MÔN: SINH HỌC 8

Tiết 14. CHỦ ĐỀ: TUẦN HOÀN
BÀI 14. BẠCH CẦU MIỄN DỊCH

Mở bài
Như chúng ta đã biết, bệnh cảm cúm thông thường là
bệnh rất dễ mắc phải, từ khi sinh ra, ai trong chúng ta
cũng ít nhất đã từng một lần bị cảm cúm bằng kiến
thức thực tế, em hãy cho biết nguyên nhân gây ra
cúm? Cách điều trị mà bản thân em và gia đình đã sử
dụng?

Mở bài
khi bị cúm là chúng ta bị virus cúm xâm nhập, thông
thường chúng ta sẽ sử dụng kháng sinh và các loại
thuốc hỗ trợ, nhưng điều đó chỉ thực sự cần thiết khi
chúng ta bị sốt cao (trên 390), còn trong điều kiện này
bệnh diễn biến không nghiêm trọng, bệnh sẽ tự khỏi vì
trong cơ thể chúng ta có hệ thống bảo vệ chống lại
virus đó chính là các tế bào bạch cầu.

Mở bài





Khi em bị vết thương ở tay, tay sưng tấy và đau vài
hôm rồi khỏi, trong nách có hạch. Hoặc nếu chân
dẫm phải gai, chân có thể sưng đau một thời gian rồi
cũng khỏi.
Vậy do đâu mà tay, chân khỏi đau?
Hạch trong nách là gì? Đó là nội dung mà bài hôm
nay chúng ta sẽ nghiên cứu.

Để tìm hiểu kĩ hơn về cơ chế bảo vệ cơ thể của hệ
thống này chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay.

Tiết 14. CHỦ ĐỀ HỆ TUẦN HOÀN
Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
I. Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu

21

to add
MộtClick
số loại
bạchTitle
cầu

BẠCH CẦU

Quá trình bạch cầu tấn công vi khuẩn
Mũi kim
Vi khuẩn
Ổ viêm sưng lên
Bạch cầu
trung tính
Đại
thực
bào

Đại
thực
bào
Bạch cầu
trung tính

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH

2

Kháng nguyên,
kháng
Click to
add thể
Title

Thế nào là kháng nguyên? Kháng thể?
- Kháng nguyên là những phân tử ngoại lai có khả năng
kích thích cơ thể tiết ra các kháng thể.
- Kháng thể là những phân tử prôtêin đặc hiệu do cơ thể
tiết ra để chống lại các kháng nguyên.

thể A
g
n
á
h
K

Kháng
nguyên A

hể B
T
g
n
á
Kh

Kháng
nguyên B

Tương
nguyên
vàlàkháng
Cơ chế tác
chìagiữa
khóakháng
và ổ khóa
nghĩa
khángthể theo
cơ
chế nào
nguyên
nào ?thì kháng thể ấy

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH

22

Kháng nguyên,
kháng
Click to
add thể
Title

- Kháng nguyên là những phân tử ngoại lai có khả năng
kích thích cơ thể tiết ra các kháng thể.
- Kháng thể là những phân tử prôtêin đặc hiệu do cơ thể
tiết ra để chống lại các kháng nguyên.
- Tương tác giữa kháng nguyên và kháng thể theo cơ chế
chìa khóa và ổ khóa.

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
I. Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu :
Các hoạt Click
động to
chủadd
yếuTitle
của bạch cầu:

Khi vi khuẩn, vi rút xâm nhập
vào cơ thể sẽ gặp các hoạt
động chủ yếu của bạch cầu?

• Sự thực bào
• Hoạt động của tế bào B
•Hoạt động của tế bào T

Sự thực bào là gì? Những loại bạch cầu nào tham gia thực
hiện thực bào?
Mũi kim

Ổ viêm sưng lên
Vi khuẩn
Bạch cầu
trung tính

Đại
thực
bào

Đại
thực
bào

Bạch cầu
trung tính

Thực bào là quá trình bạch cầu Mônô, trung tính hình
thành chân giả, bắt và nuốt vi khuẩn

Tế bào B làm thế nào để chống lại kháng nguyên,vô hiệu
hóa tế bào vi khuẩn?

Tế bào B tiết
kháng thể

Các kháng thể

Tế bào vi khuẩn
bị vô hiệu hóa

Tế bào limpho B tiết ra các kháng thể làm
vô hiệu hóa tế bào vi khuẩn

Nếu các vi khuẩn,vi rút vẫn thoát khỏi hoạt động của LimphoB
và làm các tế bào của cơ thể bị nhiễm khuẩn thì cơ thể sẽ xử lý
như thế nào?
Phân tử protein đặc hiệu
Tế bào T

Kháng nguyên
của VK,VR

Tế bào cơ thể bị
nhiễm khuẩn

Lỗ thủng trên
màng tế bào

Tế bào nhiễm bị phá hủy

Tế bào T nhận dạng, tiếp xúc rồi tiết ra protein đặc hiệu phá hủy tế bào bị nhiễm

-

-

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH

II. Miễn dịch :

Ví dụ: Dịch đau mắt đỏ có một số người mắt bệnh, nhiều người
không mắc bệnh. Những người không mắc bệnh đó có
khả năng miễn dịch với bệnh này.

Miễn dịch là gì?
 Miễn dịch là khả năng cơ thể không bị mắc một bệnh truyền

nhiễm nào đó dù sống ở môi trường có vi khuẩn gây bệnh.

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
II. Miễn dịch :

- Miễn dịch là khả năng cơ thể không bị mắc một bệnh truyền
nhiễm nào đó dù sống ở môi trường có vi khuẩn gây bệnh.
Hãy kể tên những bệnh mà con người không bị mắc phải?
Toi gà, lở mồm long móng…-> Miễn dịch bẩm sinh.
Sau khi bị sởi, thủy đậu 1 lần con người có mắc bệnh này nữa không?

Khi bị sởi, thủy đậu 1 lần con người sẽ không mắc bệnh này
nữa-> miễn dịch tập nhiễm
Việc tiêm phòng một số bệnh như: bại liệt, uốn ván, viêm gan B, lao… là để
làm gì?

Để tạo cho cơ thể có khả năng miễn dịch với các bệnh đó ->
Miễn dịch nhân tạo

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
II. Miễn dịch :
Miễn dịch
(Có 2 loại)

Miễn dịch tự nhiên

Có những loại miễn
Miễn
dịchnào?
bẩm sinh
dịch
Miễn dịch tập nhiễm

Miễn dịch nhân tạo

- Miễn dịch tự nhiên: là khả năng tự chống bệnh của cơ thể (do
kháng thể)
- Miễn dịch nhân tạo : tạo cho cơ thể khả năng miễn dịch bằng
văcxin.
Sự khác nhau miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo là gì?

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
II. Miễn dịch :

Có hai loại miễn dịch
+ Miễn dịch tự nhiên: là khả năng tự chống bệnh của cơ thể
( do kháng thể)
+ Miễn dịch nhân tạo: tạo cho cơ thể khả năng miễn dịch
bằng văcxin.

Tại sao ta lại có khả năng miễn dịch?

Bài 14: BẠCH CẦU - MIỄN DỊCH
II. Miễn dịch :
Nếu như cơ thể không có khả năng miễn dịch với một số bệnh chúng ta
cần phải làm gì?
- Tiêm Vắc xin để phòng bệnh.
Nếu không tiêm văcxin thì chúng ta sẽ như thế nào?

Hiện nay người ta thường tiêm cho trẻ em những loại văcxin nào?

*Chương trình tiêm chủng mở rộng của Quốc gia:
Áp dụng cho trẻ em từ 0-9 tháng tuổi, được tiêm vắc xin
miễn phí các bệnh: viêm ganB, lao, ho gà, uốn ván, bại
liệt, sởi.
Hiện tại: đang tiêm vắc xin Covid 19 cho toàn dân
*Cơ sở khoa học của tiêm vắc xin là:
- Đưa các vi khuẩn, virút đã được làm yếu vào cơ thể để
hình thành phản ứng miễm dịch, giúp cơ thể phản ứng
kịp thời khi vi sinh vật đó xâm nhập, để bảo vệ cơ thể.
- Yêu cầu các bậc cha mẹ cho con đi tiêm phòng, và đảm bảo
số lần tiêm nhắc lại.
- Người lớn trước khi tiêm phòng cần xét nghiệm mầm
bệnh, nếu đã có bệnh thì không tiêm phòng được.

MANG KHẨU TRANG KHI RA ĐƯỜNG VÀ KHI TIÊM VAC XIN

SÁT KHUẨN HOẶC RỬA TAY SAU KHI TIẾP XÚC VỚI NGƯỜI
KHÁC

HÃY CHỌN CÂU TRẢ LỜI ĐÚNG NHẤT
Câu 1

Các bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng cơ chế

A

Thực bào

B

Tiết ra các kháng thể để vô hiệu hóa các kháng
nguyên.

C

Phá hủy các tế bào bị nhiễm bệnh.

D

Cả A, B và C đúng.

E

Chỉ A và B đúng.

HÃY CHỌN CÂU TRẢ LỜI ĐÚNG NHẤT
Câu 2

Hoạt động nào là hoạt động của bạch cầu Limphô B?

A

Thực bào để bảo vệ cơ thể

B

Tiết ra các kháng thể để vô hiệu hóa các kháng nguyên.

C

Tự tiết chất bảo vệ cơ thể

D

Tạo chân giả tiêu diệt vi khuẩn.

HÃY CHỌN CÂU TRẢ LỜI ĐÚNG NHẤT
Câu 3

Hai loại bạch cầu tham gia vào quá trình thực bào gồm:

A

Bạch cầu trung tính và bạch cầu ưa axít

B

Bạch cầu ưa axít và bạch cầu ưa kiềm.

C

Bạch cầu trung tính và bạch cầu mônô.

D

Bạch cầu mônô và bạch cầu Limphô..

HÃY CHỌN CÂU TRẢ LỜI ĐÚNG NHẤT
Câu 4

Tế bào Limphô T phá hủy tế bào nhiễm Virút bằng cách:

A

Tiết men phá hủy màng.

B

Tạo chân giả tiêu diệt vi khuẩn..

C

Dùng phân tử Prôtêin đặc hiệu.

D

Thực bào bảo vệ cơ thể..

ĐÚNG RỒI

1

2

3

4

CHƯA CHÍNH
XÁC. CỐ LÊN
TÍ NỮA BẠN
ƠI!

1

2

3

4

SAI RỒI

1

2

3

4

DẶN DÒ
-Học bài, trả lời câu hỏi SGK.
-Đọc mục “ Em có biết”
-Tìm hiểu về vai trò của tiểu cầu trong quá trình đông máu.
-Tìm hiểu về các nhóm máu ở người và các nguyên tắc truyền máu.