IV. Một số hình thức học tập ở động vật
1.Quen nhờn
2.In vết
3.Điều kiện hoá
4.Học ngầm
5.Học khôn
ĐKH
Đáp
Ứng
ĐKH
Thao
Tác
Hành
Động
Quen nhờn:
_ Hình thức học tập đơn giản nhất.Những kích thích không gây nguy hiểm gì, động vật không có phản ứng trở lại
_ Kích thích trở nên quen nhờn với chúng.
In vết:
Đàn ngỗng chạy theo người mà chúng trông thấy đầu tiên khi mới nở
Điều kiện hoá đáp ứng: ( kiểu Paplop)
Sự liên kết 2 kích thích giữa hai tác động đồng thời.
Bãt đèn , rung chuông cho chó ăn , chó sẽ tiết nước bọt.
Lặp đi lặp lại nhiều lần , sau khi chỉ bật đèn , rung chuông là chó tiết nước bọt.


Kích thích: Ánh sáng-Âm thanh- Thức ăn
Tiết nước bọt nhiều do hình thành đường liên hệ tạm thời tại thuỳ chẫm và thuỳ thái dương.
Điều kiện hoá thao tác hành động:

Thí nghiệm Skinner:
Chuồng nuôi thiết kế cần đạp gắn với hộp đựng thức ăn. Thả chuột đói vào chuồng, chuôt chạy trong chuồng ngẫu nhiên đạp phải cần làm mở hôp và thức ăn rơi ra.Nhiều lần như vậy, chuột hoc thuộc bài học:"Đạp cần để lấy thức ăn".
Hình thức liên kết thử- sai.
HỘP SKINNER LÀ GÌ ???
Thí nghiệm trong
hộp Skinner
Học ngầm

Học không có chủ định,
không có ý thức, ko biết rõ
mình đã học được.

Có thể giải quyết vấn đề
đã học dễ dàng hơn.

Mau chống tìm được thức
ăn và tránh được nguy
hiểm.
Ở động vật hoang dã.




Học khôn

Học có chủ định, có chú
ý.


Giải quyết vấn đề bằng
Phối hợp kinh nghiệm,
phán đoán, làm thử.

Ở ĐV có hệ thần kinh rất
phát triển
( người, bộ Linh Trưởng)
Tinh tinh dùng que để bắt mối ăn.
V. MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN
Ở ĐỘNG VẬT.
1) Tập tính Kiếm ăn - Săn mồi
2) Tập tính Sinh sản
3) Tập tính Bảo vệ vùng lãnh thổ
4) Tập tính Xã hội
5) Tập tính di cư
_Là tập tính học được, hình thành trong quá trình sống.
_ Qua học tập ở bố mẹ, đồng loại & trải nghiệm của bản thân.
_ Là tập tính bảo đảm sự sống còn của các loài động vật.
Sư tử săn nai con
Đối với ĐV ăn thịt :

_ Hình ảnh , mùi, âm thanh phát ra từ con mồi : là những kích thích dẫn đến rình mồi, vồ mồi, rượt đuổi theo con mồi để tấn công.
_ Con mồi khi phát hiện ra kẻ thù nguy hiểm thì có tập tính lẫn trốn, tự vệ, bỏ chạy .
_ Ở ĐV bậc cao có hệ thần kinh phát triển, các tập tính ngày càng đơn giản, phức tạp.
? Dơi, tắc kè bắt mồi
? Tìm thức ăn ở Vượn- Học Khôn
Đv chỉ duy trì nòi giống thông qua sinh sản.
+ Tập tính sinh sản là tập tính bẩm sinh, mang tính bản năng.

+ Bao gồm nhiều pha hoạt động kế tiếp nhau, thể hiện là 1 chuỗi phản xạ.

+ Phản xạ khởi đầu do 1 kích thích của môi trường ngoài:
_ Thời tiết ( nhiệt độ, độ ẩm )
_ Ánh sáng, âm thanh..

+ Kích thích tác động vào các giác quan/ môi trường bên trong như tác động vào các hoocmôn sinh dục, chuẩn bị cho sự sinh sản.
Đôi Thiên Nga và đôi cá ngựa trong mùa giao phối
Tập tính sinh sản của ong bắp cày
1) Ong tha sâu đã chích độc cho tê liệt về tổ đã được đào sẵn .
2) Ong lăn các hòn đất lấp dần của tổ & kéo sâu xuống tổ .
3) Ong đẻ trứng vào sâu rồi bò ra khỏi tổ.
4) Lấp tổ bỏ đi, sâu là thức ăn cho ong non khi mới nở.



Sau khi giao phối, con cái tấn công một con rệp vừng, đưa cơ quan đẻ trứng của nó vào con rệp vừng
Ấu trùng sau đó nở và bắt đầu ăn ở dạng thấm lọc. Nó tăng trưởng, trải qua 3 dạng hình sao, mà không ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển và tập tính của ký chủ rệp vừng.

Khi ấu trùng ký sinh đạt đến dạng hình sao thứ 4, rệp vừng trở thành dạng trưởng thành và nó đã ăn hầu hết các mô bên trong của rệp vừng, hoàn toàn lấp đầy lớp biểu bì của nó.



Rệp vừng biến thành dạng “mummy - xác ướp” có dạng bị căng phồng, mỏng, có màu vàng và nâu. Khi trưởng thành, ong bắp cày ký sẽ cắt một lỗ tròn ở phần ngoại biên phía trên của “xác ướp” (giữa các tuyến rệp sáp) để chui ra ngoài.
3.Tập tính bảo vệ vùng lãnh thổ
Chiếm giữ & bảo vệ lãnh thổ là một biểu hiện tập tính quan trọng ở động vật.
D?ng v?t l?p Thú dùng các chất tiết từ tuyến thơm, nước tiểu để đánh dấu và xác định vùng lãnh thổ để gìn giữ thức ăn, nơi ở và lựa chọn bạn tình.
Con cái thường lựa chọn những con đực chiếm giữ vùng lãnh thổ tốt , để duy trì & phát triển nòi giống.
Hổ tranh chấp vùng lãnh thổ
5) Tập tính di cư:

Tập tính phức tạp thể hiện ở sự di cư của các loài chim & cá.
Thường di cư theo mùa & định kì hàng năm.


Đàn sếu đầu đỏ di cư
4) Tập tính xã hội
_ Là tập tính sống bầy đàn như ong, kiến, mối, cá hồi, cá trích, loài chim, chó sói, linh cẩu, sơn dương, hươu, nai, khỉ.
_ Gồm Tập tính thứ bậc & Tập tính hợp tác.
_ Đảm bảo trật tự trong bầy đàn
Kiếm ăn, săn mồi, chống kẻ thù chung.
_ PHIM: KIẾN XÂY TỔ