Môn: Tiếng Việt
GV giảng dạy: Lê Thị Thùy

1

+
 Bàn chân

+
 Chân núi

+
 Chân trời

 Chân ghế

Thứ Sáu ngày 16 tháng 10 năm 2026
Tiếng Việt

2

1

Đọc đoạn thơ và các nghĩa của từ mắt rồi trả
lời câu hỏi.

a. Tìm nghĩa thích hợp cho từ mắt được
in đậm.

Xe có  mắt đèn
(1)

(2)

Mắt chim, hình tròn

Mắt người, hình
lá.
(3)

Nghĩa 2: chỗ lồi ra, giống
hình con mắt ở một số vật.
Nghĩa 1: cơ quan để
nhìn của người hay
động vật.

1

Đọc đoạn thơ và các nghĩa của từ mắt rồi trả
lời câu hỏi.

b. Trong các nghĩa của từ mắt nêu trên,
nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là
nghĩa được phát triển từ nghĩa gốc
(nghĩa chuyển)?

Nghĩa gốc

Nghĩa chuyển

Nghĩa 1: cơ quan
để nhìn của người
hay động vật.

Nghĩa 2: chỗ lồi ra,
giống hình con
mắt ở một số vật.

c. Các nghĩa trên của từ mắt có liên hệ với nhau như
thế nào?

 Các nghĩa trên của từ mắt giống nhau ở hình dáng của sự vật
mà từ gọi tên, khác nhau ở chỗ nghĩa gốc nói đến chức năng để
nhìn, nghĩa chuyển thì không nói đến chức năng đó mà chỉ nhấn
mạnh nghĩa về hình dáng của sự vật.

2

Xác định nghĩa của từ biển trong những câu
thơ, câu ca dao dưới đây và cho biết nghĩa
nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa chuyển.
a. Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
                                                (Nguyễn
. Mặt trời xuống biển như
hòn
Đình Thi)
lửa
óng đã cài then, đêm sập cửa.
                                               
c. Công cha như núi ngất trời.
(Huy Cận)
Nghĩa mẹ như nước ngời
ngời biển Đông.

a. Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
                                                (Nguyễn Đình
Thi)

Từ biển lúa chỉ không gian bao la, rộng lớn vô
tận của cánh đồng lúa chín, gợi liên tưởng đến diện
tích mênh mông giống như mặt biển.
 Đây là nghĩa chuyển

b. Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
                                                (Huy Cận)
Từ biển chỉ vùng nước mặn rộng lớn trên bề
mặt Trái Đất.
 Đây là nghĩa gốc

c. Cờ hoa rực rỡ biển người
Sao vàng tháng Tám sáng trời mùa thu.
(Phạm Bảo Châu)
Từ biển người chỉ số lượng cực kỳ đông đúc, một
tập hợp đông đảo con người chen chúc trải dài trên một
không gian rộng lớn.
 Đây là nghĩa chuyển

Ghi nhớ
• Từ đa nghĩa là từ có nhiều nghĩa, trong
đó có một nghĩa gốc và một hoặc một số
nghĩa chuyển.
• Các nghĩa của một từ đa nghĩa luôn có
mối liên hệ với nhau.

3

Từ lưng trong mỗi đoạn thơ dưới đây được
dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Nêu
các nghĩa của từ đó.

a. Trăng tròn như quả
bóng
Lơ lửng treo lưng trời.
(Nguyễn Ngọc
Hưng)
(1)
(2)
b.  Lưng núi thì to mà  lưng mẹ
nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ
(3)
mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

a. Trăng tròn như quả
bóng
Lơ lửng treo lưng trời.
(Nguyễn Ngọc Hưng)

Từ lưng (lưng trời) là nghĩa
chuyển, chỉ khoảng giữa của
bầu trời.

(1)

(2)

b.   Lưng núi thì to mà
 lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm
(3)
mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên
đồi
(1)
Mặt
mẹ,
nằm trên
- Từ trời
lưngcủa
(lưng
núi)em
là nghĩa
 lưng.
chuyển, chỉ khoảng
giữa của đỉnh
núi và chân núi. (Nguyễn Khoa
Điềm) (3)
(2)
- Từ lưng (lưng mẹ) và lưng (trên
lưng) là nghĩa gốc, chỉ bộ phận phía
sau cơ thể người.

Sử dụng từ đa nghĩa
trong thơ, văn làm cho
cách diễn đạt thêm
hay, sinh động và gợi sự
liên tưởng độc đáo.

4

Chọn 1 trong 2 từ dưới đây và đặt
câu để phân biệt các nghĩa của từ
đó.
Chọn 1 trong 2 từ dưới đây và đặt câu để phân biệt các nghĩa của từ đó.

https://scratch.mit.edu/projects/editor/?tutorial=getStarted

Ghi nhớ
• Từ đa nghĩa là từ có nhiều nghĩa, trong
đó có một nghĩa gốc và một hoặc một số
nghĩa chuyển.
• Các nghĩa của một từ đa nghĩa luôn có
mối liên hệ với nhau.

CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!