DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRÊN CUNG PHẢN XẠ




BÀI 29
Nội dung:
Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ
1. Cấu trúc xinap
2. Dẫn truyền xung thần kinh qua xinap
Mã thông tin thần kinh
1. Đối với các thông tin có tính chất định tính
2. Đối với các thông tin có tính chất định lượng
I. Dẫn truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ.
Trong 1 cung phản xạ, xung thần kinh truyền từ cơ quan cảm giác qua noron cảm giác đến trung ương thần kinh, trung ương thần kinh tiếp nhận và gửi câu trả lời qua noron vận động đến cơ quan phản ứng.
Xung thần kinh chỉ lan truyền 1 chiều từ cơ quan thụ cảm tới cơ quan phản ứng
1. Cấu trúc xinap
Xinap là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh, giữa té bào thần kinh với các loại tế bào khác( cơ, tuyến)
Có 2 loại xinap: xinap điện và xinap hóa học.
Cấu trúc: gồm màng trước, màng sau và khe xinap
+ Màng trước có chùy xinap, trong chùy có chứa vi ống, ti thể, bóng xinap, trong bóng xinap chứa chất trung gian hóa học, mỗi xinap chỉ chứa 1 loại chất trung gian(vd: axetincolin…)
+Khe xinap ở giữa màng trước và màng sau, khoảng 20 nm. Trong khe chứa dịch ngoại bào.
+ Màng sau xinap là thành phần của thân, màng của sợi nhánh hay sợi trục của tế bào thần kinh( hoặc là màng thụ quan, màng tế bào cơ hoặc tuyến)có thụ thể tiếp nhận chất trung gian
Ca++
Ca++
Ca++
Ca++
Ca++
Ca++
2. Dẫn truyền xung thần kinh qua xinap
- Khi xung thần kinh truyền tới xinap, tính thấm của màng thay đổi, ion Ca2+ tràn vào dịch bào ở chùy xinap làm vỡ các bóng chứa các chất trung gian, các chất trung gian được giải phóng vào khe xinap tới gắn với thụ thể ở màng sau xinap làm thay đổi tính thấm ở màng sau, xuất hiện xung thần kinh lan truyền tiếp.
- Sau khi xung thần kinh từ màng sau lan truyền đi tiếp thì enzim axetincolinesteraza ở màng sau phân hủy axetincolin thành axetat và colin, 2 chất này quay trở lại màng trước đi vào chùy xinap và tái tổ hợp thành axetincolin chứa trong các bóng xinap
Xung thần kinh chỉ lan truyền 1 chiều vì:
Chỉ ở chùy xinap mới có bóng xinap chứa các chất trung gian hóa học, chỉ ở màng sau xinap mới có thụ thể tiếp nhận các chất trung gian này
Trên sợi thần kinh, sau khi xung thần kinh xuất hiên và lan truyền đi thì vị trí đó ở giai đoạn trơ tuyệt đối, không tiếp nhận kích thích
Vì sao xung thần kinh chỉ lan truyền 1 chiều?
II. Mã thông tin thần kinh
Thông tin nhận được từ cơ quan thụ cảm chuyển về trung ương thần kinh với tần số và cường độ khác nhau( mã thông tin thần kinh), trung ương thần kinh giải mã để nhận biết thông tin một cách chính xác.
1. Đối với các thông tin có tính chất định tính
- Được mã hóa bằng các noron riêng biệt khi bị kích thích.
Ví dụ: các ánh sáng đỏ hay xanh kích thích vào tế bào nón ở thị giác giúp ta nhận biết màu sắc, các ánh sáng hồng ngoại kích thích vào tế bào hình que, truyền về trung ương thần kinh theo các dây thần kinh thị giác khác nhau.
2. Đối với các thông tin có tính chất định lượng
Được mã hóa theo 2 cách:
Phụ thuộc vào ngưỡng kích thích của các noron, noron nhạy cảm, cường độ kích thích thấp, ngưỡng kích thích yếu, và ngược lại
Thông tin về cường độ kích thích phụ thuộc vào số lượng noron và loại noron
Phụ thuộc vào tần số xung thần kinh: các kích thích càng mạnh thì tần số xung thần kinh càng cao
VD: Kích thích yếu: 6 xung/s; kích thích mạnh: 600 xung/s
1. Diện tiếp xúc giữa các nơron, giữa các nơron với cơ quan trả lời được gọi là:
A. Tiếp diện. B. Điểm nối.
C. Xináp. D. Xiphông.
2. Cấu trúc không thuộc thành phần xináp là:
A. khe xináp. B. Cúc xináp.
C. màng sau xináp. D. Các ion Ca+.
C
D
CỦNG CỐ BÀI HỌC
3. Vai trò của ion Ca+ trong sự chuyển xung điện qua xináp:
A. Kích thích gắn túi chứa chất trung gian hoá học vào màng trước xináp và vỡ ra.
B. Xúc tác sự tổng hợp chất trung gian hoá học.
C. Tăng cường tái phân cực ở màng trước xináp .
D. Tạo môi trường thích hợp để các chất trung gian hoá học hoạt động.
4. Nguyên nhân chậm xináp:
A. Diện tiếp xúc giữa các nơron khá lớn nên dòng điện bị phân tán.
B. Cần có thời gian để phá vỡ túi chứa và để chất môi giới khuếch tán qua khe xináp.
C. Cần đủ thời gian cho sự tổng hợp chất môi giới hoá học.
D. Phải có đủ thời gian để phân huỷ chất môi giới hoá học.
A
B
CỦNG CỐ BÀI HỌC