Nguyễn Công Trứ
ĐỌC VĂN – tiết: 13 & 14
Nguyễn Công Trứ (1778 - 1858)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Năm 1819: Đỗ giải Nguyên và được bổ làm quan, nhưng con đường làm quan của ông lại không bằng phẳng.
- Là nhà nho tài tử, trung thành với lí tưởng “trí quân, trạch dân”,
Tiết 13: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
- Có đóng góp lớn cho thể loại hát nói (ca trù) của dân tộc
Tác phẩm, tư liệu tham khảo:
Nguyễn Công Trứ (1778 - 1858)
I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác: Viết trong thời kì cáo quan về hưu
- Thể loại: Hát nói, một thể thơ tự do, phóng túng.
Tiết 13: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
Một số hình ảnh về hát nói (ca trù)
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Thái độ sống “ngất ngưởng”
Ngất ngưởng:
Diễn tả một sự vật, một con người có chiều cao hơn so với sự vật, con người khác nhưng ngả nghiêng, chực đổ mà không đổ.
Thái độ sống ngất ngưởng:
Là khác người, xem mình cao hơn người khác. Là thoải mái, tự do, không theo một khuôn khổ nào. Muốn trêu ngươi, trọc tức người khác.
Tiết 13: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
Ngất ngưởng là thái độ đề cao bản thân dựa trên cái tài của mình, là thái độ khinh đời, ngạo thế, cố tình làm những điều khác thường, trái khoáy để thách thức, trêu ghẹo những gì mính ghét.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh “ông ngất ngưởng”
Ngất ngưởng chốn quan trường”:
Đề cao vai trò của bản thân trong cõi trời đất
Tiết 14: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
- Vũ trụ nội mạc phi phận sự:
- Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng:
- Khi Thủ khoa, khi tham tán, khi Tổng đốc đông
Lúc bình tây cờ đại tướng
Có khi về phủ doãn Thừa Thiên
Xưng tên, khẳng định tài năng đầy bản lĩnh
 NCT Khoe tài năng, danh vị cùng cá tính khác người: Không chịu ở yên một vị trí công việc nào quá lâu mà thay đổi chức vị liên tục và ở vị trí nào ông cũng hoàn thành tốt.
Tự hào về sự nghiệp quan trường của mình
* 6 câu đầu:
II. ĐỌC – HiỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh “ông ngất ngưởng”
a) Ngất ngưởng chốn quan trường
Tiết 14: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
* 2 câu kết:
“Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung
Trong triều ai ngất ngưởng như ông!”
 Khẳng định mình là một đại thần ngất ngưởng, không ai như ông, bằng ông.
+ Ông đã thực hiện trọn vẹn “nghĩa vua tôi”, dốc hết tài năng, tâm huyết cho đất nước, cho triều đại.
+ Khi làm quan ông không chấp nhận sự khom lưng, uốn gối.
Khi làm quan, Nguyễn Công Trứ đã có rất nhiều đóng góp cho dân, cho nước, lập được nhiều công trạng. Vì vậy ông đã tự cho mình quyền “ngất ngưởng” giữa chốn quan trường.
Bởi vì:
II. ĐỌC – HiỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh “ông ngất ngưởng”
b) Ngất ngưởng lúc về hưu
Tiết 14: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng
Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì -- Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng
Những việc làm trái khoáy, khác người. Cuộc sống tự do, phóng túng
* Quan niệm sống:

Được mất dương dương người thái thượng,
Khen chê phơi phới ngọn đông phong. Không Phật, không Tiên, không vướng tục
Chẳng Trái, Nhạc, cũng vào phường Hàn, Phú
* Cuộc sống thường ngày:
Không quan tâm tới chuyện được – mất, khen – chê. Ý thức rõ về bản lĩnh và giá trị của bản thân
Nguyễn Công Trứ đã về hưu trong danh dự sau khi đã làm được nhiều việc có ích cho dân, cho nước nên ông vẫn ngẩng cao đầu, ngất ngưởng giữa dân gian.
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung:
Tiết 14: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)
+ Hết lòng vì vua, vì nước, bất chấp mọi được – mất, khen – chê.
+ Ý thức rõ về giá trị bản thân.

+ Sự kết hợp giữa từ Hán Việt và từ Nôm
+Giọng điệu tự hào, sảng khoái, tự tin.
2. Nghệ thuật:
Nguyễn Công Trứ đã mang đến cho Hát nói một nội dung phù hợp với chức năng và câu trúc của nó.