CHUYÊN ĐỀ VẬT LÝ 9


Bài tập về Dựng ảnh của vật qua thấu kính hội tụ và thấu kính phân kỳ
TRƯỜNG THCS LÝ TỰ TRỌNG- LÂM HÀ- LÂM ĐỒNG
GV : Bùi Thị Minh Yến
? Vẽ tiếp đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính :
KHỞI ĐỘNG. ( 3 phút)
Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính :
+ Tia tới đến quang tâm thì…..
+ Tia tới đến quang tâm thì…..
Tia ló tiếp tục truyền thẳng
+ Tia tới song song với trục chính thì tia ló……..
+ Tia tới song song với trục chính thì tia ló……..
Tia ló tiếp tục truyền thẳng
qua tiêu điểm.
có đường kéo dàiqua tiêu điểm.
+ Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló…
+ Tia tới có hướng qua tiêu điểm thì tia ló…
song song với trục chính.
song song với trục chính.
Bài tập 1: Dùng 2 trong 3 tia sáng đặc biệt để vẽ ảnh của điểm sáng S và vật AB trong hình. Nhận xét về đặc điểm của ảnh.
Gợi ý:
1. Muốn dựng ảnh S’ của điểm sáng S, ta chỉ cần vẽ đường truyền của hai trong ba tia sáng đặc biệt.
Giao điểm các tia sáng ló là ảnh thật, Giao điểm với đường kéo dài của tia ló là ảnh ảo của điểm sáng qua thấu kính.
2. Muốn dựng ảnh A`B` của AB : Dựng ảnh B’ của điểm B (Giống ảnh điểm sáng S), sau đó từ B’ hạ vuông góc với trục chính là A’ ta được ảnh A`B` cần dựng.( A nằm trên trục chính thì ảnh của nó cũng nằm trên trục chính; AB vuông với trục chính thì ảnh cũng vuông với trục chính)
Hình vẽ bài 1
Bài tập 2: Hãy cho biết S/ là ảnh tạo bởi loại thấu kính nào? Tại sao? Bằng phép vẽ, xác định vị trí thấu kính - quang tâm, tiêu điểm của thấu kính trong mỗi hình khi biết vị trí của điểm sáng S và ảnh S’
c)
a)
b)
G?i �:
* Nếu S, S` nằm hai phía thấu kính bên trên và dưới trục chính ? S, S` Ngu?c chi?u , TK l� hội tụ
Nếu S, S` nằm cùng phía thấu kính(nằm 1 bên so v?i trục chính( :Có 2 trường hợp có thể xảy ra, ảnh đều là ảnh ảo:
a/ Trường hợp 1: S` nằm gần trục chính hơn ? TK phân kỳ
b/ Trường hợp 2: S` nằm xa trục chính hơn S ? TK hội tụ

* C�ch d?ng ?nh:
+ Nối S với S`, tia này cĩ ph?n t?i v� lĩ truy?n th?ng là tia 1 qua quang tâm O. t?i O v? th?u kính vuơng gĩc v?i tr?c chính.
+ T? S v? tia 2 song song v?i tr?c chính, g?p th?u kính kh�c x? thì tia lĩ (ho?c tia lĩ k�o d�i) giao v?i tia 1 t?i ?nh S/
+ Di?m c?t c?a tia 2 ( tia 2 k�o d�i) v?i tr?c chính l� ti�u di?m F.
+ x�c d?nh ti�u di?m th? hai ( l?y d?i x?ng hay b?ng c�ch v? tia th? 3)
Bài tập 3: Cho vị trí vật AB ảnh A’B’ trong hình, hãy cho biết đặc điểm của ảnh và ảnh đó tạo bởi loại TK nào?, bằng phép vẽ xác định vị trí thấu kính, quang tâm, và các tiêu điểm.
Hình 1
Hình 2
G?i �: Ảnh và vật cùng chiều: ảnh l?n hơn vật ?thấukính h?i t?
�Ảnh và vật cùng chiều: ảnh nhỏ hơn vật ?thấukính phân kì
Cách dựng ảnh: tương tự bài 2.
+ Noái B vôùi B’, tia naøy có phần tới và ló truyền thẳng laø tia 1 qua quang taâm O. tại O vẽ thấu kính vuông góc với trục chính.
+ Từ B vẽ tia 2 song song với trục chính, gặp thấu kính khúc xạ thì tia ló (hoặc tia ló kéo dài) giao với tia 1 tại ảnh B/
+ Điểm cắt của tia 2 ( tia 2 kéo dài) với trục chính là tiêu điểm F.
+ xác định tiêu điểm thứ hai ( lấy đối xứng hay bằng cách vẽ tia thứ 3)

B/
B
F
F
O
Bài tập về nhà
Câu 1. Khi nào thấu kính hội tụ cho ảnh thật , cho ảnh ảo, tính chất của ảnh thật , ảnh ảo dĩ như thế nào?
Câu 2. Nêu c�ch v? ảnh c?a m?t di?m s�ng qua thấu kính ?
3. Dùng các tia sáng đặc biệt qua thấu kính để vẽ ảnh của vật AB (AB vuông góc với trục chính và A nằm trên trục chính):
*: B�i t?p k?t h?p v? hình v� tính tốn.
VD: Cho thấu kính, tiêu cự f, khoảng cách d t? vật đến thấu kính, vẽ và xác định khoảng cách ảnh đến thấu kính, độ lớn ảnh
? Dạng này dùng c�c tia đặc biệt để vẽ
A�p dụng hình h?c để tính khoảng cách ảnh đến thấu kính, độ lớn ảnh
Gọi OF = OF/ =f ( tiêu cự của thấu kính)
Gọi d là khoảng cách từ vât đến thấu kính
Gọi d/ là khoảng cách ảnh đến thấu kính
AB= h là độ lớn của vật
A/B/ = h/ là độ lớn ảnh
?Ta s? cĩ được các công thức sau:
CHUYÊN ĐỀ VẬT LÝ 9


Bài tập về Dựng ảnh của vật qua thấu kính hội tụ và thấu kính phân kỳ
TRƯỜNG THCS LÝ TỰ TRỌNG- LÂM HÀ- LÂM ĐỒNG
Nâng cao: Cho vaät AB , aûnh A/B/,aûnh vaø vaät vuoâng goùc truïc chính nhö hình sau: Baèng caùch veõ, haõy cho bieát thaáu kính loaïi gì? Xaùc ñònh truïc chính ,vò trí, quang taâm, vaø tieâu ñieåm cuûa thaáu kính?
A
A/
B
B/
A
A/
B
B/
O
?
F/
Nâng cao :Cho hình veõ sau: Haõy cho bieát loaïi thaáu kính, veõ tieáp tia loù b/ cuûa tia tôùi b vaø xaùc ñònh tieâu ñieåm F cuûa thaáu kính
a
a/
b
Nâng cao : Cho hình veõ sau: Haõy cho bieát loaïi thaáu kính, veõ tieáp tia loù 2/ cuûa tia tôùi 2 vaø xaùc ñònh tieâu ñieåm F cuûa thaáu kính
1
2
1
2
1/
1/
S
S/
2/
Tiết học đã hết,
kính chào quý thầy cô
Chúc các em học sinh ngoan,
học giỏi.