Năm 2026

BÀI: MẬT THƯ
Họ và tên: La Văn Du
Đơn vị trường TH&THCS Nghĩa Tá
SBD: C1.04

MỤC ĐÍCH – Ý NGHĨA

1.Mục đích:
Giúp các bạn rèn luyện tính cần cù,
siêng năng.
Giúp rèn luyện trí nhớ, tính phạn
xạ nhanh, sáng tạo.
Tạo một loại hình trò chơi có tính
giáo dục cao.

2.Ý nghĩa:

Tuyền tin có ý nghĩa rất lớn trong
hoạt động dã ngoại của Đoàn – Hội –
Đội. Vì Các loại hình truyền tin như:
Morse, mật thư, semaphore, dấu đi đường
khi đưa vào hoạt động “Cắm Trại” sẽ
giúp cho hoạt động hay hơn, trở nên
phong phú và hấp dẫn, sinh động hơn.
Ngoài ra nó còn là công cụ để giúp các
bạn rèn luyện như mục đích trên.

CÁC QUY ƯỚC KHI TRUYỀN TIN BẰNG
TIẾNG VIỆT

Các loại hình truyền tin như:
Morse, semaphore, mật
thư …thì các chữ đều mã hóa riêng
biệt thành tín hiệu không giống
nhau. Nhưng tiếng việt của chúng
ta thì có dấu mũ, dấu thanh vì vậy
cần phải biết các quy ước sau:

1.Quy ước “dấu mũ”
AA = Â
EE = Ê
AW = Ă
UW = Ư

OO = Ô
DD = Đ
OW = Ơ
UOW = ƯƠ

2.Quy ước “dấu thanh”

Dấu sắc
Dấu huyền
Dấu hỏi
Dấu ngã
Dấu nặng

=
=
=
=
=

S
F
R
X
J

Mật thư

A. Khái niệm
Mật thư là một văn bản chứa
đựng một thông tin hay mệnh
lệnh đã được mã hóa để giữ bí
mật nội dung. Và chỉ giải mã
được bằng những quy ước đã
quy định trước bởi người gởi
và người nhận.

Mật thư thường có 2 phần:

1. Bản mật mã
2. Chìa khóa

1. Bản mật mã: Là những ký tự
hoặc hình vẽ, thoạt đầu có vẻ rất
khó hiểu. Sau khi nghiên cứu kỹ
chìa khóa, ta sẽ tìm ra hướng giải
bằng cách đối chiếu những dữ kiện
mà chìa khoá đã gợi ý.

2. Chìa khóa: một hình thức gợi ý cho
người dịch tìm ra hướng giải mật thư.
Chìa khóa có thể là một câu thơ hoặc một
ký hiệu nào đó bằng hình vẽ. Ký hiệu của
chìa khóa (key) là: OTT

Sau khi giải mã xong, ta sẽ
được một bản văn hoàn chỉnh,
ta gọi đó là: bạch văn.
- Bạch văn: Là một văn bản hoàn
chỉnh, tức là sau khi dịch xong, ta
viết ra thành một bức thư bình
thường mà ai cũng có thể đọc được.

Cách tạo mật thư­
1. Chủ đề
2. Địa thế
3. Thực hiện

• Chủ đề: phải nắm
vững chủ đề trại hoặc
buổi chơi. Các trò chơi,
nhất là TCL phải xoay
quanh chủ đề trại.

• Địa thế: Để lên phương án

cho 1 trò chơi lớn và để làm
mật thư, phải khảo sát đất trại,
địa thế chơi và có thể phác
họa sơ đồ tiến trình của trò
chơi lớn với các trạm, các
điểm gài mật thư.

• Thực hiện: Chọn một trong các dạng
mật mã, đặt khóa trước rồi sau đó soạn
theo khóa. Làm xong, đọc lại cẩn thận và
dịch ra để dò lại xem có sai sót chỗ nào
không. Mật thư được thực hiện bằng
nhiều cách và trên nhiều vật liệu khác
nhau như: lá cây, thân cây, giấy, đất,
gạch,... nhưng phải luôn luôn đảm bảo
được hình thức và nội dung của mật thư.
Và luôn giữ bí mật nội dung mật thư đến
phút cuối cùng.

C. GIẤU MẬT THƯ

• Dấu hiệu chỉ nơi có mật
thư: phải luôn luôn cho
dấu hiệu rõ ràng, chính
xác, nhất là khoảng cách,
phương hướng của mật
thư.

Giấu mật thư

dưới rất nhiều hình thức và nhiều vị
trí để phát huy sự can đảm hoặc óc
phán đoán, sáng tạo cũng như tính
cảnh giác của người chơi.
Như dấu trong nồi cơm đang nấu,
trên chính áo quần của họ đang
mặc, hoặc trong một đống phân bò,
hoặc trong ổ kiến,...

Bảo quản mật thư
phải được bảo quản để không bị sai
lệch vị trí cũng như bị rách nát.

D. TÌM MẬT THƯ

Bất cứ mật thư nào được cất giấu
cũng phải có 1 dấu hiệu hướng
dẫn. Dấu hiệu đó có thể bằng hình
vẽ, có thể là một văn bản. Trước
khi tìm mật thư, ta phải luôn bình
tĩnh và đề cao cảnh giác, đọc kỹ ký
hiệu, hướng mật thư và khoảng
cách mật thư, rồi làm chính xác
theo chỉ dẫn, đứng quan sát xem vị
trí đó có gì khác thường, đặc biệt.

• Có thể có một viên sỏi trong
đám cỏ, hoặc một nhúm cỏ bị
vặt lá,... nhẹ nhàng tìm kiếm
cẩn thận, đừng vội vã bới tung
hoặc quần nát vị trí mật thư.
Bởi vì mật thư không chỉ là một
tờ giấy được giấu ở dưới mặt
đất mà có thể là những lá cỏ
xếp lại trên đất mà ta đã xóa,
hoặc là một lá cây khô được để
trên mặt đất,...

Ta luôn nhớ: mật thư tìm
bằng trí chứ không dùng
bằng sức, phải lưu ý
những dấu hiệu khác
thường, đặc biệt vì trong
TCL tất cả đều đã được
tính toán.

E. Các loại mật thư thông dụng

1. Quốc ngữ điện tín

- Cách đặt dấu mũ: Thay thế trực tiếp.
- Cách đặt dấu thanh: Đặt sau mỗi từ.
• Ví dụ: Coong cha nhuw nuis Thais Sown
Nghiax mej nhuw nuowcs trong nguoonf chayr ra.

• Đáp án: Công cha như núi Thái Sơn,

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

2. Đọc ngược
• Có 2 cách đọc:
1. Đọc ngược cả văn bản:
Ví dụ với câu: Kỹ năng sinh hoạt.
Có thể viết là: tạoh hnis gnăn ỹk
(jtaoh hnis gnwan xyk)
• 2. Đọc ngược từng từ:
ỹk gnăn hnis tạoh
(xyk gnwan hnis jtaoh)

3. Đọc lái
• Trong lúc trò chuyện với nhau, thỉnh
thoảng chúng ta vẫn thường hay nói lái để
tạo ra những tình huống vui nhộn. Từ đó,
ta tạo ra những mật thư bằng cách này.
• Ví dụ: ”Ngầu lôi tăng kể mẵn cuối khíu chọ”.
• Dịch lại: Ngồi lâu tê cẳng muỗi cắn khó chịu.

4. Bỏ đầu bỏ đuôi
• Ta chỉ cần bỏ chữ đầu và chữ cuối câu. Phần
còn lại chính là nội dung bản tin.

5. Số thay chữ
• Đây là dạng mật thư rất đơn giản. Ta chỉ cần
viết ra 26 chữ cái, rồi sau đó, viết ngay dưới vị
trí A là số 1, B là số 2… và Z là số 26. Sau đó
dịch bình thường bằng cách: Cứ thấy số nào
thì điền chữ tương ứng vào bên dưới.

6. Chữ thay chữ
• . Khác với loại mật thư “Số thay chữ” ở trên,
loại mật thư “Chữ thay chữ” sẽ thể hiện cho
chúng ta thấy một bản tin toàn là những chữ
khó hiểu. Từ đó, ta phải giải khóa để hiểu
những chữ đó muốn nói gì.
• Ví dụ: Ở đây, ta thử với loại chìa khóa A=b.
Trước hết ta phải nhập bảng dưới đây:

7. Mưa rơi
• Khi nhìn thấy loại mật thư này, ta chỉ cần
đi theo mũi tên của khóa.

• Ví dụ: Ở đây, chữ đầu tiên là chữ C,

chữ thứ nhì theo hướng đi của khóa là
chữ O. Theo đó, ta sẽ dịch được hết bản
tin.

CÁCH GIẢI MÃ MẬT THƯ
1.

Phải hết sức bình tĩnh
2. Tự tin nhưng không được chủ
quan
3. Nghiên cứu khóa giải thật kỹ

CÁCH GIẢI MÃ MẬT THƯ
4. Đặt các giả thiết và lần lượt giải quyết
5. Đối với việc giải mật thư trong trò chơi lớn, ta
nên sao y bản chính và chia thành nhiều nhóm
nhỏ để dịch. Như thế, ta sẽ tận dụng được hết
những chất xám trí tuệ ở trong đội.
6. Cuối cùng, nếu dịch xong, ta viết lại bản dịch
cho thật rõ ràng, sạch sẽ và đầy đủ ý nghĩa.

Một số bài tập
22 – 10 – 23 – 25 – 5 – 12 +
10 – 11 –7 – 7 – 16 – 12 +
6 – 6 – 17 – 17 – 16 – 9 – 12+
22 – 3 – 5 – 21 +
6 – 3 - 3 - 15 – 12 +
5– 10 - 3 – 3 – 16 +
22 – 3 – 11 – 12 +
5 – 10 – 17 – 17 – 26
Khóa a=3

Một số bài tập
Khóa A=C
vwypih+ffqqk+pjcat+
ggeju+payo+dwyqyeu

Khóa: Em

Một số bài tập

đi học lúc 6h00' phút theo chiều kim đồng hồ.
I

O

I

R

G

W

M

N

J

A

*

G

C

H

C

O

O

H

N

A

Một số bài tập
Khóa: Mưa rơi

C

O

C

N

I

S

S

O

G

F

C

A

O

M

S

O

Y

E

A

A

S

F

N

M

w

N

N

K

G

E

I

Một số dạng mật thư khác
Hệ thống rời chỗ:
Mật thư:
HỊÃ LYÊ CNH ĐUƯ ẨỜN NBG
Khóa: Chặt đôi thanh sắt đặt đường ray

Đáp án:
HÃYCHUẨNB
ỊLÊNĐƯỜNG
HÃY CHUẨN BỊ LÊN ĐƯỜNG
được mã hóa theo hệ thống dời chỗ

Một số dạng mật thư khác
Hệ thống ẩn dấu
Mật thư:
HNAKNIHIFOQUUOAEALNEL
Y U H C O S E 1 3 2 N H O.
Khóa: Điểm số 1,2. Số 1 mang về, số 2
không dùng đến nó.

Giải mã:
Đánh số mẫu tự 1,2 đến hết, một trước, hai
sau. Lấy số 1, bỏ số 2.
HANHF QUAAN LUCS 12 GIOWF
Giải mã: Hành quân lúc 12 giờ.