéo
căng dây.

Khi uốn
cong vật

A

B

C

D

Khi nén
vật

. Khi làm vật
dao động

04 Khi bác bảo vệ gõ trống, tai ta nghe thấy tiếng trống.

  Dùi trống

C

  Tay bác bảo vệ
gõ trống

A

Vật nào phát ra âm đó?

B

Mặt trống

D

  Không khí
xung quanh
trống

ĐẶT VẤN ĐỀ
Các bạn trai thường có giọng trầm, các bạn nữ thường có giọng
bổng. Vậy, khi nào phát ra âm trầm, khi nào âm phát ra bổng?

BÀI 13:

ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO
CỦA ÂM

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
Dao động và âm thanh

H1. Khi gõ vào các ly
có hiện tượng gì?
Phát ra âm thanh
H2. Âm nghe được khi
gõ các ly khác nhau có
gì khác nhau?
Âm thanh có độ cao và
độ to khác nhau

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm

- Độ lệch lớn nhất của vật dao
động so với vị trí cân bằng của nó
gọi là biên độ dao động
- Dao động càng mạnh
→ Biên độ dao động của
lớn
nguồn âm càng …………
to
→ Âm nghe được càng…

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm

H3: So sánh biên độ dao
động của các sợi dây ở
hình bên? Từ đó so sánh
âm thanh phát ra từ hai
sợi dây này
- Biên độ dao động càng
lớn thì âm phát ra càng to.

M

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm

•H4: Khi gảy đàn hoặc đánh
trống, muốn âm phát ra to
hơn người ta làm thế nào?
- Đánh mạnh vào mặt trống
hoăc gảy mạnh dây đàn thì sẽ
làm cho âm thanh phát ra to
hơn.

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

II. Độ cao của âm

- Cố định một đầu 2 thước
thép đàn hồi có chiều dài
khác nhau (30cm và
20cm) trên mặt bàn
(h.11.2).
- Lần lượt bật nhẹ đầu
thước tự do của hai thước
cho chúng dao động.
 Quan sát dao động và
lắng nghe âm phát ra rồi
trả lời câu H6 .

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

II. Độ cao của âm

H6: Chọn từ thích hợp điền
vào chỗ trống
- Khi bật nhẹ thước thì
thước……..
dao động
- Phần tự do của thước dài
dao động . . . . . .
chậm
âm phát ra . . . .
thấp
- Phần tự do của thước ngắn
dao động . . .
nhanh
âm phát ra
....
cao

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

II. Độ cao của âm
1. Tần số dao động

- Tần số là số dao động của vật thực hiện
được trong một giây.
- Đơn vị là héc, kí hiệu Hz.
- Công thức tính tần số:
f: tần số dao động (Hz)
n
f 
n: số dao động
t
t: thời gian dao động (s)

2

1
Một dao động

H7: Vật nào dao động nhanh hơn?

Con lắc b

Con lắc a

Con lắc có dây ngắn (b) có số dao động trong 1 giây nhiều hơn → tần số dao
động của nó lớn hơn → dao động nhanh hơn

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

II. Độ cao của âm

H8: Khi gảy đàn guitar, muốn
âm phát ra cao hơn người ta
làm thế nào?
- Điều chỉnh cho đoạn dây đàn dao
động càng ngắn thì dây đàn dao

nhanh
động càng (2)……………………….,
cao
âm phát ra càng (3)…………………

BÀI 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

II. Độ cao của âm

- Lưu ý:
to
+ Vật dao động càng mạnh thì âm phát ra càng (1)………………......
cao
+ Vật dao động càng nhanh thì âm phát ra càng (2)…………………..
+ Tai người binh thường chỉ nghe được âm
có tần số từ 20Hz đến 20000 Hz
+ Âm có f > 20000 Hz → Gọi là siêu âm
+Âm có f < 20 Hz → gọi là hạ âm

Một số loài động vật giao tiếp hoặc sử dụng siêu âm để di chuyển

Dơi

Mèo

Cá heo

- Trước cơn bão thường có hạ âm, hạ âm làm con người khó chịu. Một số sinh
vật nhạy cảm với hạ âm nên có biểu hiện khác thường. Vì vậy người xưa dựa
vào dấu hiệu này để biết trước các cơn bão.
- Dơi phát ra siêu âm để săn muỗi, muỗi rất sợ siêu âm do dơi phát ra. Vì vậy có
thể chế tạo máy phát siêu âm bắt chước tần số siêu âm của dơi để đuổi muỗi.

VẬN DỤNG
Trên màn hình có cùng tỉ lệ về biên độ, trong 3
hình chụp dao động kí điện tử ở bên:
Hình nào ứng với khi không có âm thanh?
Hình nào ứng với khi có âm thanh to?
Hình nào ứng với có âm thanh nhỏ?

VẬN DỤNG
Ba âm được phát ra từ ba nguồn âm có đồ thị dao
động âm – thời gian được cho như hình vẽ. Sắp xếp
theo thứ tự tăng dần của độ cao các âm là
- Độ cao của âm gắn liền với tần số.
-Âm có tần số càng lớn thì càng cao
- Biên độ càng nhỏ thì âm càng cao.
→ Thứ tự tăng dần độ cao sẽ là
(3) – (1) – (2).

VẬN DỤNG
Một vật dao động phát ra âm có tần số 50 Hz và một vật khác
dao động phát ra âm có tần số 70 Hz. Vật nào dao động nhanh
hơn? Vật nào phát ra âm thấp hơn?
- Vật có tần số 70 Hz dao động nhanh hơn.
- Vật có tần số 50 Hz phát ra âm thấp hơn.

Giọng nói của nữ giới cao hơn
nam giới → Khi nói dây thanh
quản của nữ dao động nhanh
hơn nam

Khi hét to, kéo dài, các dây
thanh quản phải dao động
với biên độ lớn trong thời
gian dài dẫn đến bị tổn
thương, vì thế ta thường bị
đau họng, giọng nói khàn và
nhỏ đi.

LUYỆN TẬP

CÂU 1: Khi biên độ dao động càng lớn thì:

A

B

C

D

Âm phát ra
càng to

 Âm phát ra
càng nhỏ

Âm càng
bổng

Âm càng
trầm

CÂU 2: Khi gõ trống, để có âm lớn phát ra ta phải:
A

Gõ mạnh vào mặt trống

B

Gõ chậm rãi và đều vào trống

c

Chọn rùi trống chắc, khỏe

D

Gõ nhanh và đều

CÂU 3: Đơn vị của tần số là:

B
Héc (Hz)

A
 Ki-lô-mét (km)
Giờ (h)

C

D
Mét trên giây( (m/s)

CÂU 4: Trong 20 giây, một lá thép thực hiện được 5000
dao động. Tần số dao động của lá thép có giá trị là:
A
20Hz

B
250Hz

C

5000Hz

D
10000Hz

Câu 5. Để thay đổi độ to của tiếng
đàn, người nghệ sĩ chơi đàn guitar
thường thực hiện các thao tác như
thế nào? Giải thích?

Gảy dây đàn càng mạnh, biên độ
dao động càng lớn, tiếng đàn phát
ra sẽ càng to.
Gảy dây đàn càng nhẹ, biên độ
dao động càng nhỏ, tiếng đàn phát
ra sẽ càng nhỏ.

Câu 6. Một con muỗi khi bay vỗ cánh 3000 lần trong 5 giây và một con
ong mật khi vỗ cánh 4950 lần trong 15 giây.
a) Tính tần số dao động của cánh muỗi và cánh ong khi bay.
Con nào vỗ cánh nhanh hơn?
b) Âm phát ra khi vỗ cánh của con muỗi hay con ong cao hơn?

Tần số dao động của muỗi:

Tần số dao động của ong:

3 000 : 5 = 600 Hz

4 950 : 15 = 330 Hz

a) Con muỗi vỗ cánh nhanh hơn
b) Âm phát ra khi vỗ cánh của con muỗi cao hơn vì có tần
số lớn hơn

Câu 7. Tại sao khi kiểm tra nhanh
lốp xe máy hay ô tô đã căng hay
chưa, người ta thường dùng vật cứng
hay lấy tay búng vào bên cạnh của
lốp xe?

Khi kiểm tra lốp xe máy, ô tô đã bơm đủ căng chưa, người ta thường dùng vật
cứng gõ vào lốp xe. Vì khi gõ vào lốp xem làm lốp xe dao động phát ra âm: Khi
lốp xe căng sẽ phát ra tiếng “bong bong” do tần số dao động cao hơn, âm bổng
hơn. Khi lốp xe non, sẽ phát ra tiếng “bịch bịch” do tần số dao động thấp hơn,
âm trầm hơn.