TIẾT 7,8: GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
- Thạch Lam -

I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

1. Tác giả: Thạch Lam
Tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh;
- Năm sinh – năm mất: 1910 – 1942;
- Quê quán: sinh ra ở Hà Nội, lúc nhỏ sống ở quê ngoại – phố huyện Cẩm
Giàng, tỉnh Hải Dương.
- Sáng tác ở nhiều thể loại (tiểu thuyết, truyện ngắn, tùy bút,...) song thành
công nhất vẫn là truyện ngắn.Truyện ngắn của Thạch Lam giàu cảm xúc, lời
văn bình dị và đậm chất thơ. Nhân vật chính thường là những con người bé
nhỏ, cuộc sống nhiều vất vả, cơ cực mà tâm hồn vẫn tinh tế, đôn hậu. Tác
phẩm của Thạch Lam ẩn chứa niềm yêu thương, trân trọng đối với thiên
nhiên, con người, cuộc sống.

2. Tác phẩm
- Các truyện ngắn tiêu biểu của
Thạch Lam: Gió đầu mùa, Nắng
trong vườn, Sợi tóc,...
- Gió lạnh đầu mùa là một trong
những truyện ngắn xuất sắc
viết về đề tài trẻ em của
Thạch Lam.

Người kể
chuyện:
ngôi thứ ba

Phương thức
biểu đạt:
tự sự kết hợp
miêu tả

Thể loại:
truyện
ngắn.

* BỐ CỤC
Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: Từ đầu... thôi, con đi chơi: Sự thay đổi của cảnh vật và con người khi thời tiết
chuyển lạnh;
+ Phần 2: Tiếp theo đến...trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui: Sơn và Lan ra ngoài chơi
với các bạn nhỏ ngoài chợ và quyết định cho bé Hiên chiếc áo;
+ Phần 3: Đoạn còn lại: Thái độ và cách ứng xử của mọi người khi phát hiện hành động cho
áo của Sơn.

GIÓ LẠNH ĐẦU MÙA
- Thạch Lam -

I. ĐOC - TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Bối cảnh của câu chuyện
Thời gian

Cảnh vật
Hôm trước

Hôm sau

Thời gian

1. Bối cảnh của câu chuyện
Cảnh vật
Hôm trước
Hôm sau
- Thiên nhiên:
+ Đất khô trắng
+ Gió vi vu… bốc lên những làn bụi
+ Trời không u ám, toàn một màu
trắng đục
- Con người:
+ Chị và mẹ Sơn ngồi quạt hỏa lò
+ Mọi người đã mặc áo rét

- Thiên nhiên:
- Buổi sáng đầu
+ Trời nắng ấm và hanh
tiên của mùa đông + Nứt lẻ đất ruộng, làm
khô những chiếc lá rơi.
- Con người: Sơn và chị
chơi cỏ gà ngoài đồng còn
thấy nóng bực, chảy mồ
→ Yên ả, vắng lặng mà nghèo, lại thêm mùa
hôi.
đông càng khắc họa sâu về tình cảnh khốn

 NT: miêu tả, liệt kê…

khó.

=> Trong cái giá lạnh khắc nghiệt của đầu đông chợt đến và con người cần sự ấm áp.

2. Nhân vật Sơn và Lan
a. Hoàn cảnh gia đình
+ Gia đình trung lưu
+ Thường cho những người nghèo khổ trong xóm vay mượn.
+ Nói chuyện về em Duyên rơm rớm nước mắt
→ Gia đình sung túc, giàu tình cảm, lòng trắc ẩn.

* HĐ nhóm (7 phút)

Thái độ, tình cảm của Sơn khi chơi ngoài xóm chợ
Đối với các bạn
Quan
về về
các các
bạn: bạn:
Quansátsát
- Các bạn mặc không khác gì mọi ngày,
…………………
môi tím tái, da thịt thâm đi, người run
. ………………………..
lên,
hàm răng va đập vào nhau;
-…………………………..
Vui mừng khi thấy chị em Sơn.
Thái độ, hành động:
…………………………
Thái
độ, hành động:
Sơn và chị vẫn thân mật chơi đùa
………………………….

 

Đối với Hiên

Quan
Hiên:
Quansátsátvềvề
Hiên:………………………..
Hiên
co ro đứng bên cột quán”, chỉ mặc có “manh áo
…………………………………………………
rách tả tơi hở cả lưng và tay”;
Ý
nghĩ:
Ý nghĩ:
…………………………………………………
- Cho Hiên chiếc áo của em Duyên
…………………………………………………
Lời nói:
Lời
“Haynói:
là chúng ta đem cho nó cái áo bông cũ, chị ạ.”
…………………………………………………
Tâm
trạng khi đợi chị về lấy áo:
Lòng
nhiên khi
thấy ấm
vuivề
vui.”
Tâmtựtrạng
đợiáp,chị
lấy áo:
…………………………………………………

Thái độ và hành
động của Sơn khi
về nhà
Tâm trạng:
Tâm
trạng:

+ Lo sợ bị mẹ mắng
……………………………
Hành động:
……………………………
+ Vội vã đi tìm Hiên để
……………………………
đòi lại chiếc áo bông cũ.
……………………………

Hành động:

……………………………..
……………………………

Nhận
Nhậnxét:
xét:
- Về nghệ thuật xây dựng nhân vật Sơn:
- Về nghệ thuật xây dựng nhân vật Sơn
Nhân vật Sơn được xây dựng qua nhiều phương diện như hành động, lời nói nhưng chủ yếu qua từng cảm xúc, tâm trạng
…………………………………………………………………………………………………………………………….…
Về đặc điểm tính cách nhân vật Sơn
……………………………………………………………………………………………………………………………….
+ Là một cậu bé nhân hậu, sống tình cảm, giàu lòng trắc ẩn, biết quan tâm và yêu thương bạn bè.
- Về
đặccậuđiểm
cách
vật thơ.
Sơn
+
Là một
bé hồntính
nhiên,
trongnhân
sáng ngây
…………………………………………………………………………………………………………………………….…
……………………………………………………………………………………………………………………………….

 

3. Những người mẹ trong gió lạnh đầu mùa

* Mẹ Hiên: Mang trả mẹ Sơn chiếc áo bông
 Cách ứng xử thể hiện đức tính "đói cho
sạch, rách cho thơm" của một người mẹ tuy
nghèo nhưng giàu lòng tự trọng.

3. Những người mẹ trong gió lạnh đầu mùa

- Mẹ Sơn:
+ Nhìn con nghiêm nghị: “Kìa, hai cô cậu đã về kia. Thế áo
bông của tôi đâu mà tự tiện đem cho đấy?”
+ Cho mẹ Hiên mượn tiền để may áo cho Hiên.
+ Vẫy hai con lại gần, rồi âu yếm ôm vào lòng mà bảo "Hai
con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem cho người ta không
sợ mẹ mắng ư?"
 Một người mẹ vừa nghiêm khắc, vừa ấm áp yêu thương,
một người phụ nữ tế nhị và nhân hậu.

TỔNG KẾT
Nghệ thuật

Cốt truyện nhẹ nhàng, hấp dẫn; bố cục
theo dòng cảm xúc của nhân vật.
Xây dựng nhân vật qua nhiều
phương diện.
Quan sát, miêu tả tinh tế để tái hiện sự
đổi thay của thời tiết, cảnh vật lúc giao
mùa thể hiện được tâm hồn tinh tế,
nhạy cảm của Sơn.

TỔNG KẾT
Nội dung và ý nghĩa

Truyện kể về những con người trong
xóm chợ khi gió lạnh đầu mùa về.
Qua đó, Thạch Lam ca ngợi tình yêu
thương chia sẻ ấm áp, trong trẻo của
con người với con người.
Truyện gửi gắm bài học về tình yêu
thương, chia sẻ.
Nhắc nhở mỗi người về đạo lí tốt
đẹp của dân tộc: “Thương người như
thể thương thân”.

III.

Luyện
tập

* HĐ cặp đôi 2
phút
Bài tập 1. Một vài điểm giống nhau và khác nhau giữa hai nhân vật cô bé bán diêm (Cô bé

bán diêm - An-đec-xen) và Hiên (Gió lạnh đầu mùa- Thạch Lam) về hoàn cảnh sống, về số
phận,…
Nhân vật Cô bé bán diêm (Cô bé bán diêm – An-đec-xen)
Hiên (Gió lạnh đầu mùa)
So sánh

Giống nhau

Khác nhau

Đều là những cô bé có hoàn cảnh nghèo khó, thiếu thốn, không
được hưởng một cuộc sống có "cơm no áo ấm".
Có cuộc sống bất hạnh, không có sự yêu
thương, bảo vệ của gia đình. Em phải tự mình
kiếm tiền mang về cho bố, nếu không có tiền
sẽ không được về nhà. Số phận của em là một
số phận đầy bi kịch khi em đã không thể
chống chọi được sự khắc nghiệt của cuộc
sống, đã chết đi, về với vòng tay yêu thương
của bà

Em vẫn có mẹ bên cạnh
chăm sóc, vẫn có bạn bè,
có hai chị em Sơn quan
tâm, yêu thương và đùm
bọc, được sống trong sự
ấm áp của tình người.

III.LUYỆN TẬP
III. LUYỆN TẬP

Bài tập 2. Tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về tình
yêu thương giữa con người với con người trong xã hội?
- Thương người như thể thương thân
- Lá lành đùm lá rách
- Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn… 

III.Luyện tập
III. LUYỆN TẬP

Bài tập 3. Theo em, khi cho đi yêu thương và nhận lại
yêu thương chúng ta cần có thái độ như thế nào?
- Khi cho đi yêu thương cần có thái độ đồng cảm,
chân thành, tự nguyện,…
- Khi nhận yêu thương cần trân trọng, biết ơn và lan
tỏa tình yêu thương đó…

Chúc các
em học tốt!