Tiết 29. Bài 18. VẬT LÍ 12NC
G.V. TRẦN VIẾT THẮNG Trường THPT Chu Văn An Thái Nguyên
v
vM
v + vM
Tiết 29. Bài 18. HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
I. M?c tiờu:
Kiến thức:
- Nhận biết được thế nào là hiệu ứng Đốp-ple.
- Giải thích được nguyên nhân điểm hiệu ứng Đốp-ple.
- Nêu được một số ứng dụng của hiệu ứng Đốp-ple.
Kỹ năng:
- Vận dụng được công thức tính tần số õm m� mỏy thu ghi nh?n được khi nguồn âm chuyển động, máy thu đứng yên và khi nguồn âm đứng yên còn máy thu chuy?n d?ng.
Liờn h? th?c t?: ?ng d?ng c?a hi?u ?ng D?p-ple.
Tiết 29. Bài 18. HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
+ Giải thích về sự truyền âm trong không khí do vật dao động phát ra?
+ Ngưỡng nghe là gì? Ngưỡng nghe phụ thuộc vào yếu tố nào? Lấy ví dụ minh hoạ?
Kiểm tra bài cũ:
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
1. Thí nghiệm
Khi nguồn âm chuyển động so với người quan sát (máy thu), thì tần số âm thay đổi. Nếu nguồn âm chuyển động lại gần người quan sát thì tần số âm tăng lên, và giảm xuống khi nguồn âm ra xa người quan sát so với trường hợp nguồn âm đứng yên.
Sự thay đổi tần số sóng do nguồn sóng chuyển động tương đối so với máy thu gọi là HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
S
M1
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
2. Giải thích hiện tượng
a. Nguồn âm đứng yên, máy thu CĐ với vận tốc vM . v là vận tốc truyền sóng âm, f tần số âm phát ra
+ Người tiến lại gần nguồn thì:
+ Người tiến ra xa nguồn thì:
với điều kiện v > vM
M2
S
M1
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
2. Giải thích hiện tượng
b. Máy thu đứng yên, nguồn âm CĐ với vận tốc vS. v là vận tốc truyền sóng âm, f tần số âm phát ra
Trong khoảng thời gian 1 giây sóng âm truyền đi một đoạn đường v và nguồn đi được quảng đường vs , do đó quảng đường sóng âm đi được so với nguồn trong một giây là: v - vs (hv). Suy ra quảng đường sóng âm được so với nguồn trong một chu kì T = 1/f là:  = (v - vs)/f
+Nguồn âm tiến lại gần người quan sát
M2
S
M1
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
2. Giải thích hiện tượng
b. Máy thu đứng yên, nguồn âm CĐ với vận tốc vS. v là vận tốc truyền sóng âm, f tần số âm phát ra
+Nguồn âm tiến lại gần người quan sát
+Nguồn âm tiến ra xa người quan sát
với điều kiện v > vs
M2
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
2. Giải thích hiện tượng
a) Nguồn âm đứng yên, người quan sát (máy thu) chuyển động
b) Nguồn âm chuyển động, người quan sát (máy thu) đứng yên:
Khi nguồn âm và máy thu tiến lại gần nhau thì tần số âm thu được tăng (f’ > f); lùi ra xa nhau: f’ giảm ( f’ < f)
 Trong trường hợp nguồn chuyển động với vận tốc vS và người chuyển động với vận tốc vM trên đường thẳng thì
.
* Người và nguồn tiến lại gần nhau thì
* Người và nguồn tiến ra xa nhau thì
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
3. Củng cố
.
C 2. Trong trường hợp nào dưới đây thì âm do máy thu ghi nhận được có tần số lớn hơn tần số của âm do nguồn phát ra?
A. Nguồn âm chuyển động ra xa máy thu đứng yên.
B. Máy thu chuyển động ra xa nguồn âm đứng yên.
C. Máy thu chuyển động lại gần nguồn âm đứng yên.
D. Máy thu chuyển động cùng chiều, cùng tốc độ với nguồn âm.
C 1. Hiệu ứng Đốp-ple gây ra hiện tượng gì?
A. Thay đổi cường độ âm khi nguồn âm CD so với người nghe.
B. Thay đổi độ cao của âm khi nguồn âm CD so với người nghe.
C. Thay đổi âm sắc của âm khi người nghe CD lại gần nguồn âm.
D. Thay đổi cả độ cao và cường độ âm khi nguồn âm chuyển động.
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
3. Củng cố
.
C 3. Nhận xét nào sau đây là không đúng? Một nguồn âm phát ra một âm có tần số không đổi, tần số âm mà máy thu thu được:
A. Tăng lên khi nguồn âm chuyển động lại gần máy thu.
B. Giảm đi khi nguồn âm chuyển động ra xa máy thu.
C. Tăng lên khi máy thu chuyển động lại gần nguồn âm.
D. Không thay đổi khi máy thu và nguồn âm cùng chuyển động hướng lại gần nhau.
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
3. Củng cố
C 4. Tiếng còi có tần số 1000Hz phát ra từ một ôtô đang chuyển động tiến lại gần bạn với tốc độ 10m/s, tốc độ âm trong không khí là 330m/s. Khi đó bạn nghe được âm có tần số là
A. f = 969,69Hz. B. f = 970,59Hz.
C. f = 1030,30Hz. D. f = 1031,25Hz.
HIỆU ỨNG ĐỐP-PLE
3. Củng cố
C 5. Tiếng còi có tần số 1000Hz phát ra từ một ôtô đang chuyển động tiến ra xa bạn với tốc độ 10m/s, tốc độ âm trong không khí là 330m/s. Khi đó bạn nghe được âm có tần số là
A. f = 969,69Hz. B. f = 970,59Hz.
C. f = 1030,30Hz. D. f = 1031,25Hz.