CHỦ ĐỀ 3 - BÀI 13

MỘT SỐ
NGUYÊN LIỆU

XẾP NHÓM NÀO LÀ VẬT LIỆU VÀ NHÓM NGUYÊN LIỆU ?

Gang
Thủy tinh
Nhựa PVC
Nhôm
Gỗ

Đá vôi
Quặng sắt
Cát
Dầu mỏ

Vật liệu
Gang
Thủy tinh
Nhựa PVC
Nhôm
Gỗ

Nguyên liệu
Đá vôi
Quặng sắt
Cát
Dầu mỏ

HOẠT ĐỘNG NHÓM
HS dựa vào nguồn gốc của các
nguyên liệu, thảo luận nhóm và
sắp xếp các nguyên liệu sau vào
bảng cho phù hợp.

Đá vôi

Quặng sắt

Dầu oliu

Bơ

Cát

Nước biển

Nho

Đườn

Nguyên liệu tự nhiên
•
•
•
•
•

Đá vôi.
Quặng sắt.
Nước biển.
Cát.
Quả nho.

Nguyên liệu nhân
tạo
• Dầu oliu.
• Bơ.
• Đường.

Kể tên các loại nguyên liệu. Cho ví dụ
Cho biết quặng bauxite là nguyên liệu để sản xuất ra chất gì?

Quặng bauxite (bôxit) được dùng làm nguyên liệu để sản xuất nhôm

I. Nguyên liệu
- Nguyên liệu được con người lấy từ tự nhiên
để chế biến gồm các loại đất, đá, quặng, dầu
mỏ, ...
- 2 loại nguyên liệu:
+ Nguyên liệu tự nhiên: Đá vôi, quặng sắt, ...
+ Nguyên liệu nhân tạo: Dầu oliu, đường, bơ.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Cho các hóa chất và dụng cụ cần thiết: Đá vôi,
hydroclohidric acid, nước, đinh sắt, ống nghiệm, ống
hút, đĩa thủy tinh, kẹp gỗ …
Yêu cầu: Hãy thảo luận nhóm đề xuất phương án,
rồi tiến hành thí nghiệm để tìm hiểu tính chất của đá
vôi và hoàn thành phiếu học tập 2.

HĐ NHÓM

- Kể tên một số vùng núi đá vôi ở nước ta ?
- Nêu thành phần, màu sắc của đá vôi ?
- Dùng chiếc đinh sắt vạch mạnh lên bề mặt viên
đá vôi. Nêu hiện tượng quan sát được.
- Lấy ống hút nhỏ từng giọt hydrochloric acid lên
một viên đá vôi. Nêu hiện tượng quan sát được.
- Hãy nêu ứng dụng của đá vôi
- Nêu tác hại của việc khai thác đá vôi đối với
môi trường.

- CH1: vùng đá vôi nước ta :Các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ (Lạng Sơn,
Cao Bằng, ...)
- CH2:Đá vôi Thành phần chủ yếu là calcium carbonate ,màu trắng
- CH3:
+ Đinh sắt làm trầy xước đá vôi
+ Đá vôi sủi bọt khi nhỏ acid vào
- CH4:Ứng dụng đá vôi :Sản xuất vôi sống (làm nguyên liệu xây dựng, làm
đường, ....
- CH5: Tác hại khai thác đá vôi :Phá huỷ nhiều núi đá vôi gây ảnh hưởng cảnh
quan và gây sụt lún, việc nung vôi xả khí thải làm ô nhiễm không khí.

II. Đá vôi
- Đá vôi có thành phần chủ yếu là calcium carbonate.
- Tính chất của đá vôi: dễ bị trầy xước khi cọ sát, bị sủi bọt
khi nhỏ acid vào.
- Một số ứng dụng của đá vôi:
+ Sản xuất vôi sống.
+ Làm đường, làm bê tông.
+ Chế biến thành chất độn dùng trong sản xuất cao su, xà
phòng, ....

?1. Quặng là gì .Các quặng này chứa khoáng chất gì, ứng
dụng gì?
Quặng là loại đất đá chứa các chất có giá trị với hàm lượng lớn.
- Các loại quặng:
+ Quặng Sắt chứa các oxit sắt (chế tạo gang, thép…)
+ Quặng bauxite chứa nhôm (sản xuất Nhôm)
?2. Cho biết tác động của việc khai thác quặng tới môi
trường mà em biết.
- Tác hại của việc khai thác quặng: gây ô nhiễm, sạt lở, sụt lún,
mất cân bằng sinh thái…→ Phải khai thác, sử dụng quặng hợp lí,
khoa học.

III. QUẶNG.
- Quặng là các loại đất đá chứa các chất có giá trị với hàm
lượng lớn, được khai thác và chế biến thành các sản phẩm
hữu dụng.
+ Quặng sắt ( quặng firit ) : dùng để chế tạo gang, thép …
+ Quặng bauxite ( quặng bôxit ) chứa nhôm oxit : dùng để
sản xuất nhôm.
+ Quặng phosphorus ( photpho ) : sản xuất phosphorus và
các loại phân bón chứa phosphorus ( phân lân ).
+ Quặng đồng ( copper ) : sản xuất đồng ( copper )
+ Quặng titanium ( titan ) : sản xuất titanium kim loại nhẹ

 

BẢNG. THÀNH PHẦN, ỨNG DỤNG CỦA ĐÁ
VÔI VÀ QUẶNG SẮT

Thành phần chủ
yếu

ĐÁ VÔI

QUẶNG SẮT
 

Calcium carbonate
các tỉnh phía Bắc và Bắc

Tập trung chủ  
yếu thuộc vùng Trung bộ
  
nào ở nước ta
(Ninh Bình, Thanh Hóa…)
- Sản xuất vôi sống.
Các ứng dụng - Làm
 
chính
tông.

đường,

làm

Thái Nguyên, Cao
Bằng, Hà Tĩnh…

Dùng chế tạo gang và
bê thép.
 

- Dùng trong sản xuất cao
su, xà phòng, …

 

Các oxit sắt

NHIỆM VỤ Ở NHÀ
Tìm hiểu các tác động của việc khai
thác nguyên liệu tới môi trường; đề
xuất cách sử dụng nguyên liệu đó
hiệu quả và đảm bảo phát triển bền
vững và trình bày sản phẩm dưới
dạng sơ đồ tư duy, video, ppt.

NHIỆM VỤ CỤ THỂ
Nhóm 1,3:
Tìm hiểu tác động
của việc khai thác
đá vôi tới môi
trường và đề xuất
cách
sử
dụng
nguyên liệu đó
hiệu quả, đảm
bảo phát triển
bền vững.

Nhóm 2,5:
Tìm hiểu tác động
của việc khai thác
quặng sắt tới môi
trường và đề xuất
cách
sử
dụng
nguyên liệu đó
hiệu quả, đảm
bảo phát triển bền
vững.

Nhóm 4,6:
Tìm hiểu tác động
của việc khai thác
quặng nhôm tới
môi trường và đề
xuất cách sử dụng
nguyên liệu đó
hiệu quả, đảm
bảo phát triển
bền vững.

Cách sử dụng nguyên liệu hiệu quả và
đảm bảo phát triển bền vững
- Sử dụng tối đa chất thải công nghiệp, chất thải dân dụng
làm nguyên liệu để sản xuất vật liệu xây dựng thay cho
nguyên liệu tự nhiên.
- Hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô mà nên đầu tư công
nghệ sản xuất những sản phẩm có giá trị.
- Quy hoạch khai thác nguyên liệu quặng, đá vôi theo công
nghệ hiện đại, quy trình khép kín, ... để tăng hiệu suất khai
thác tài nguyên và bảo vệ môi trường.

LUYỆN TẬP
Hãy cho biết đâu là nguyên liệu tự nhiên, đâu là
nguyên liệu nhân tạo trong các quá trình sau:
1. Nước biển được dùng để sản xuất muối ăn.
2. Đá vôi được dùng để sản xuất xi măng.
3. Thân mía được dùng để sản xuất đường ăn.
4. Đường ăn được sử dụng để sản xuất bánh, kẹo.
5. Đất sét được sử dụng để sản xuất gạch, ngói.
6. Quặng bôxit được dùng để sản xuất nhôm.
7. Thân cây gỗ được dùng để sản xuất giấy.
8. Dầu oliu được dùng để sản xuất mĩ phẩm.
9. Muối Kali nitrat được dùng để sản xuất phân
bón hóa học.
10. Cát được dùng để sản xuất thủy tinh.

VẬN DỤNG
Em có thể làm được những sản
phẩm nào khi sử dụng các chất thải
sinh hoạt làm nguyên liệu.