Bài 9. VAI TRÒ CỦA VI SINH
VẬT TRONG XỬ LÍ Ô NHIỄM
MÔI TRƯỜNG

I. Vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm kim loại nặng
Kim loại nặng là kim loại có khối lượng phân tử lớn ≥ 5 và có khả
năng gây ô nhiễm, gây độc cho cơ thể. Ví dụ:As, Pb, Fe, Cu, Zn,
Mn, Cr,... do đó gọi là ô nhiễm kim loại.

I. Vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm kim loại nặng
• Đất, nước bị ô nhiễm kim loại do sản xuất công nghiệp phát triển mạnh,
nhiều ngành sản xuất công nghiệp có chất thải, nước thải chứa kim loại
nặng không qua xử lí đã đổ thẳng ra môi trường. Nước thải sinh hoạt nước
thải y tế, dư lượng thuốc trừ sâu cũng góp phần làm tăng lượng kim loại
nặng trong môi trường.
• Đất bị ô nhiễm kim loại không nhìn thấy bằng mắt thường, các kim loại
nặng thường tồn tại ở dạng ion hoặc hoặc trong thành phần của các hợp
chất hữu cơ khác

Vi sinh vật hảo khí

Cytophaga

Sorangium

Vi sinh vật yếm khí

Bacillus

Nấm mốc

I. Vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm kim loại nặng
•Ô nhiễm môi trường là sự thay đổi bất lợi của môi trường sống, chủ yếu được gây ra bởi sản phẩm
phụ trong các hoạt động sống của con người. Ô nhiễm kim loại nặng có ảnh hưởng lớn tới hệ sinh thái do
kim loại tích tụ và truyền trong các mắt xích của chuỗi và lưới thức ăn.
•Đất bị ô nhiễm kim loại không nhìn thấy bằng mắt thường, các kim loại nặng thường tồn tại ở dạng
ion hoặc hoặc trong thành phần của các hợp chất hữu cơ khác.
•Một số VSV có khả năng hấp thụ, lưu giữ, thay đổi trạng thái điện tích kim loại như Bacillus cereus,
Enterbacter cloacae, Sporosarcina soli...Các VSV này đã chuyển ion kim loại nặng thành dạng không độc,
liên kết các kim loại trong tế bào, kết tủa, tích tụ hoặc đóng gói các kim loại trong màng nhầy ở ngoài tế
bào,...

II: Vi sinh vật trong xử lí chất thải hữu cơ
•Các nguồn chất thải hữu cơ phổ biến là: rác thải sinh hoạt, chất thải
trong chế biến sản phẩm nông nghiệp, trong chăn nuôi,…
•VSV có khả năng tiết enzyme ra ngoài môi trường để phân giải các
chất thải hữu cơ phức tạp như cellulose, tinh bột, protein, lipid,… thành
các chất hữu cơ đơn giản, sau đó mới hấp thụ các chất này vào cơ thể,
cung cấp cho các hoạt động sống.

VK yếm khí Clostridium

Nấm mốc Penicillium

Xạ khuẩn Streptomyces

Vi khuẩn háo khí Bacillus

II: Vi sinh vật trong xử lí chất thải hữu cơ
• Các chất thải hữu cơ chủ yếu là thực vật như cellulose và pectin chiếm tỉ lệ lớn.
Ngoài ra có protein, các chất béo,… Các enzyme do VSV tiết ra sẽ phân huỷ các chất
thải hữu cơ phức tạp thành các sản phẩm chính là đường đơn, các amino acid, các acid
béo,… cung cấp nguyên liệu và năng lượng cho VSV sinh trưởng và các sản phẩm trung
gian có lợi cho con người.
• . Một số ứng dụng của xủ lí rác thải hữu cơ: - Ủ phân bón hữu cơ, tạo cồn công
nghiệp, trồng nấm,…
• - Xử lí chất thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi , sinh khối thực vật làm khí sinh học dùng
làm nhiên liệu hoặc sản xuất chất tẩy rửa hữu cơ giúp giảm ô nhiễm môi trường và mang lại
lợi ích kinh tế tuần hoàn.