Tiết 2+3
BÀI 2: ĐỘNG NĂNG – THẾ NĂNG
Khi vật đi từ vị trí
cao nhất tới vị trí
thấp nhất thì tốc độ
của vật thay đổi như
thế nào?

Gió đẩy thuyền buồm

Đầu búa đập vào thanh sắt

Quả bi này va đập vào quả bi khác

Dòng nước làm quay bánh xe

Gió thổi quay chong chóng

Quan sát những hình sau và hãy cho biết vật nào có động năng lớn nhất ? Giải thích ?

Trả lời:
Động năng phụ thuộc vào khối lượng và tốc độ nên máy bay đang di chuyển có động
năng lớn nhất vì máy bay có khối lượng và tốc độ lớn nhất.

Khi nào vật có động năng ?
Giới thiệu dụng cụ thí nghiệm 1:
+ Một máng nghiêng
+ Một miếng gỗ B
+ Một quả cầu A bằng thép
Tiến hành thí nghiệm 1 :
Cho quả cầu A bằng thép lăn từ
vị trí ( 1 ) trên máng nghiêng
xuống đập vào miếng gỗ B
B

A

?1: Hiện tượng sẽ xảy ra như thế nào?.
?2: Chöùng minh raèng quaû caàu A coù khaû naêng sinh coâng.
A

B

2
1

h1

h2

s1

TL1: Quả cầu A lăn xuống đập vào miếng gỗ B, làm miếng
gỗ B chuyển động một đoạn.
TL2: Quả cầu A tác dụng vào miếng gỗ B một lực làm
miếng gỗ B chuyển động => quả cầu đã thực hiện công.

Động năng phụ thuộc vào
các yếu tố nào ?

Quả cầu A bằng thép

+Xét sự chuyển động nhanh ,chậm A

2
h1 A

1

s

2

1

1
h1

h2 > h1

S2

(nhỏ)
(chậm)
+Chuyển động càng nhanh
…………….động
năng càng lớn
……........

+Xét sự tăng giảm khối lượng

B

2

Quả cầu B bằng đồng

1
h1 B

s3

2
1

h1

h2 > h1

S4= 40cm

lớn (nhỏ)
lớn (nhỏ)
+Khối lượng càng …………….động
năng càng ……........

+Xét sự tăng giảm khối lượng

B

2

Quả cầu B bằng đồng

1
h1 B

s3

2
1

h1

h2 > h1

S4= 40cm

lớn (nhỏ)
lớn (nhỏ)
+Khối lượng càng …………….động
năng càng ……........

1
2

BÀI 2: ĐỘNG NĂNG – THẾ NĂNG
I. Động năng:
- Động năng là năng lượng vật có được do chuyển động.
- Động năng phụ thuộc vào khối lượng và tốc độ của vật.
- Biểu thức tính động năng của vật:

1 2
Wd  mv
2

Trong đó:
m là khối lượng của vật (kg) .
v là tốc độ của vật (m/s).
Wđ là động năng của vật (J) .

?

• 1. Động năng của xe ô tô thay đổi như thế nào nếu tốc độ xe tăng
gấp đôi.
• 2.Tính Động năng của quả bóng đá có khối lượng m =0,45kg;
đang bay với vận tốc v= 10 m/s
3. Trả lời câu hỏi đầu bài

• 1. Động năng của xe ô tô tăng gấp 4 lần khi tốc độ xe
tăng gấp đôi.

• 2. Động năng của quả bóng là:
• 3. Khi chơi xích đu, động năng ở vị trí O lớn
nhất và giảm dần khi đến vị trí A.

Quan sát Hình 2.3–SGK/tr.23;
- Mô tả nguyên lí hoạt động của đập thuỷ điện.
- Hãy giải thích vì sao để khai thác được tối đa thế năng của nước trong hồ chứa, người ta
thường bố trí sao cho vị trí đặt máy phát càng thấp so với mực nước hồ chứa.
- Nêu biểu thức của thế năng.

+ Nguyên tắc hoạt động của đập thuỷ điện:
nước trên hồ chứa dự trữ năng lượng dưới dạng
thế năng; từ hồ chứa, nước chảy vào tua–bin
của máy phát điện và làm quay tua–bin; tua–bin
quay tạo ra điện.
+ Giải thích: Đặt máy càng thấp, độ cao h từ
máy đến mực nước của hồ càng lớn do đó thế
năng dòng nước tạo ra càng lớn.

+ Nguyên tắc hoạt động của đập thuỷ điện: nước trên hồ chứa dự trữ năng lượng dưới
dạng thế năng; từ hồ chứa, nước chảy vào tua–bin của máy phát điện và làm quay tua–
bin; tua–bin quay tạo ra điện.
+ Giải thích: Đặt máy càng thấp, độ cao h từ máy đến mực nước của hồ càng lớn do đó
thế năng dòng nước tạo ra càng lớn.

B

H×nh 16.1
A

*Dụng cụ thí nghiệm :
+Quả nặng A
+Miếng gỗ B
+Ròng rọc
*Tiến hành thí nghiệm:
-Đặt quả nặng A đứng yên trên mặt đất
- Đưa quả nặng A lên một độ cao nào đó

+ H·y cho biÕt khi vËt A ®øng yªn trªn mÆt ®Êt thì cã năng
lượng cơ học kh«ng? Tại sao?

?

Quả nặng A đứng yên trên mặt
đất, không có khả năng sinh
công nên không có năng lượng
cơ học

?1: Nếu đưa quả nặng lên một độ cao nào đó thì nó
có năng lượng cơ học không? Tại sao?
B

A

h1

s

1

TL1: Nếu đưa quả nặng lên một độ cao nào đó, rồi buông
nhẹ thì vật A sẽ chuyển động xuống phía dưới làm sợi dây
căng ra. Lực căng dây làm vật B chuyển động, như vậy vật A
đã thực hiện công nên nó có năng lượng cơ học
B

Năng lượng cơ
học của quả
nặng A có được
là do đâu?

A

h1

s

1

Từ kết quả thí nghiệm hãy điền vào chổ trống:
Năng lượng cơ học của vật có được do vị trí của vật so với
mặt đất, hoặc so với một vị trí khác được làm mốc để tính
độ cao gọi là thế năng trọng trường (gọi tắt là thế năng) của
……….
vật
B

A

h1

Thế năng của vật
phụ thuộc vào
những yếu tố
nào ?

B

A

*
Tìm hieåu söï phuï thuoäc cuûa theá naêng vaøo chiều cao cuûa v
aät:u ñöa quaû naëng A leân moät ñoä cao h2 (cao hôn h1) thì
Neá
cô naêng cuûa vaät thay ñoåi nhö theá naøo?Vì sao?
B

A

Quả nặng A có khối
lượng không đổi.
Quãng đường dịch chuyển dài hơn
nên cơ năng lớn hơn

h2
h1

s=>Vật
ở càng cao (thấp) thì thế
1
năng
s2 càng lớn.(nhỏ)

* Tìm hieåu söï phuï thuoäc cuûa theá naêng vaøo khoái löôïng cuûa vaät:

m

m
M

Vaät naøo coù cơ
năng lôùn hôn?
Taïi sao?

h1

h1

Caùt mòn
=> Vật có khối lượng càng lớn(nhỏ) thì cơ năng càng lớ
n (nhỏ)

Từ kết quả thí nghiệm hãy điền vào chổ trống:
lớn (nhỏ)
- Khối lượng và độ cao của vật càng ……………..
thì
lớn (nhỏ)
thế năng của vật càng…………………..

1
2

BÀI 2: ĐỘNG NĂNG – THẾ NĂNG

II. Thế năng:
- Thế năng trọng trường (gọi tắt là thế năng) là năng lượng của một vật khi
nó ở một độ cao nhất định so với mặt đất hoặc so với một vật được chọn làm
gốc để tính độ cao.
- Biểu thức tính thế năng trọng trường của vật:

Wt Ph

trong đó:
P là trọng lượng của vật (N).
h là độ cao của vật so với vị trí chọn làm gốc thế năng (m).
Wt là thế năng trọng trường (J) .

Câu hỏi (SGK – tr17)
1. So sánh thế năng trọng trường của hai vật ở cùng một độ cao so với gốc thế năng, biết khối
lượng của vật thứ nhất gấp 3 lần khối lượng của vật thứ hai.
2. Một công nhân vác một bao xi măng có trọng lượng 500 N trên vai, đứng trên sân thượng
toà nhà cao 20 m so với mặt đất. Độ cao của bao xi măng so với mặt sân thượng là 1,4 m. Tính
thế năng trọng trường của bao xi măng trong hai trường hợp sau:
a) Chọn gốc thế năng tại mặt sân thượng toà nhà.
b) Chọn gốc thế năng tại mặt đất.
*Trả lời Câu hỏi (SGK – tr16)
1. Ta có:
Wt1 = P1.h = 10.m1.h
Wt2 = P2.h = 10.m2.h
Mà m1 = 3m2 nên Wt1 = 3Wt2.
2. a) Khi chọn gốc thế năng tại mặt sân thượng tòa nhà, h1 = 1,4 m
Wt1 = P1.h1 = 500.1,4 = 700 J.
b) Khi chọn gốc thế năng tại mặt đất, h2 = h1 + 20 = 21,4 m.

EM ĐÃ HỌC

+ Bài 1 (SGK/tr.16)

LUYỆN TẬP
Áp dụng công thức: Wđ = 12m.v2

Suy ra: động năng của xe ô tô tăng gấp 4 lần khi tốc độ xe tăng gấp đôi.
+ Bài 2 (SGK/tr.16)
Wđ = 12m.v2 = 12.0,45.102 = 22,5 J
+ Bài 2 (SGK/tr.17)
a) Độ cao của vật so với mốc tính thế năng:
h1 = 1,4 m Thế năng của vật:
Wt = P.h1 = 500.1,4 = 700 J
b) Độ cao của vật so với mốc tính thế năng:
h2 = 20 + 1,4 = 21,4 m Thế năng của vật:

Câu 1: Động năng của vật được xác định bằng biểu thức
A.
B.
B. C.
D.
Câu 2: Nếu vật ở mốc thế năng thì thế năng trọng trường của vật bằng
bao nhiêu?
A. Bằng 0.
B. Bằng 10.m.
C. Bằng động năng.
D. Bằng cơ năng.
Câu 3: Chọn gốc thế năng tại mặt đất, thế năng của một vật thay đổi
như thế nào nếu vật được đặt ở vị trí cao gấp ba lần vị trí ban đầu?
A. Thế năng tăng gấp chín lần.
B. Thế năng giảm ba lần.
C. Thế năng giảm chín lần.
D. Thế năng tăng gấp ba lần.

Câu 4: Chuyển động nào sau đây có động năng lớn nhất?
A. Em bé có khối lượng 15 kg đang chạy với vận tốc 10 m/s.
B. Viên đạn có khối lượng 100 g đang bay với tốc độ 300 m/s.
C. Quả bóng có khối lượng 2 kg đang lăn với tốc độ 3,6 km/h.
D. Vận động viên có khối lượng 75 kg đang đạp xe với tốc độ 24 km/h.
Câu 5: Trường hợp nào trong hình dưới đây, vật có động năng tăng và thế năng giảm?
A. Máy bay đang cất cánh.
B. Viên đạn được bắn ra từ nòng súng.
C. Quả cam đang rơi từ trên cành xuống đất.
D. Ô tô đang lên dốc.
Câu 6: Nếu một vật có động năng là 350 J và vận tốc của vật là 10 m/s thì khối lượng của
vật là bao nhiêu?
A. 10 kg.
B. 8 kg.
C. 7 kg.
D. 15 kg.
Câu 7: Kiện hàng được người công nhân đưa lên cao 1,2 m so với mặt đất. Chọn mặt đất
là mốc thế năng. Thế năng trọng trường của kiện hàng là 60 J. Khối lượng của kiện hàng
là

Câu 1
A

Câu 2
A

Câu 3
D

Câu 4
B

Câu 5
C

Câu 6
C

Câu 7
A

I. Động năng
https://www.youtube.com/watch?v=c2NtBdC8TIc

https://www.youtube.com/watch?v=PMaMxBfM3BA

https://www.youtube.com/watch?v=7cXoycKmdeA