CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VÀ
CÁC EM HỌC SINH

Lắng nghe video và trả lời câu hỏi

Lời hát ru gợi cho
em nhớ đến ai? Em
có cảm nhận gì khi
nghe lời hát ru đó?

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
TRƯA THA HƯƠNG
- TRẦN CƯ -

I. Đọc và
tìm hiểu chung

Phiếu học tập số 1 (chuẩn bị ở nhà)
Thông tin - Tên tuổi:
về tác giả: - Quê quán:
- Nghề nghiệp:
Thông tin 1. Thể loại:
về tác
2. Xuất xứ:
phẩm:
3. Phương thức biểu đạt:
4. Bố cục:

Phiếu học tập số 1 (chuẩn bị ở nhà)
- Trần Cư tên thật là Trần Ngọc Cư, sinh năm 1918, quê Hải Phòng.
Thông
tin về tác - Là tú tài của ngành triết học, từng dạy văn và viết báo.
- Tác phẩm tiêu biểu: Trưa tha hương (17-7-1943), Trên lái thần (12-1944)...
giả:
1. Thể loại: tùy bút
Thông
tin về tác 2. Xuất xứ
- Ra đời 17/07/1943
phẩm:
- Đoạn trích trong SGK trích từ Tổng hợp Văn học Việt Nam, tập 30A, NXB Khoa học xã hội, Hà
Nội, 1995
3. Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
4. Bố cục (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “màu xanh dịu trên rèm cửa”): Tình huống xảy ra câu chuyện
- Phần 2 (tiếp đến “câu hát ru em”): Nỗi nhớ gia đình của nhân vật “tôi”
- Phần 3 (còn lại): Nỗi nhớ quê hương của nhân vật “tôi”

II. Thực hành
đọc hiểu

PHIẾU HỌC TẬP 2
Thực hành đọc hiểu Văn bản “Trưa tha hương”
Vấn đề đọc hiểu
Nội dung
1. Bài tùy bút Trưa tha hương kể về chuyện gì?
 
2. Đề tài và bối cảnh (thời gian, địa điểm) xảy
 
ra câu chuyện?
3. Tiếng hát ru đã làm nhân vật “tôi” nhớ đến
những gì? Dẫn ra một số câu văn, đoạn văn thể
hiện rõ tình cảm xúc động và những suy nghĩ
sâu lắng của “tôi” khi nghe tiếng hát ru.
4. Dẫn ra một hoặc hai câu văn thể hiện rõ đặc
điểm của tùy bút: ngôn ngữ già hình ảnh và  
cảm xúc.
5. Bài tùy bút cho em hiểu thêm được gì về điệu
 
hát ru miền Bắc?

 

PHIẾU HỌC TẬP 2
Vấn đề đọc hiểu
1. Bài tùy bút Trưa tha
hương kể về chuyện gì?

Thực hành đọc hiểu Văn bản “Trưa tha hương”
Nội dung

Bài tùy bút Trưa tha hương viết về cảm xúc, tâm trạng nhớ nhà của nhân vật “tôi” khi nghe
thấy âm thanh tiếng ru của người xứ Bắc. Qua dòng hồi tưởng, nhân vật nhận ra những
hạnh phúc giản dị nơi quê nhà mà bấy lâu nay đã quên mất.

2. Đề tài và bối cảnh (thời
- Đề tài: sự thân thuộc của cố hương.
gian, địa điểm) xảy ra câu
- Bối cảnh của câu chuyện đặc biệt ở chỗ nó không phải ở Việt Nam mà là ngoại quốc
chuyện?
(Campuchia), thời gian là buổi trưa.
3. Tiếng hát ru đã làm
nhân vật “tôi” nhớ đến
những gì? Dẫn ra một số
câu văn, đoạn văn thể
hiện rõ tình cảm xúc động
và những suy nghĩ sâu
lắng của “tôi” khi nghe
tiếng hát ru.

- Tiếng hát ru đã làm nhân vật "tôi' nhớ:
+ Nhớ nhà và những kỉ niệm lúc ở nhà
+ Nhớ quê hương xứ Bắc với những làng tre xanh, những cô thôn nữ khăn mỏ quạ,
những đêm trăng thi vị,…
- Một số câu văn, đoạn văn:
+ "Tôi bỗng nhớ nhà như một đứa trẻ … ở chính trong gia đình tôi. [...]"
+ "Tiếng ru đều đều hòa với tiếng võng kẽo kẹt … thấm thía và buồn mang mang quá!"
+ "Tôi bỗng thấy tâm hồn bớt cô đơn hơn một chút… cho nên tha hương hơn nữa..."
+ "Thì ra, cho dù có đi quanh thế giới này đi nữa, trong khi Trái Đất mang ta, ta cũng mang
trong lòng cả một thế giới."

PHIẾU HỌC TẬP 2
Thực hành đọc hiểu Văn bản “Trưa tha hương”
Vấn đề đọc hiểu

4. Dẫn ra một hoặc hai
câu văn thể hiện rõ đặc
điểm của tùy bút: ngôn
ngữ già hình ảnh và cảm
xúc.

5. Những biểu hiện trong
văn bản thể hiện chất tùy
bút?

Nội dung

- Trong đoạn: "Thế rồi tiếng kẽo kẹt nổi lên cùng với tiếng ru em não nề, … xa xôi là bến
Chúp này.", ta thấy được đặc điểm của tùy bút. Đặc điểm đó được thể hiện ở đây là ngôn
ngữ giàu hình ảnh. Người đọc có thể cảm nhận được vẻ đẹp của ánh nắng. Đó là một thứ
ánh sáng động, lấp lánh: "rung rinh".
- Trong đoạn: "Tiếng ru đều đều hòa với tiếng võng kẽo kẹt … thấm thía và buồn mang
mang quá!", người đọc có thể thấy được đặc điểm của tùy bút. Đặc điểm đó được thể
hiện ở đây là ngôn ngữ giàu cảm xúc.
- Thời gian, địa điểm rõ ràng.
- Ngôn ngữ giàu chất thơ, giàu hỉnh ảnh và nhịp điệu thể hiện được cảm xúc và nội tâm
của nhân vật “tôi”.
- Chất trữ tình là sự thể hiện trực tiếp những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc chủ quan
của người viết trước con người và sự việc được nói tới.

- Bài tùy bút cho em hiểu điệu hát ru miền Bắc thường là những bài ca dao. Đó là nơi giữ
6. Bài tùy bút cho em nguyên vẹn tâm hồn người nhà quê Việt Nam.
hiểu thêm được gì về - Không đơn thuần chỉ để hát ru em, ru con ngủ mà nó còn là điệu hồn dân tộc, nó là kí
điệu hát ru miền Bắc?
ức tuổi thơ của biết bao con người. Nó nhắc nhớ người ta về cội nguồn dân tộc và nơi
chôn rau cắt rốn của mình.

m
ệ
i
h
g
n
h
n
i
k
y
ù
ẻ
t
s
n
Chia u văn bả
ể
i
h
đọc
bút

Kinh nghiệm đọc hiểu văn bản tùy bút

1. Đọc lướt văn
bản xác định thể
loại văn bản, tác
giả, nội dung
chính.

2. Đọc chi tiết, đánh dấu,
ghi chép được các câu văn,
đoạn văn thể hiện rõ tình
cảm xúc động và những suy
nghĩ sâu lắng của tác giả.
Qua đó thể hiện rõ đặc điểm
về ngôn ngữ đạm chất thơ,
giàu hình ảnh và cảm xúc
trong văn bản tùy bút.

3. Liên hệ , rút ra được
bài học cho bản thân về
cách nghĩ, cách ứng xử
do văn bản tùy bút gợi
ra. Tìm được mối quan
hệ của tác phẩm đối với
cuộc sống con người.

III. Luyện tập

Luyện tập
(1) Tiếng hát ru đã giúp "tôi" nhận ra điều gì?
(2) Trong những câu văn, đoạn văn thể hiện rõ tình cảm
xúc động và những suy nghĩ sâu lắng của “tôi” khi nghe
tiếng hát ru, em ấn tượng nhất chi tiết nào ? Tại sao?

VẬN DỤNG

Tự viết bưu thiếp tặng
mẹ!