Nếu để giáo dục con người qua kịch, ta đã có
thể loại bi kịch, tại sao còn cần thêm hài kịch
nữa?
Hãy trả lời câu hỏi này theo hiểu biết của em về hài
kịch và các vở hài kịch đã học/đã đọc/đã xem.

BÀI 5: TIẾNG CƯỜI CỦA HÀI KỊCH

Trích Quẫn – Lộng Chương

·I·

TÌM HIỂU CHUNG
HS đọc văn bản và chia sẻ những hiểu
biết (đã tìm hiểu ở nhà) về văn bản
 Thông tin về tác giả, tác phẩm
 Phân vai để đọc văn bản

1. TÁC GIẢ: LỘNG CHƯƠNG
Là đạo diễn sân khấu, nhà văn, nhà viết kịch tiêu biểu
thuộc thế hệ văn nghệ sĩ trưởng thành từ cuộc kháng
chiến chống thực dân Pháp
Trong khoảng thời gian từ cuối những năm 1940 đến cuối những
năm 1990, ông đã sáng tác, viết lại, chỉnh lí hàng trăm vở kịch
thuộc nhiều thể loại
Thành công nhất ở thể loại hài kịch, được trao Giải thưởng Hồ
Chí Minh về Văn học nghệ thuật năm 2000

2. TÁC PHẨM: QUẪN
Là vở hài kịch gồm 5 hồi, công diễn hơn 20 năm,
2000 buổi diễn
Tác phẩm kinh điển của hài kịch hiện đại Việt Nam
Năm 2018, nhân kỉ niệm 100 năm ngày sinh của
Lộng Chương, vở kịch lại được công diễn trên sân
khấu Nhà hát Lớn Hà Nội và thu hút được sự quan
tâm của cả giới kịch nghệ lẫn công chúng.

TÓM TẮT
Quẫn thể hiện một vấn đề mang đậm tính thời sự của xã hội miền Bắc Việt Nam
những năm 60 của thế kỉ XX
 Trước chủ trương công tư hợp doanh, các thành viên trong gia đình nhà tư sản
dân tộc Đại Cát có những suy nghĩ khác nhau.
 Ông bà Đại Cát tìm mọi cách để che giấu và tẩu tán khối gia sản tích cóp được
lâu nay, trước khi chuyển xưởng dệt của gia đình thành xưởng dệt công tư hợp
doanh.
 Hai ông bà một mặt giấu vàng sau mấy bức ảnh trong phòng khách, mặt khác đi
sắm sửa của hồi môn cho con gái để tẩu tán tài sản.

TÓM TẮT
 Mẹ Đại Cát – cụ Đại Lợi và em gái Đại Cát – bà Đại Hưng biết tin này, cũng
đòi được chia tài sản.
 Con gái Đại Cát là Thuý Trinh và người yêu cô – Hùng là những thanh niên
hăng hái tham gia lao động kiến thiết, tin tưởng vào đường lối phát triển kinh tế
của nhà nước.
 U Trinh – người làm công trong gia đình, tình cờ biết được chỗ hai ông bà Đại
Cát giấu của, dã mách với Thuý Trinh và Hùng.
 Cuối cùng, Thuý Trinh và người yêu dã thuyết phục được cha mẹ chấp thuận
không “giấu của” nữa. Ông bà Đại Cát cũng nhận ra rằng mình đã “quẫn”.

TÓM TẮT
Đến nay, mặc dù đường lối phát triển kinh tế của đất nước đã đổi
khác và vấn đề xã hội được đặt ra trong Quẫn đã không còn tính
thời sự, nhưng giá trị của tác phẩm này ở phương diện nghệ thuật
hài kịch vẫn được giới chuyên môn và đông đảo khán giả, độc giả
khẳng định.

2. TÁC PHẨM: QUẪN

Giấu của là đoạn trích từ Cảnh vào trò
của vở hài kịch Quẫn.

·II·

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Các yếu tố của hài kịch qua văn bản
2. Nhận xét về các yếu tố đặc trưng của hài
kịch trong văn bản Giấu của

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Trạm hài kịch
Mô tả: Các nhóm cùng thực hiện một nhiệm vụ, mỗi
nhóm cử 1-2 đại diện thuyết trình, khi hết thời gian, các
nhóm di chuyển chéo để nghe các nhóm khác trình bày.
Mỗi nhóm có 2 lượt trình bày.
Nhiệm vụ: Lập bảng tìm hiểu về các yếu tố của hài kịch
qua văn bản Giấu của.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét
Nhân vật
chính

Nhân vật

– Lời nói: gây hiểu lầm,...;
– Cử chỉ và hành động: được phóng đại, gây tương
Ông Đại Cát, phản, tạo nghịch lí;...
bà Đại Cát  – Trạng thái “quẫn” trong đoạn trích: đây là trạng thái
Nhân vật  do hai nhân vật tự tạo ra, tự mình làm khổ mình.
phụ
→ Các suy nghĩ, toan tính, cảm xúc trong nội tâm
nhân vật đều được bộc lộ ra bên ngoài thông qua lời
U Trinh
nói, cử chỉ và hành động.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét

Tình huống

Hai ông bà Đại Cát vì muốn giữ tài sản, trốn tránh chủ trương công tư
 hợp doanh mà tìm mọi cách “giấu của” trong chính những bức ảnh chân
 dung của mình và của bà mẹ (cụ Đại Lợi) trong phòng khách nhà họ.
Bên cạnh đó, trong đoạn trích lại có thể tìm thấy nhiều tình huống gây
cười nhỏ: ngã vào nhau trong bóng tối, hiểu lầm khi đối thoại,...
 Tình huống hài hước diễn ra trong cuộc sống sinh hoạt, thế sự với
những toan tính đời thường, làm nổi bật những thói tật đáng cười của
con người.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét

Xung đột

– Lí tưởng: Mong muốn giấu của của hai ông bà Đại Cát. Ông bà Đại
 Cát tìm mọi cách để che giấu và tẩu tán khối gia sản tích cóp được lâu
 nay, trước khi chuyển xưởng dệt của gia đình thành xưởng dệt công tư
hợp doanh.
– Thực tế (chuẩn mực xã hội): Hai ông bà bị “quẫn”.
 Tham vọng, toan tính vật chất >< những chuẩn mực và xu thế xã hội.
 Tiếng cười của hài kịch cất lên từ sự vênh lệch giữa thực tế và lí
tưởng.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét

Hành động

Xoay quanh hành động “giấu của” của hai ông bà Đại Cát.
 
 Chủ yếu là hành động bên ngoài, những toan tính, của
 
nhân vật đều bộc lộ qua lời thoại, giúp tô đậm nét tính
cách chủ đạo của nhân vật hay tính chất cực đoan của
những toan tính
 Tiếng cười bật lên

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét
Kết cấu hài kịch được tổ chức trên cơ sở hành động “giấu của”:
 
Mở đầu: Giới thiệu các nhân vật với thói tật và những toan tính

Kết cấu

Thắt nút: Ông bà Đại Cát tìm mọi cách để che giấu và tẩu tán khối gia
sản tích cóp được lâu nay, trước khi chuyển xưởng dệt của gia đình
thành xưởng dệt công tư hợp doanh.
Triển khai: Hai ông bà một mặt giấu vàng sau mấy bức ảnh trong phòng
khách, mặt khác đi sắm sửa của hồi môn cho con gái để tẩu tán tài sản.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét
Kết cấu hài kịch được tổ chức trên cơ sở hành động “giấu của”:
 

Kết cấu

Đỉnh điểm: Mẹ Đại Cát (cụ Đại Lợi) và em gái Đại Cát (bà Đại Hưng)
biết tin này, cũng đòi được chia tài sản. Con gái Đại Cát là Thuý Trinh
và người yêu cô (Hùng) là những thanh niên hăng hái tham gia lao động
kiến thiết, tin tưởng vào đường lối phát triển kinh tế của nhà nước.

Kết thúc: U Trinh – người làm công trong gia đình, tình cờ biết được
chỗ hai ông bà Đại Cát giấu của, đã mách với Thuý Trinh và Hùng.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét

– Tạo tình huống “quẫn”: Hai ông bà Đại Cát giấu của.
 – Phóng đại cử chỉ, điệu bộ (cử chỉ, điệu bộ giấu của của hai ông bà).
– Tạo tương phản gây cười (lời nói thầm, nói không ra tiếng của hai
Thủ pháp trào ông bà).
phúng và ngôn – Ngôn từ tăng cường tính trào phúng (nói lỡ, nói không ra tiếng,...):
từ
Đối thoại của hai nhân vật ông Đại Cát và bà Đại Cát, có nhiều chi tiết
gây hiểu lầm hoặc gợi liên tưởng, loại ngôn ngữ “nói lỡ”, “nói không ra
tiếng”.

1. CÁC YẾU TỐ CỦA HÀI KỊCH QUA VĂN BẢN
Các yếu tố của
vở hài kịch

Nhận xét
→ Khắc hoạ tính cách nhân vật, tạo ra tình huống trớ trêu, oái ăm,
 thúc đẩy xung đột kịch.

Thủ pháp trào
phúng và ngôn
từ

2. NHẬN XÉT VỀ CÁC YẾU TỐ ĐẶC TRƯNG CỦA HÀI
KỊCH TRONG VĂN BẢN GIẤU CỦA
 Cách nhìn nhận vấn đề thời sự đặt ra trong tác phẩm có thể đã thay đổi theo
thời gian, nhưng những suy tưởng mà nó gợi ra vẫn có giá trị trong thời hiện
tại, và những thành tựu trên phương diện nghệ thuật của một vở hài kịch có
tính kinh điển vẫn nên được khẳng định. Đó là xây dựng tình huống, miêu tả
nhân vật, tạo dựng ngôn ngữ,...
 Những dấu hiệu để xác định văn bản Giấu của là hài kịch: Kết cấu và tình
huống – Nhân vật – Hành động và xung đột – Thủ pháp trào phúng và ngôn từ
thể hiện những đặc điểm của hài kịch.

·III·

TỔNG KẾT
Nêu chủ đề, tư tưởng của văn bản.

Chủ đề, tư tưởng của văn bản là: Cách nhìn
nhận vấn đề thời sự đặt ra trong tác phẩm có
thể đã thay đổi theo thời gian, nhưng những
suy tưởng mà nó gợi ra vẫn có giá trị trong thời
hiện tại. Chẳng hạn, con người không nên đi
ngược lại những chuẩn mực chung của tập thể
và xã hội. Tỉnh táo để tránh tự mình làm khó
mình, khiến mình rơi vào tình thế “quẫn”.

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích một chi tiết
hài hước trong đoạn trích Giấu của.

Tiêu chí đánh giá
Chỉ ra được một chi tiết hài hước đắt giá   
NỘI DUNG

Phân tích yếu tố gây cười của chi tiết đó   
Phân tích ý nghĩa của chi tiết   
Có phát hiện và sáng tạo thú vị 

HÌNH THỨC

Kết cấu đoạn văn 
Không sai lỗi chính tả

Đạt

Chưa đạt