_Bài 3:_ SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
BÀI 4
11

7

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.
? Cho biết số đơn vị điện tích hạt nhân của mỗi nguyên tử C, Si, O, P, N, S lần lượt là 6, 14, 8, 15, 7, 16. Hãy sắp xếp các nguyên tố trên theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần từ trái sang phải và từ trên xuống dưới.
C

?

O
Si

?

?
C

N

O
Si

P

S
Gắn các thẻ vào bảng mẫu ở trên từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, mỗi thẻ vào 1 ô theo chiều tăng dần số đơn vị điện tích hạt nhân của các nguyên tố?
1

H

Hydrogen

1

Sè eletron líp ngoµi cïng: 1

3

Li

Lithium

7

Sè eletron líp ngoµi cïng: 1

2

He

Helium

4

Sè eletron líp ngoµi cïng: 2

4

Be

Berylium

9

Sè eletron líp ngoµi cïng: 2

5

B

Boron

11

Sè eletron líp ngoµi cïng: 3

6

C

Carbon

12

Sè eletron líp ngoµi cïng: 4

7

N

Nitrongen

14

Sè eletron líp ngoµi cïng: 5

8

O

Oxygen

16

Sè eletron líp ngoµi cïng: 6

9

O

Fluorine

19

Sè eletron líp ngoµi cïng: 7

10

Ne

Neon

20

Sè eletron líp ngoµi cïng: 8

11

Na

Sodium

23

Sè eletron líp ngoµi cïng: 1

12

Mg

Magnesium

24

Sè eletron líp ngoµi cïng: 2

13

Al

Aluminium

27

Sè eletron líp ngoµi cïng: 3

14

Si

Silicon

28

Sè eletron líp ngoµi cïng: 4

15

P

Photsphorus

31

Sè eletron líp ngoµi cïng: 5

16

S

Sulfur

32

Sè eletron líp ngoµi cïng: 6

17

Cl

Chlorine

35,5

Sè eletron líp ngoµi cïng: 7

20

Ar

Argon

40

Sè eletron líp ngoµi cïng: 8

Thảo luận nhóm và nhận xét về các đặc điểm của bảng sau khi đã sắp xếp:

Sự thay đổi số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố trong một hàng khi đi từ trái sang phải?

Số eletronơtron lớp ngoài cùng của các nguyên tố trong cùng một hàng?
Các nguyên tố trong cùng một hàng có cùng số lớp eletron
Các nguyên tố trong cùng một cột có tính chất gần giống nhau

Tìm hiểu thêm
SỰ HÌNH THÀNH CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
https://www.youtube.com/watch?v=o301G-I8_Vw

https://www.facebook.com/vatlyhoahocsinhhoc/videos/2338447043138261/
Bảng phân loại tuần hoàn ( _dạng bảng ngắn_ )
Bảng phân loại tuần hoàn ( _dạng bảng dài_ )
NGUYÊN TẮC SẮP XẾP CÁC NGUYÊN TỐ

Nguyên tắc 1. Các nguyên tố được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử.

Nguyên tắc 2. Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành một hàng, gọi là chu kì.

Nguyên tắc 3. Các nguyên tố có số electron hóa trị trong nguyên tử như nhau được xếp thành một cột, gọi là nhóm.
II.

CÊU T¹O B¶NG TUÇN HoµN C¸C NGUY£N Tè HãA HäC
Dựa vào Bảng tuần hoàn (SGK – T25) em hãy nêu cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học?

CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN
Hình 4.2 cho biết các thông tin gì về nguyên tử Oxygen?

VẬN DỤNG
*Nguyên tử oxygen có

số proton = số eletron = số đơn vị điện tích hạt nhân = số hiệu nguyên tử = 8
*Nguyên tố ở ô số 6 có *Ký hiệu hóa học: C *Tên nguyên tố: Carbon *Số hiệu nguyên tử: 6 *Khối lượng nguyên tử: 12 *Số eletron: 6
*Nguyên tố ở ô số 11 có *Ký hiệu hóa học: Na *Tên nguyên tố: Sodium *Số hiệu nguyên tử: 11 *Khối lượng nguyên tử: 23 *Số eletron: 11
Quan sát bảng tuần hoàn, cho biết số hiệu nguyên tử, số lớp electron lần lượt của nguyên tử Carbon (C) và Aluminium (Al) . Hai nguyên tố đó nằm ở chu kì nào trong bảng tuần hoàn?
+1

+2

+3

+4

+5

H

He

Li

Be

B

C

+6
Bảng tuần hoàn gồm 7 chu kì, chúng ta sẽ nghiên cứu 3 chu kì đầu tiên.
Chu kì 1 gồm 2 nguyên tố là H và He. Nguyên tử của các nguyên tố này có 1 lớp electron. Điện tích hạt nhân tăng từ H là +1 đến He là +2 (hình 3.2).
Chu kì 2 gồm 8 nguyên tố từ Li đến Ne. Nguyên tử của các nguyên tố này có 2 lớp electron. Điện tích hạt nhân tăng dần từ Li là +3 đến Ne là +10

(hình 3.3)

Hình 3.3. Mô hình cấu tạo nguyên tử Lithium và Neon
Chu kì 3 gồm 8 nguyên tố từ Na đến Ar. Nguyên tử của các nguyên tố này có 3 lớp electron. Điện tích hạt nhân tăng dần từ Na là +11 đến Ar là +18

(hình 3.4)
Quan sát hình 4.3 (SGK – 27) cho biết tên, ký hiệu nguyên tử và điện tích hạt nhân nguyên tử các nguyên tố xung quanh nguyên tố Carbon?

*Liền kề bên trái nguyên tố Carbon là nguyên tố Boron; ký hiệu là B; điện tích hạt nhân bằng +5 *Liền kề bên trái nguyên tố Carbon là nguyên tố Nitrogen; ký hiệu là N; điện tích hạt nhân là +7 *Phía bên dưới nguyên tố Carbon là nguyên tố Silicon; ký hiệu là Si; điện tích hạt nhân là +14
Hãy cho biết số lớp eletron của nguyên tử các nguyên tố chu kỳ 3

Chu kỳ 3 gồm các nguyên tố mà nguyên tử có 3 lớp eletron
+3

+11

+9

+17
VẬN DỤNG
Sử dụng Bảng tuần hoàn hãy cho biết số eletron lớp ngoài cùng của Al và S?

Nguyên tố Al ở nhóm IIIA của BTH nên có 3 eletron lớp ngoài cùng

Nguyên tố S ở nhóm VIA của BTH nên có 6 eletron lớp ngoài cùng

VẬN DỤNG
Hãy kể tên các nguyên tố thuộc chu kỳ nhỏ và cùng nhóm với nguyên tố Beryllium?

Nguyên tố thuộc chu kỳ nhỏ và cùng nhóm với nguyên tố Beryllium là Magnesium (Mg)
III.

VÞ TRÝ C¸C NHãM NGUY£N Tè KIM LO¹I, PHI KIM Vµ KHÝ HIÕM TRONG B¶NG TUÇN HoµN
1. C¸c nguyªn tè kim lo¹i

Dùng Bảng tuần hoàn hãy cho biết các nguyên tố kim loại thuộc nhóm nào của Bảng tuần hoàn?
*Hầu hết các kim loại thuộc nhóm IA; nhóm IIA; nhóm IIIA và một số thuộc nhóm IVA; VA và VIA của Bảng tuần hoàn *Các nguyên tố kim loại thuộc nhóm IB đến VIIIB, các nguyên tố lanthanide và actinide được xếp riêng thành 2 hàng ở cuối bảng
1. C¸c nguyªn tè kim lo¹i
Sử dụng bảng tuần hoàn hãy xác định vị trí (số thứ tự; chu kỳ; nhóm) của các nguyên tố Al; Ca; Na
Nguyên tố

Vị trí
STT

Chu kỳ

Nhóm
Al

13

3

IIIA
Ca

20

4

IIA
Na

11

3

IA
Tính chất nào của nhôm; sắt; đồng được sử dụng trong các ứng dụng ở hình 4.6?
1. C¸c nguyªn tè phi kim

Dùng Bảng tuần hoàn hãy cho biết các nguyên tố phi kim thuộc nhóm nào của Bảng tuần hoàn?
*Hầu hết các phi kim thuộc nhóm VIIA; VIA và VA của Bảng tuần hoàn *Một số nguyên tố thuộc nhóm IVA và IIIA của Bảng tuần hoàn *Nguyên tố H thuộc nhóm IA của Bảng
1. C¸c nguyªn tè kim lo¹i
Sử dụng bảng tuần hoàn hãy xác định vị trí (số thứ tự; chu kỳ; nhóm) của các nguyên tố có tên trong hình 4.7
Nguyên tố

Vị trí
STT

Chu kỳ

Nhóm
O

8

2

VIA
S

16

3

VIA
Cl

17

3

VIIA
Br

35

4

VIIA
1. C¸c nguyªn tè khÝ hiÕm

Dùng Bảng tuần hoàn hãy cho biết các nguyên tố khí hiếm thuộc nhóm nào của Bảng tuần hoàn?
*Các nguyên tố khí hiếm thuộc nhóm VIIIA của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
Sử dụng bảng tuần hoàn hãy xác định vị trí (số thứ tự; chu kỳ; nhóm) của các nguyên tố Helium; Neon; Argon?
Nguyên tố

Vị trí
STT

Chu kỳ

Nhóm
He

2

1

VIIIA
Ne

10

2

VIIIA
Ar

18

3

VIIIA
Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học gồm các nguyên tố:

A. Kim loại và Phi kim

B. Phi kim và khí hiếm

C. Kim loại và khí hiếm

D. Kim loại; Phi kim và khí hiếm
TỔNG KẾT

Các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử

Các nguyên tố cùng chu kỳ có cùng số lớp eletron.

Các nguyên tố cùng nhóm có tính chất gần giống nhau

Cấu trúc bảng tuần hoàn gồm các ô nguyên tố; chu kỳ và nhóm

Trong BTH, các nguyên tố kim loại tập trung ở các nhóm IA; IIA; IIIA và nhóm B. Các nguyên tố Phi kim tập trung ở nhóm VA; VIA; VIIA, còn các nguyên tố khí hiếm thuộc nhóm VIIA

Chúc các em học tốt