KHỞI ĐỘNG
Em hãy miêu tả và nêu cảm nhận về không gian trong tác phẩm sau:

“ The Hunters in the snow – Những người thợ săn trong tuyết” của Pieter Brueghel
(1525 - 1569)

Nhận xét:
Bức tranh hiện lên khung cảnh u sầu của mùa đông, nhưng
họa sĩ đã tìm được cái đẹp trong sự lạnh lẽo. Đó là 1 ngày mùa
đông bình thường, người dân làng đang trượt băng và chơi khúc
côn cầu, còn cuộc đi săn không có kết quả tốt. Đàn chó nhìn có vẻ
kiệt sức, và những người thợ săn chỉ mang về được 1 con cáo

BÀI 7:
Tiết 13 - 14
KHÔNG GIAN TRONG TÁC PHẨM HỘI HỌA
THẾ GIỚI THỜI KÌ TRUNG ĐẠI

1. Quan sát
HOẠT ĐỘNG NHÓM

Nhiệm vụ:
Tìm hiểu không gian và màu sắc trong tác phẩm hội họa

"Những người thu hoạch (The Harves ters) –
1565 tranh sơn dầu của họa sĩ Pider Bruegel"

“Câu cá mùa thu (Afisher in Autumn) – 1523
tranh lụa của họa sĩ Đường Dần"

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Nhiệm vụ:
Tìm hiểu không gian và màu sắc trong tác phẩm hội họa

Tác phẩm "Ác-ba và Tan-xen ghé thăm Ha-ri-đát ở Vrin-đa-van"

1. Quan sát

"Những người thu hoạch (The Harves ters) – 1565
tranh sơn dầu của họa sĩ Pider Bruegel"

1. Quan sát
1. Tác phẩm "Những
người thu hoạch (The
Harves ters) – 1565 tranh
sơn dầu của họa sĩ Pider
Bruegel"
- Không gian trong tác
phẩm diễn tả hoạt động
thu hoạch lúa mì ở nông
trang vào một ngày hè.
- Họa sĩ sử dụng sắc độ tương phản và giảm dần khi thể
hiện các lớp không gian ở xa gợi cho người xem cảm giác
xa xăm, vô tận ở đường chân trời.

1.Quan sát

Tác phẩm “Câu cá mùa thu (Afisher in Autumn) – 1523
tranh lụa của họa sĩ Đường Dần"

- Không gian trong tác phẩm được tạo ra bằng cách xử lí sắc
độ theo cách gần đậm - xa mờ, cũng như diễn tả những chi
tiết ở lớp tiền cảnh như người câu cá, cây và lớp núi gần nhất
với người xem.
- Màu sắc: gam màu trầm, chủ đạo là màu nâu, nâu đỏ...

1. Quan sát
Tác phẩm "Ác-ba và Tan-xen ghé thăm Ha-ri-đát ở Vrin-đa-van"

- Không gian được
thể hiện trong tác
phẩm là không gian
tĩnh lặng của cuộc
gặp gỡ bằng cách
gần to - xa nhỏ
bằng cách sử dụng
các sắc độ sáng,
nhiều chi tiết được
thể hiện rõ, tạo
điểm nhìn tập trung
ở lớp không gian
tiền cảnh.
- Màu sắc tươi sáng, màu sắc chủ đạo là xanh và trắng.

Một số tác phẩm hội họa thời kì Trung đại
Tác phẩm “Phong cảnh khi Icarus rơi – tranh sơn dầu
trên gỗ, nửa cuố thế kỉ XVI

Một số tác phẩm hội họa thời kì Trung đại

Trốn sang Ai cập - tranh sơn dầu trên gỗ 1563

Một số tác phẩm hội họa thời kì Trung đại

Đàn gia súc trở về - tranh sơn dầu trên gỗ 1565
của Pieter Breugel

Kết luận:
- Không gian trong tranh gợi cảm giác khoảng cách xa
gần của những hình ảnh được thể hiện trong mặt phẳng 2
chiều
- Không gian trong tranh có nhiều cách diễn tả như: xử lí
sắc độ theo lối viễn thị, gần rõ – xa mờ, gần to – xa nhỏ
(tranh thời kì Phúc Hưng). Hay theo lối ước lệ, trang trí
(như tranh thủy mặc Trung Quốc, tranh dân gian Việt
Nam).

2. Thể hiện
- Quan sát hình và nêu các bước thể hiện không gian theo lối vẽ thủy
mặc?

- Tìm hiểu các bước gợi ý thể hiện không gian theo lối vẽ
thủy mặc.
- Dụng cụ thực hiện: Bút, mực, giấy, nước…
- Các bước thể hiện không gian theo lối vẽ thủy mặc.
Bước 1: Phác nét xây dựng bố cục
Bước 2: Dùng bút, mực để vẽ nét
Bước 3: Thể hiện sắc độ theo nguyên tắc gần rõ – xa mờ
Bước 4: Vẽ chi tiết ở lớp tiền cảnh
Bước 5: Chỉnh tổng thể và hoàn thiện sản phẩm.

Cách diễn tả không gian:
+ Về bố cục: Diễn tả không gian theo nhiều lớp cảnh như
tiền cảnh, trung cảnh, hậu cảnh. Nếu xử lí không gian
theo lối ước lệ, trang trí cũng cần làm rõ điểm nhìn, lớp
tiền cảnh cụ thể để tạo sự hấp dẫn, chiều sâu cho bức
tranh.
+ Màu sắc: Tìm hòa sắc chung và lưu ý đến nguyên tắc
gần rõ sẽ có sắc độ đậm, xa mờ sẽ có sắc độ nhạt.
+ Chủ đề: Lựa chọn chủ đề phù hợp với suy nghĩ, khả
năng liên tưởng và kĩ năng thực hiện của bản thân.

Video - Vẽ tranh thủy mặc bằng than chì và màu nước

Luyện tập
Thực hành một SPMT thể hiện không gian theo cách yêu
thích.

3.Vận dụng
Tìm hiểu không gian trong tác phẩm mĩ thuật
Quang cảnh Tô-lê-đô theo gợi ý:
- Tiền cảnh của bức tranh thể
hiện cảnh vật gì? Có sắc độ
như thế nào?
- Hậu cảnh của bức tranh thể
hiện cảnh vật gì? Có sắc độ
như thế nào?
- Bức tranh cho em cảm nhận
như thế nào về không gian?

Vận dụng
Quang cảnh Tô-lê-đô được
coi là cảnh quan độc nhất vô
nhị của trước thế kỉ 16 và là
bức tranh phong cảnh đầu
tiên của Tây Ban Nha thời
bấy giờ
Bức tranh mô tả thành phố
Tô-lê-đô ở Tây Ban Nha
nhưng họa sĩ đã có những
quyền tự do bố cục thực tế
của nơi này

Vận dụng
- Bức tranh này nổi tiếng
với tính biểu tượng bí ẩn
vô sự tương phản tuyệt
vời với bầu trời tối lên
trên và màu xanh lá của
cây cối bên dưới
- Bức tranh tạo ra không
gian rộng lớn với bàu
trời cuồn cuộn mây,
những ngôi nhà, toà lâu
đài và cây cối bạt ngàn.

kết luận:
Không gian là một trong những yếu tố tạo hình xuất
hiện ở hầu hết các TPMT/SPMT ở nhiều hình thức thể
hiện khác nhau. Để hiểu và có thể diễn đạt không gian
trong tranh cần lưu ý đến các khoảng cách giữa các vật
thể theo chiều ngang, dọc và sâu, cũng như độ đậm nhạt
thể hiện trên đối tượng theo các nguyên tắc khác nhau
(như theo luật xa gần, ước lệ,…).

Hướng dẫn về nhà
+ Hoàn thành bài thực hành một SPMT thể hiện
không gian theo cách yêu thích.
- Chuẩn bị bài sau:
+ Chuẩn bị mẫu vật: Quả Táo ( Bom ) , nho
+ Sưu tầm tranh tĩnh vật trên sách, báo, tạp chí,…