CHƯƠNG I: CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

PHẦN BỐN : SINH HỌC CƠ THỂ
A-CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT
BÀI 1.TRAO ĐỔI NƯỚC Ở THỰC VẬT
I vai trò của nước và nhu cầu nước đối với thực vật
1.Các dạng nước trong tế bào và vai trò của nó
BÀI 1.TRAO ĐỔI NƯỚC Ở THỰC VẬT
I vai trò của nước và nhu cầu nước đối với thực vật
1.Các dạng nước và vai trò của nó
I vai trò của nước và nhu cầu nước đối với thực vật
1.Các dạng nước và vai trò của nó

2. Nhu cầu nước đối với thực vật:

Trong đời sống , cây tiêu thụ 1 lượng nước rất lớn
Ví dụ: 1 Cây Ngô tiêu thụ 200 kg nước , 1 ha ngô tiêu thụ 8000 tấn nước trong qúa trình sống
II/ Quá trình hấp thụ nước ở rễ:
1.Đặc điểm bộ rễ liên quan đến quá trình hấp thụ nước:
II/ Quá trình hấp thụ nước ở rễ:
1.Đặc điểm bộ rễ liên quan đến quá trình hấp thụ nước:
+ Bộ rễ phát triển mạnh về số lượng kích thước và diện tích , có hàng trăm lông hút hình thành từ tế bào biểu bì rễ

+ Ba đặc điểm của tế bào lông hút :
-Thành tế bào mỏng
- Chỉ có một không bào trung tâm lớn
-Áp suất thẩm thấu rất cao do hoạt động hô hấp của rễ mạnh
(lông hút hấp thụ nước dễ dàng là nhờ
sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa tế bào lông hút và dung dịch đất)
2.Quá trình hấp thụ nước ở rễ:Gồm 3 giai đoạn:
a.Giai đoạn1: nước từ đất vào lông hút:
Các dạng nước tự do và nước liên kết không chặt từ đất được lông hút hấp thụ một cách dễ dàng nhờ sự chênh lệch áp suất thẩm thấu hay nhờ sự chênh lệch thế nước
b-Giai đoạn 2: nước từ lông hút vào mạch gỗ (mạch xilem) của rễ: dòng nước đi một chiều từ lông hút vào mạch gỗ của rễ qua các tế bào vỏ , nội bì,trung trụ , mạch gỗ
+cơ chế :để dòng nước một chiều từ đất vào rễ lên thân:
cơ chế thẩm thấu : nước di chuyển từ nơi có áp suất thẩm thấu thấp đến nơi có áp suất thẩm thấu cao
+Điều kiện xảy ra: khi có sự chênh lệch thế nước giữa đất và tế bào lông hút,
+sự chênh lệch áp suất thẩm thấu
là do quá trình nhận nước của rễ và thoát hơi nứơc của lá tạo lực đẩy và hút  sự chênh lệch về sức hút nước theo hướng tăng dần từ ngoài vào trong ( hay theo hướng giảm dần thế nước từ lông hút đến mạch gỗ của rễ)

+Con đường hấp thụ nước của rễ:

2 con đường:
+ con đường tế bào: qua chất nguyên sinh – không bào ,
nước từ đất vào lông hút các tế bào vỏ  nội bì  vào trung trụ mạch gỗ
+ Con đường gian bào: qua thành tế bào – gian bào, nước từ đất vào lông hút gian bào của các tế bào vỏ tới đai capri vào trung trụ mạch gỗ
c- Giai đoạn 3:
Nước bị đẩy từ mạch gỗ của rễ lên mạch gỗ thân
do một lực đẩy gọi là áp suất của rễ
VD:
+ Hiện tượng rỉ nhựa
+ Hiện tượng ứ giọt
III/ Quá trình vận chuyển nước ở thân
1,Đặc điểm con đường vận chuyển nước ở thân:

-Nước và các chất khoáng hoà tan trong nước vận chuyển từ rễ lên lá qua mạch gỗ của thân con đường này dài (m)tuỳ chiều cao của thân Cây càng cao cột nước càng dài
- Điều kiện cột nước phải liên tục nhờ lực liên kết giữa các phân tử nước và lực bám giữa các phân tử nước với thành mạch
2.Con đường vận chuyển nước ở thân

+ Tuy nhiên nước cũng có thể vận chuyển theo chiều từ trên xuống ở mạch rây hoặc vận chuyển ngang từ mạch gỗ sang mạch rây và ngược lại

3.Cơ chế đảm bảo sự vận chuyển nước ở thân:

*Quá trình vận chuyển nước ở thân thực hiện đựơc do sự phối hợp giữa:
+ Lực hút của lá(do quá trình thoát hơi nước)
+ Lực đẩy của rễ (do qua strình hấp thụ nước)
+Lực trung gian: (dòng nước liên tục do lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành tế bào mạch gỗ)
*Điều kiện
Lực liên kết giữa các phần tử phải lớn cùng với lực bám cùa các phần tử nước với thành mạch phải thắng được trọng lực cột nước.
Củng cố
- Hấp thụ nước ở rễ, vận chuyển nước ở thân và thoát hơi nước ở lá
- Cây hấp thụ thụ nước qua hệ thống rễ nhờ sự chênh lệch áp suất thẩm thấu (Tăng dần từ đất đến mạch gỗ)
- Hai con đường hấp thụ nước ở rễ : Con đường qua chất nguyên sinh – không bào , và con đường qua thành tế bào – gian bào
- Quá trình vận chuyển nước từ rễ lên lá được thực hiện nhờ lực hút của lá , lực đẩy của rễ và lực liên kết của các phân tử nước với nhau và với thành mạch dẫn
Gợi ý các câu hỏi và bài tập ở cuối bài:

Câu 1, 2, 3 dựa vào nội dung cuối bài
Câu 4. Hiện tượng ưa giọt xảy ra ở những cây bụi và cây thảo vì những cây này thường thấp , dể bị tình trạng bão hoà hơi nước và áp suất rễ đủ mạnh để đẩy nước từ rễ lên lá gây hiện tượng ứ giọt
Câu 5. Vòng đai Caspari nằm ở tế bào nội bì có vai trò điều chỉnh lượng nước và kiểm tra các chất khoáng hoà tan trong nước
Câu 6. B
Câu hỏi trắc nghiệm Bài 1
Câu 1. Nước và muối khoáng được rễ cây hấp thụ chủ yếu qua bộ phận nào?
A.Qua đỉnh sinh trưởng, B. Qua miền sinh trưởng kéo dài ,
C.Cả A và B D.Qua miền lông hút,
Câu 2. Nước được hấp thụ vào lông hút theo cơ chế nào?
A.Cơ chế chủ động, B.Cơ chế ngược gađien nồng độ ,
C. Cơ chế thụ động, D.Cơ chế thẩm thấu
Câu 3. Nước và các ion khoáng di chuyển vào mạch gỗ của rễ như thế nào?
A.Từ đất vào đỉnh sinh trưởng rồi đi thẳng vào mạch gỗ
B.Từ đất vào tế bào lông hút,
C. Rồi từ lông hút qua tế bào vỏ , nội bì vào mạch gỗ của rễ
D. Cả B và C
Câu 4. Nước được vận chuyển ở thân chủ yếu
A.Qua mạch gỗ, B.Từ mạch rây sang mạch gỗ,
C.Qua mạch rây theo chiều từ trên xuống
D.Từ mạch gỗ sang mạch rây


Câu 5.Tại sao dịch trong tế bào ưu trương so với môi trường đất?
A.Nước trong tế bào ra ngoài môi trường đất theo cơ chế thụ động
B.Dịch tế bào chứa nhiều chất hoà tan
C.Do thoát hơi nước ở lá làm áp suất thẩm thấu trong dịch tế bào cao
D.Cả B và C
Câu 6 .Các con đường vận chuyển nước và chất khoáng từ đất vào mạch gỗ?
A.Qua các tế bào B.Qua gian bào, C.Qua miền sinh trưởng D. Cả A, B
Câu 7.Các chất được vận chuyển trong mạch gỗ là:
Các ion khoáng B. Nước,
C. các chất hữư cơ và muối D. Cả A và B
Câu 8. Các loại mạch trong dòng mạch gỗ?
A. Mạch rây, B. Mạch ống , C. quản bào, D. B và C
Câu 9 Các động lực của dòng mạch gỗ?
A.Lực hút do thoát hơi nước ở lá, B. Áp suất rễ ,
C. Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với mạch gỗ,
D.Cả A, B và C


Câu 10. Điều nào sau đây không đúng với nước tự do ?
A.Là dạng nước bị hút bởi các phần tử tích điện
B.Là dạng nước chứa trong các thành phần của tế bào
C. Là dạng nước chứa trong các mạch dẫn
D.Là dạng nước chứa trong các khoảng gian bào
Câu 11. Trong các bộ phận rễ bộ phận nào là quan trọng nhất
A.Chóp rễ che chở cho rễ
B.Miền sinh trưởng làm cho rễ dài ra
C.Miền lông hút nước và khoáng cho cây
D.Miền bần che chở cho các phần bên trong của rễ
Câu 12. Nơi cuối cùng nước và các chất khoáng hoà tan đi qua trước khi đi vào mạch gỗ của rễ là:
A. Biểu bì, B.Tế bào nội bì,
C.Tế bào lông hút, D.Tế bào nhu mô vỏ
Câu 13. Khi nào thì lông hút của rễ bị tiêu biến?
A.Trong môi trường thiếu Oxi B.Trong môi trường quá ưu trương
C.Trong môi trường quá axit D.Cả A,B, C đúng

Cây 14. Để tổng hợp 1 gam chất khô các cây khác nhau cần khoảng bao nhiêu gam nước?
A.Từ 200g – 600g, B.600-1000, C.400- 800, D. 100-400g
Câu 15. Lực đóng vai trò chính trong quá trình vận chuyển nước ở thân là:
A.Lực bám giữa các phân tử nước với thành mạch dẫn B. Lực B. liên kết giữa các phân tử nước
C.Lực đẩy của rễ D.Lực hút của lá
Câu 16. Nước liên kết có vai trò:
A.Làm tăng quá trình trao đổi chất diễn ra trong cơ thể
B.Làm tăng độ nhớt của chất nguyên sinh
C.Đảm bảo độ bền vững của hệ thống keo của chất nguyên sinh trong tế bào
D.làm giảm nhiệt độ của cơ thể khi thoát hơi nước