TRƯỜNG THCS
LƯƠNG THẾ VINH
GV: PHAN THỊ LỆ HẰNG
Tiết 14- bài 14
BẠCH CẦU- MIỄN DỊCH
Kiểm tra bài cũ
1- Em hãy nêu thành phần của máu và huyết tương; trình bày chức năng của huyết tương và hồng cầu?
2- Môi trường trong có chức năng gì?
- Máu gồm 2 thành phần: Huyết tương chiếm (55%) và tế bào máu( 45%) (gồm hồng cầu, tiểu cầu, bạch cầu)
+ Huyết tương có 90% nước, 10% các chất dinh dưỡng, hoóc môn, kháng thể, chất thải, muối khoáng ...giỳp tham gia vận chuyển các chất trong cơ thể
+ Hồng cầu có Hb có khả năng kết hợp với O2 và CO2 ; h?ng c?u vận chuyển khớ từ phổi về tim tới các tế bào và từ tế bào về phổi
- Môi trường trong cơ thể gồm: Máu, nước mô và bạch huyết giỳp tế bào trao đổi chất với môi trường ngoài
Trả lời
I- Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu trong việc bảo vệ cơ thể tránh tác nhân gây nhiễm:

1- Giới thiệu một số nét về bạch cầu.
2- Hiểu sự tương tác giữa kháng nguyên- kháng thể
3- Nắm được các hoạt động chủ yếu của bạch cầu.

II- Miễn dịch


Tiết 14- bài 14
BẠCH CẦU – MIỄN DỊCH
GIỚI THIỆU MỘT SỐ NÉT VỀ BẠCH CẦU
1- Cấu tạo bạch cầu
- Bạch cầu là tế bào có nhân, kích thước khá lớn: đường kính 8-18 µm, số lượng ít hơn rất nhiều so với hồng cầu, không có hình dạng nhất định.
Bạch cầu gồm: Bạch cầu ưa kiềm, bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa axit, bạch cầu limphô, bạch cầu mônô.
-Bạch cầu được có thời gian sống hàng giờ, hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng…tùy loại, tùy nhu cầu cơ thể, chẳng hạn khi chống nhiễm trùng nó sẽ chết sớm hơn.
2- Một số đặc tính của bạch cầu:
- Xuyên mạch: Có khả năng thay đổi hình dạng, xuyên vách giữa các tế bào để tới những nơi cần thiết.
- Chuyển động theo kiểu amip: Chuyển động bằng chân giả với tốc độ cao.
- Thực bào: Bắt các vật lạ rồi tiêu hóa chúng.
I . CÁC HOẠT ĐỘNG CHỦ YẾU CỦA BẠCH CẦU
Câu 1: Kháng nguyên là gì?
Kháng nguyên là những phân tử ngoại lai có khả năng kích
thích cơ thể tạo ra kháng thể.
Câu 2: Kháng thể là gì?
Kháng thể là những phân tử prơt�in do cơ thể tiết ra để chống
lại kháng nguyên.
KHÁNG NGUYÊN A
KHÁNG NGUYÊN B
Kháng thể A
Kháng thể B
? Cơ chế chìa khoá và ổ khóa
Tương tác kháng nguyên và kháng thể
Quan sát hình cho biết cơ chế
hoạt động của kháng nguyên
và kháng thể ?
THẢO LUẬN NHÓM
Các nhóm quan sát SGK hình 14-1; 14.3; 14.4 SGK
Theo ý kiến nhóm mình các bạn hãy cho biết: Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào bảo vệ cơ thể?
Ổ viêm sưng lên
Vi khuẩn
Bạch cầu trung tính
Đại thực bào
Bạch cầu trung tính
Đại thực bào (BC mơnơ)
Mũi kim
SƠ ĐỒ HOẠT ĐỘNG THỰC BÀO
Bạch cầu (có bạch cầu trung tính và bạch cầu mônô) hình
thành chân giả nuốt và tiêu hóa vi khuẩn
SƠ ĐỒ TIẾT KHÁNG THỂ ĐỂ VÔ HIỆU HOÁ CÁC KHÁNG NGUYÊN
Tế bào B tiết kháng thể
Các kháng thể
Vi khuẩn bị kháng thể vô hiệu hoá
Tế bào limphô B (do hạch bạch huyết sinh ra) tiết ra kháng thể vô hiệu hóa kháng nguyên bằng cách kết dính kháng nguyên.
Tế bào T
Tế bào nhiễm vi khuẩn
Lỗ thủng trên màng tế bào
SƠ ĐỒ HOẠT ĐỘNG CỦA TẾ BÀO T PHÁ HUỶ TẾ BÀO CƠ THỂ ĐÃ NHIỄM BỆNH
Phân tử prôtêin đặc hiệu
Tế bào nhiễm bị phá huỷ
Nhận diện v?i t? b�o co th? b? nhi?m VK, VR nh? c�c kh�ng nguy�n c?a VK, VR b?c l? tr�n b? m?t t? b�o nhi?m b?nh, t? b�o limphơ T (do tuy?n ?c sinh ra) ti?t ra ph�n t? prôtêin đặc hiệu làm tan tế bào nhiễm b?nh theo cơ chế chìa khóa và ổ khóa
Khi vi khuẩn, virut xâm nhập vào cơ thể bạch cầu tham gia bảo vệ bằng 3 tầng :
+ Tầng 1: Vi khuẩn, virut xâm nhập vào cơ thể chưa kịp tiết độc tố đã bị THỰC BÀO: Bạch cầu hình thành chân giả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hoá
+ Tầng 2: Nếu thoát khỏi sự thực bào thì tế bào LIMPHÔ B sẽ tiết kháng thể vô hiệu hoá vi khuẩn
+ Tầng 3: Vi khuẩn đã gây nhiễm tế bào thì tế bào nhiễm khuẩn sẽ bị phá hủy bởi tế bào LIMPHÔ T
KẾT LUẬN
Nếu cơ thể chúng ta không được miễn dịch sẽ như thế nào?
II . MIỄN DỊCH
1/ Miễn dịch là gì?

2/ Có mấy loại miễn dịch? S? kh�c nhau gi?a c�c lo?i MD?
Có 2 loại miễn dịch là MD tự nhiên và MD nhân tạo
Miễn dịch là khả năng cơ thể không bị mắc bệnh nào đó d� s?ng
? mơi tru?ng cĩ vi khu?n g�y b?nh.
+ MDTN là cơ thể tự tạo ra kháng thể chống lại vi khuẩn gây
bệnh. MDTN chia 2 lo?i:
(1) Khơng bao gi? b? m?c 1 s? b?nh g?i l� MD b?m sinh.
(2) M?t ngu?i d� t?ng b? m?c b?nh n�o dĩ 1 l?n thì sau s? khơng m?c l?i b?nh dĩ n?a g?i l� MD t?p nhi?m.
+ MDNT là do mình chủ động tạo ra kháng thể b?ng c�ch ti�m vacxin.
Em có hiểu biết gì về việc tiêm phòng bằng văcxin?
-Văcxin là chế phẩm có tính kháng nguyên dùng để tạo hệ miễn dịch đặc hiệu, chủ động nhằm tăng sức đề kháng của cơ thể đối với 1 số tác nhân gây bệnh.
Hệ miễn dịch nhận diện vacxin là vật lạ nên hủy diệt chúng và “ghi nhớ” chúng. Về sau, khi tác nhân gây bệnh thực thụ xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch đã ở tư thế sẵn sàng tấn công tác nhân gây bệnh nhanh chóng và hiệu quả (bằng cách huy động nhiều thành phần của hệ miễn dịch, đặc biệt là đánh thức các tế bào limpho ghi nhớ)
Văcxin có thể là các Virut hoặc Vi khuẩn sống, đã giảm độc lực khi đưa vào cơ thể sẽ không gây bệnh hoặc gây bệnh rất nhẹ.
Hạn chế của Văcxin:
+ Hiệu quả như: Văcxin uốn ván, sởi, bại liệt...
+ Chưa hiệu quả như: AIDS, sốt rét...
Vì vậy Văcxin chưa phải là vũ khí vạn năng, hiệu quả cũng khó đánh giá chính xác.
Vi rút mang mầm bệnh
Đại thực bào
Xuất hiện kháng nguyên bề mặt
Kích thích tế bào T
Tế bào T giúp kích thích
Tế bào T độc
Tấn công tế bào gây bệnh
Tế bào gây bệnh
Kháng nguyên lạ
Tổn thương
Tế bào gây bệnh bị tiêu diệt
Phản ứng miễn dịch
MỘT SỐ VACXIN NÊN TIÊM CHO TRẺ
1-Vacxin DTaP kháng bạch hầu, uốn ván, ho gà
2- Vacxin viêm gan B, viêm gan A, bại liệt
3-Vacxin ngăn ngừa thủy đậu (Bệnh gây ra nhiễm trùng da dẫn đến nhiều biến chứng, dễ lây)
4-Vacxin Hib ( cúm B) do 1 loại VK gây viêm màng não rất nguy hiểm
5 –Vacxin MMR ngừa bệnh sởi, quai bị, rubella
6- Vacxin ngừa ung thư tử cung cho bé gái (9- 26 tuổi)
CỦNG CỐ
Hãy chọn câu trả lời đúng nhất:
1. Hoạt động nào là hoạt động của tế bào LimPhô B ?
A Tiết kháng thể vô hiệu hóa kháng nguyên
B Thực bào bảo vệ cơ thể .
C Tự tiết chất bảo vệ cơ thể
2. Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng cơ chế nào ?
A Thực bào C Phá hủy tế bào bị nhiễm bệnh
B Tiết kháng thể D cả 3 đúng
*
*
3. Miễn dich là gì? Có mấy loại miễn dịch?
Miễn dịch là khả năng cơ thể không mất một số bệnh nào
đó. Có 2 loại miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo
DẶN DÒ
- Học thuộc bài
- Soạn bài: Đông máu và nguyên tắc truyền máu
+ Trình bày cơ chế đông máu ( dựa vào hình
vẽ và TT SGK)
+ Ở người có mấy nhóm máu ?
+ Truyền máu tuân theo nguyên tắc nào?
+ Kẽ sơ đồ T48 vào tập .