CHỦ ĐỀ 4: CÁC HÌNH THỨC TRUYỀN NHIỆT

I. Sự dẫn nhiệt

DẪN NHIỆT

Thí nghiệm hình H22.1
a

A

Play

cồ

n

c

Đinh ghim

Đè
n

b

d

e

h
n
a
h
T

ki

m

i
ạ
lo

B
Giá đỡ

Quan sát thí nghiệm và trả lời
1. Các đinh rơi xuống chứng tỏ điều gì?
2. Các đinh rơi theo thứ tự nào?
3. Nhiệt năng truyền trong thanh kim loại AB từ
đầu nào đến đầu nào?

Bài 54

Thí nghiệm hình H22.1
a

b

c

d

e

Sự dẫn nhiệt
là gì?
Sự truyền nhiệt này gọi là SỰ DẪN NHIỆT

I.SỰ DẪN NHIỆT
1. Tìm hiểu sự dẫn nhiệt
Kết luận: Nhiệt năng có thể truyền trực tiếp từ phần
này sang phầnSự
khác
của một
vật,năng
từ vật này sang vật
truyền
nhiệt
khác gọi là sự dẫn nhiệt.

trực tiếp từ phần
này sang phần
khác của 1 vật

từ vật này sang
vật khác

I. SỰ DẪN NHIỆT
1.Tìm hiểu sự dẫn nhiệt
2. Tính dẫn nhiệt của các chất
Vậy theo các em trong các
chất (chất rắn, lỏng, khí)
thì sự dẫn nhiệt của chúng
có giống nhau không?

I. SỰ DẪN NHIỆT
2. Tính dẫn nhiệt của các chất

Thí nghiệm 1:
Sự dẫn nhiệt
của chất rắn
hình H22.2

Thí nghiệm 2:
Sự dẫn nhiệt
của chất lỏng
hình H22.4

Thí nghiệm 3:
Sự dẫn nhiệt
của chất khí
hình H22.3

TNĐồng
1: Sựdẫn
dẫnnhiệt
nhiệt
chất
rắn thủy tinh dẫn nhiệt kém hơn
tốtcủa
nhất;
nhôm,

Đồng
Nhôm
Thuỷ tinh

TN 2: Sự dẫn nhiệt của
chất
lỏng
Nước dẫn nhiệt kém.

Sáp
Thay
bằng
Con cá sống

Play

Hình 22.4

Không
khíkhí
dẫn
TN 3: Sự
dẫnxét
nhiệt
của
Nhận
về
khảchất
năng
dẫnnhiệt
nhiệtkém.
của các chất?

Sáp
Play

Hình 22.3

Chú ý :
-Trong quá trình làm thí nghiệm phải cẩn thận, nhẹ nhàng,
nghiêm túc.
- Đặt đèn cồn phải chú ý sao cho ngọn lửa h­ướng trực tiếp vào
thanh (chú ý chiều gió).
- Sau khi làm thí nghiệm xong lấy khăn ­ướt đắp lên thanh rồi
lấy xuống, tránh bỏng; Tắt đèn cồn đúng kĩ thuật.

Các chất khác nhau có khả năng dẫn nhiệt
1. Tìm hiểu sự dẫn nhiệtkhác nhau.
2. Tính dẫn nhiệt của các chất
Kim loại dẫn nhiệt tốt (đồng)
Kết luận:

Thứ
tự nhau có khả năng dẫn nhiệt khác nhau.
- Các chất khác
dẫn
Nước dẫn nhiệt kém
- Trong các
chất thường gặp, kim loại là chất dẫn nhiệt
nhiệt

tốt nhất, nước và không khí là chất dẫn nhiệt kém.
Không khí dẫn nhiệt kém

Bài 22
II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

Hãy nêu sự giống và khác
nhau trong hai thí nghiệm ?

Play

Hình
Play

22.3

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT
1. TÌM HIỂU VỀ SỰ ĐỐI LƯU
NhiÖt kÕ
*.ThÝ nghiÖm
C¸c b­ưíc tiÕn hµnh.
- Ghi nhiÖt ®é cña n­ưíc tr­ưíc vµ
sau thÝ nghiÖm.

Thuèc tÝm

- §Æt gãi ®ùng h¹t thuèc tÝm vµo cèc
- Dïng ®Ìn cån ®un nãng cèc n­ước
ë phÝa cã ®Æt thuèc tÝm.
- Quan s¸t hiÖn t­ưîng x¶y ra vµ
th¶o luËn tr¶ lêi c©u hái c1, c2, c3.

Play

Hình 22.5

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT
1. TÌM HIỂU VỀ SỰ ĐỐI LƯU
NhiÖt kÕ
*.ThÝ nghiÖm

?

N­ưíc mµu tÝm di chuyÓn thµnh
dßng tõ dư­íi lªn råi tõ trªn xuèng
hay di chuyÓn hçn ®én theo mäi
ph­¬ng ?

Thuèc tÝm

Tr¶ lêi: N­ưíc mµu tÝm di
chuyÓn thµnh dßng tõ d­ưíi lªn,
råi tõ trªn xuèng.

Play

Hình 22.5

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

Hình 22.5

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT
1. TÌM HIỂU VỀ SỰ ĐỐI LƯU
NhiÖt kÕ
*. Tr¶ lêi c©u hái

?

T¹i sao líp nư­íc ë d­ưíi ®­ưîc
®un nãng l¹i ®i lªn phÝa trªn,
cßn líp n­ưíc l¹nh ë phÝa trªn l¹i
®i xuèng d­ưíi ?

Thuèc tÝm

Tr¶ lêi : Líp nư­íc ë d­ưíi nãng lªn tr­ưíc, në
ra, träng l­ưîng riªng cña nã trë nªn nhá h¬n
träng lư­îng riªng cña líp n­ưíc l¹nh ë trªn.
Do ®ã líp nư­íc nãng næi lªn cßn líp n­ưíc
l¹nh ch×m xuèng t¹o thµnh dßng ®èi l­ưu.

Play

Hình 22.5

NhiÖt kÕ

*. Tr¶ lêi c©u hái

? T¹i sao biÕt ®­ưîc nư­íc trong cèc
®· nãng lªn ?

Thuèc tÝm

Tr¶ lêi: Nhờ căn cứ vào sự
tăng nhiệt độ của nhiệt kế .

Play

Hình 22.5

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT
1. TÌM HIỂU VỀ SỰ ĐỐI LƯU

KÕt luËn

Sù truyÒn nhiÖt n¨ng nhê t¹o thµnh c¸c dßng
chất lỏng gäi lµ sù ®èi lưu.

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

*. VËn dông
?. H·y gi¶i thÝch hiÖn

H­ư¬ng

tưîng trªn?

B×a

Tr¶ lêi: Khi ®èt nÕn, kh«ng khÝ
ë quanh ngän nÕn nãng lªn, në
ra, di chuyÓn lªn trªn. Dßng
kh«ng khÝ l¹nh ë bªn kia tÊm
b×a di chuyÓn xuèng d­ưíi vßng
qua khe hë sang phÝa ngän nÕn
råi ®i lªn.

Nến

Play

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

?

T¹i sao muèn ®un
nãng chÊt láng vµ chÊt khÝ
ph¶i ®un tõ phÝa dư­íi?

Tr¶ lêi: §Ó phÇn ë d­ưíi
nãng lªn tr­ưíc ®i lªn,
phÇn ë trªn chư­a ®­ưîc
®un nãng ®i xuèng dư­íi
t¹o thµnh dßng ®èi lư­u.

?

Trong môi trường
ch©n kh«ng vµ trong chÊt
r¾n cã x¶y ra ®èi l­ưu
kh«ng? T¹i sao?

Tr¶ lêi: Kh«ng, v× trong môi
trường ch©n kh«ng còng
như­ trong chÊt r¾n kh«ng
thÓ t¹o thµnh c¸c dßng ®èi
lư­u.
- Vì trong môi trường chân
không không có các nguyên
tử , phân tử. Còn trong chất
rắn các phân tử chỉ chuyển
động quanh vị trí cố định.

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

KÕt luËn

- §èi l­ưu lµ sù truyÒn nhiÖt b»ng
c¸c dßng chÊt láng hoÆc chÊt khÝ.
- §èi l­ưu lµ h×nh thøc truyÒn nhiÖt
chñ yÕu cña chÊt láng vµ chÊt khÝ.

Đối lưu
và ứng dụng trong kỹ thuật. đời sống

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

Vậy năng lượng của Mặt Trời truyền đến Trái Đất bằng cách nào?

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT
2-Tìm hiểu về sự bức xạ nhiệt
a. ThÝ nghiÖm

A

Kh«ng khÝ

TÊm gç

Play

B

B×nh trßn
§Ìn cån

Hình 22.6

a. ThÝ nghiÖm
b. Tr¶ lêi c©u hái

?

Giät nư­íc mµu dÞch
chuyÓn vÒ ®Çu B chøng tá
®iÒu g×?

Tr¶ lêi: Kh«ng khÝ trong b×nh
®· nãng lªn vµ në ra.
A

B

Kh«ng khÝ
B×nh cầu

Play

§Ìn cån

Hình 22.6

a. ThÝ nghiÖm
b. Tr¶ lêi c©u hái

?

Giät n­ưíc mµu dÞch
chuyÓn trë l¹i ®Çu A chøng
tá ®iÒu g×? MiÕng gç ®· cã
t¸c dông g×?

Tr¶ lêi. Kh«ng khÝ trong b×nh
®· l¹nh ®i. MiÕng gç ®· ng¨n
kh«ng cho nhiÖt truyÒn tõ ®Ìn
sang b×nh. §iÒu nµy chøng tá
nhiÖt ®­ưîc truyÒn tõ ®Ìn ®Õn
b×nh theo ®­ưêng th¼ng.
A

B

Kh«ng khÝ
B×nh cầu

Play

§Ìn cån

Hình 22.6

2-Tìm hiểu về sự bức xạ nhiệt

a. ThÝ nghiÖm
b. Tr¶ lêi c©u hái

?

Sù truyÒn nhiÖt tõ nguån
nhiÖt tíi b×nh cã ph¶i lµ dÉn
nhiÖt vµ ®èi l­ưu kh«ng? T¹i
sao ?
Tr¶ lêi : Kh«ng ph¶i lµ dÉn
nhiÖt v× kh«ng khÝ dÉn nhiÖt
kÐm. Còng kh«ng ph¶i lµ ®èi
lưu v× nhiÖt ®­ưîc truyÒn theo
®ư­êng th¼ng.

A

B

Kh«ng khÝ
B×nh cầu

Play

§Ìn cån

Hình 22.6

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

KÕt luËn

- Bøc x¹ nhiÖt lµ sù truyÒn nhiÖt
b»ng c¸c tia nhiÖt ®i th¼ng.
- Bøc x¹ nhiÖt cã thÓ x¶y ra c¶ ë
trong môi trường ch©n kh«ng.

II. SỰ ĐỐI LƯU – SỰ BỨC XẠ NHIỆT

Thí nghiệm

Cắt 1 hình chữ nhật nhỏ bằng giấy mỏng.Gấp 2 đường
chéo của hình chữ nhật để xác định tâm của miếng giấy.
Mở miếng giấy ra, đặt lên một chiếc kim thẳng đứng sao
cho mũi kim đỡ đúng vào tâm miếng giấy.Tất cả đặt ở
một nơi không có gió. Xoa cho tay nóng lên rồi nhè nhẹ
đưa tay lại gần miếng giấy.Hiện tượng gì xảy ra với
miếng giấy ?

Vậy năng lượng của Mặt Trời truyền đến Trái Đất bằng
cách nào?

Tl : Bằng sự bức xạ nhiệt qua môi trường
chân không và không khí.

?.

T¹i sao trong TN ë h×nh
22.6 b×nh chøa kh«ng khÝ l¹i ®­
ưîc phñ muéi ®en?

?

T¹i sao vÒ mïa hÌ ta th­ưêng
mÆc ¸o mµu tr¾ng mµ kh«ng
mÆc ¸o mµu ®en?

?

Tr¶ lêi: §Ó t¨ng kh¶ n¨ng
hÊp thô tia nhiÖt

Tr¶ lêi: §Ó gi¶m sù hÊp
thô c¸c tia nhiÖt

H·y chän tõ thÝch hîp cho c¸c « trèng ë b¶ng 22.1
ChÊt

R¾n

Láng

H×nh thøc
truyÒn nhiÖt
chñ yÕu

DÉn nhiÖt

§èi l­ưu
B¶ng 22.1

khÝ
§èi lư­u

Ch©n
kh«ng
Bøc x¹
nhiÖt

H.
2

1
H.

hi ệ t
n
n
ẫ
D

Đối lưu

H.3
Bức xạ nhiệt

Bức xạ nhiệt trong thiên nhiên
và ứng dụng trong kỹ thuật, đời sống
Sử
dụng
năng
lượng
mặt
trời?

Sơ Đồ Tư Duy

Môi
trườ
ng

có đ
ố

i lư u

Sự truyền nhiệt năng nhờ tạo
thành các dòng đi từ dưới lên
trên rồi từ trên xuống dưới
gọi là sự đối lưu
.

Chủ yếu ở môi trường:
chất lỏng và chất khí.

ĐỐI LƯU
BỨC XẠ
NHIỆT

BỨC X
Ạ NHIỆ
T

Bức xạ nhiệt là sự truyền
nhiệt bằng các tia nhiệt đi
thẳng.

Môi
trườ
ng c
ó
nhiệ bức xạ
t

ĐỐI LƯU

Chủ yếu ở môi trường:
chất khí và chân không

ạt
Nguyên lý ho
n kéo
động của đè
quân

DẪN
NHIỆT

ĐỐI
LƯU

Nhiệt năng được
truyền từ phần này
sang phần khác của
một vật, từ vật này
sang vật khác khi
tiếp xúc.
Chất rắn dẫn nhiệt
tốt nhất

Nhiệt năng được
truyền bằng các
dòng chất lỏng hoặc
chất khí.
Đối lưu là hình thức
truyền nhiệt chủ
yếu của chất lỏng
và chất khí

BỨC XẠ
NHIỆT
Nhiệt năng được
truyền bằng các tia
nhiệt đi thẳng. Bức
xạ nhiệt có thể xảy
ra cả ở trong chân
không.

Hướng dẫn về nhà:
•VÒ nhµ häc bµi theo vë ghi + SGK
• §äc phÇn cã thÓ em ch­ưa biÕt
• Lµm c¸c bµi tËp
•Xem trước bài 23-Phương trình cân bằng nhiệt

III. Vận dụng

Ô SỐ MAY MẮN

Ô SỐ MAY MẮN

1 2 3 4
5 6 7 8

HẾT
4
Start
10
9GIỜ
8
7
6
5
3
2
1

Để uống trà hay các thức uống nóng, chúng ta nên chọn ly
Ly sứ vì sứ dẫn nhiệt kém => cầm đỡ bị nóng.
làm bằng vật liệu nào?
Sứ

Inox

Thủy tinh

Vì
saochảo
xoong
nồikim
sử dụng
trong
nấu tốt
ăn =>
thường
bằng
+ Nồi
bằng
loại dẫn
nhiệt
thức làm
ăn nhanh
kim loại, còn chén
bát tốn
thì thường
làm bằng sành sứ?
chín đỡ,
nhiên liệu,...
HẾT
4
Start
10
9GIỜ
8
7
6
5
3
2
1

+ Tô, chén thường làm bằng sành sứ dẫn nhiệt kém sứ
=> cầm đỡ bị nóng.

VìVì
saokhông
trời rét,
nhiều
ta thấy
hơnkém
mặc 1
khímặc
ở giữa
cácáo
lớpmỏng
áo mỏng
dẫnấm
nhiệt
áocơ
dày?
=> nhiệt khó truyền từ
thể ra ngoài nên => ấm.
HẾT
4
Start
10
9GIỜ
8
7
6
5
3
2
1

Chúc mừng bạn

Vì
dẫn nhiệt
tốt,bằng
nên khi
xe loại,
máy
Vì kim
sao loại
ống(thép,
xả xetitan…)
máy thường
làm
kim
hoạt động ống
xả (titan)?
hơi nóng rất nhanh.
thép
HẾT
456789123GIỜ
Start
10

Chúc mừng bạn có 1 phần quà