Từ truyện đồng dao đến điện ảnh
Tiết 2,3 :
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
( Trích Dế Mèn phiêu lưu kí)
Tô Hoài
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
I. Tìm hiểu chung

1.Tác giả


- Tô Hoài (1920-2014), tên khai sinh là Nguyễn Sen, quê ở Hà Nội.
- Có lối sống phong phú, năng lực quan sát và miêu tả tinh tế, lối văn giàu hình ảnh, nhịp điệu; ngôn ngữ chân thực, gần gũi với đời sống.
Em hãy nêu một vài nét về tác giả?
- Có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi.



BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
I. Đọc – Tìm hiểu chung
1.Tác giả
1.Tác giả
2. Tác phẩm
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
1.Tác giả
- In lần đầu năm 1941.
- Gồm 10 chương
- Là tác phẩm đặc sắc và nổi tiếng nhất viết về loài vật dành cho thiếu nhi.
- Văn bản “ Bài học đường đời đầu tiên” trích trong chương I của tác phẩm.






3. Đọc và tóm tắt văn bản
I. Đọc – Tìm hiểu chung
Em h�y n�u m?t v�i n�t v? t�c ph?m?
2.Tác phẩm
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
1.Tác giả
+ Thể loại: Truyện dài
3. Đọc và tóm tắt văn bản
+ Nhân vật: Dế Mèn, Dế choắt…
+ Ngôi kể: Ngôi thứ nhất ( theo lời kể của dế Mèn)
I. Đọc – Tìm hiểu chung
+ PTBĐ: Tự sự, biểu cảm, miêu tả
2. Tác phẩm

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
1.Tác giả
3. Đọc, hiểu chú thích
4. Bố cục :
2 đoạn
Đoạn 1:Từ đầuđứng đầu thiên hạ rồi
(Bức chân dung tự họa của Dế Mèn)
Đoạn 2: Còn lại.( Câu chuyện về bài học
đường đời đầu tiên của Dế Mèn)



I. Đọc – Tìm hiểu chung
2.Tác phẩm
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
1.Tác giả
4. Bố cục:
2 đoạn
3. Đọc và tóm tắt văn bản
II. Tìm hiểu văn bản
1. Bức chân dung tự hoạ của
Dế Mèn:
I. Đọc – Tìm hiểu chung
Tìm các chi tiết miêu tả ngoại hình và hành động của Dế Mèn?
- Miêu tả một chàng Dế .
+ Càng: Mẫm bóng
+ Vuốt: Cứng, nhọn hoắt.
+ Cánh: Dài tận chấm đuôi
một màu nâu bóng mỡ
+ Đầu: To, nổi từng tảng rất bướng…
+ Răng: Đen nhánh
+ Râu: Dài, cong.


*a) Ngoại hình
Qua cách miêu tả, em nhận thấy hình ảnh Mèn như thế nào?
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
1. Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn:
->Cu?ng tr�ng, kh?e m?nh, d?y s?c s?ng, t? tin, y�u d?i.

a) Ngoại hình
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
1. Bức chân dung tự hoạ củaDế Mèn:
- Đạp phanh phách
Vũ lên phành phạch
Nhai ngoàm ngoạp
Trịnh trọng vuốt râu
Đi đứng oai vệ… rung…(râu)…
- Cà khịa (với hàng xóm)
Quát nạt (Cào Cào)
Đá ghẹo ( Gọng Vó)
b) Tính cách
->Hung hăng, kiêu căng, xốc nổi...
Em nhận xét về tính cách của Dế Mèn?

Nét đẹp

Kiêu căng,xốc nổi,xem thường mọi người
hung hăng

Nét chưa đẹp

Em h�y nh?n x�t v? n�t d?p v� chua d?p c?a D? M�n v� nh?ng d?c s?c ngh? thu?t?
Cường tráng, mạnh mẽ,
yêu đời, tự tin
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài

1. Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn:
c. Nhận xét
-Nghệ thuật: So sánh, nhân hóa, miêu tả, cách sử dụng từ ngữ đặt sắc
Nội dung: Làm nổi bật bức chân dung tự họa của nhân vật, đó là một chàng dế thanh niên cường tráng, mạnh mẽ, đầy sức sống nhưng kiêu căng, xốc nổi
 Dế Mèn vừa mang những đặc tính vốn có của loài vật hoặc đồ vật vừa mang đặc điểm của con người. Đặc trưng của truyện đồng thoại.
 
II. Tìm hiểu văn bản

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
? Tìm những chi tiết miêu tả hình dáng, tính nết của Dế Choắt?
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
a.Hình ảnh Dế Choắt qua cái nhìn của Dế Mèn
* Hình dáng bên ngoài
-Trạc tuổi với Dế Mèn.
- Người gầy gò, dài lêu nghêu như gã nghiện thuốc phiện.
- Cánh ngắn ngủn, râu một mẩu, mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ.
- Hôi như cú mèo.
- Có lớn mà không có khôn...
* Dế Mèn cư xử với Dế Choắt
- Gọi là Choắt.
- Xưng hô: “anh- chú mày”.
- Không giúp đỡ Dế Choắt khi gặp hoạn nạn, còn lớn tiếng mắng mỏ.
? Tìm và chỉ ra các chi tiết nói về cách cư xử của Dế Mèn với Dế Choắt?
? Từ cách cư xử đó nhận xét về thái độ của Dế Mèn với Dế Choắt ?
 Thái độ trịch thượng, khinh thường bạn, ích kỉ, nhỏ nhen. => Dưới mắt Dế Mèn thì Dế Choắt rất yếu ớt, xấu xí, lười nhác, đáng khinh.

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
2. Bài học đường đời đầu tiên của --Nhận xét:
+ Huyênh hoang, kiêu ngạo coi thường kẻ yếu
+ Hèn nhát tham sống sợ chết bỏ mặc bạn bè, không dám nhận lỗi
b.Dế Mèn trêu chi Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt
- Diễn biễn tâm lí của Dế Mèn
+ Lúc đầu thì hênh hoang trước Dế Choắt
+ Hát véo von, xấc xược… với chi Cốc
+ Sau đó chui tọt vào hang vắt chân chữ ngũ, nằm khểnh yên trí...  đắc ý
+ Khi Dế choắt bị Cốc mổ thì nằm im thin thít, khi Cốc bay đi rồi mới dám mon men bò ra khỏi hang
Phân tích diễn Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt? biến tâm lí và thái độ của Dế Mèn trong việc trêu chị

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
Chứng kiến cái chết ở Dế Choắt, Dế Mèn dã có những cảm xúc, suy nghĩ gì?
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
c.Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
- Tâm trạng
+Ân hận: Nâng đầu Dế Choắt vừa thương, vừa ăn năn tội mình, chôn xác Dế Choắt vào bụi cỏ um tùm
+ Hướng thiện: Đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên
- Bài học rút ra:
Bài học về cách ứng xử, sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác
Bài học về tình thân ái, chan hòa
 
 
 
Theo em, từ những trải nghiệm đáng nhớ đó, DM đã rút ra được bài nào học gì?
* Bài học của Dế Mèn.
?: Lời khuyên của Choắt cũng chính là bài học đường đời của Mèn. Vậy lời khuyên đó như thế nào?
?: Theo em, có đặc điểm nào của con người được gán cho các con vật ở chuyện này?
?: Sau tất cả các sự việc đã gây ra, nhất là sau cái chết của Dế Choắt. Dế Mèn đã tự rút ra bài học đường đời đầu tiên cho minh. Theo em, bài học ấy là gì?

- Bài học về thói kiêu căng: Kẻ kiêu căng,hống hách có thể làm hại người khác, khiến mình phải ân hận suốt đời.
- Bài học về tình thân ái: Nên biết sống đoàn kết và giúp đỡ mọi người.

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Kể chuyện kết hợp với miêu tả.
- Xây dựng hình tượng nhân vật Dế Mèn gần gũi với trẻ thơ, miêu tả loài vật chi tiết, sinh động
- Các phép tu từ .
Lựa chọn ngôi kể, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.
2.Nội dung – Ý nghĩa:
- Vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn. Dế Mèn kiêu căng, xốc nổi gây ra cái chết của Dế Choắt.
- Bài học về lối sống thân ái, chan hòa; yêu thương giúp đỡ bạn bè; cách ứng xử lễ độ, khiêm nhường; sự tự chủ; ăn năn hối lỗi trước cử chỉ sai lầm...
IV. LUYỆN TẬP:
Bài tập 1: Khi đọc văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” một số bạn đã tranh luận với nhau:
Dế Mèn là một kẻ độc ác. Dế Mèn tuy không trực tiếp gây ra cái chết của Dế Choắt nhưng là nguyên nhân gây ra cái chết ấy. Vì thế phải nghiêm trị Dế Mèn.
Tuy nông nổi, ngỗ nghịch dẫn tới cái chết của Dế Choắt nhưng Dế Mèn không phải là kẻ độc ác. Khi trêu chọc chị Cốc, Dế Mèn không ngờ hậu quả lại đến mức ấy. Nhưng Dế Mèn đã biết hối hận vì hành động của mình. Vì thế cần độ lượng với tội lỗi của nhân vật này.
Dế Mèn không có tội, Dế Choắt chết là đáng. Bị tấn công mà không biết bảo toàn tính mạng.
Em đồng ý với ý kiến nào? Vì sao?
2. Bài tập 2: Đọc phân vai đoạn Dế Mèn trêu Cốc gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích Dế Mèn phiêu lưu kí- Tô Hoài