Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã và đang trải qua những chế độ xã hội nào?
Công xã
nguyên thủy
Chiếm hữu
nô lệ
Phong kiến
Tư bản
chủ nghĩa
Cộng sản
chủ nghĩa
Đó là khuynh hướng phát triển của lịch sử xã hội loài người
Chế độ xã hội sau ra đời thay thế chế độ xã hội trước, tiến bộ và hoàn thiện hơn chế độ xã hội trước
Vậy các sự vật và hiện tượng khác tồn tại quanh ta đang vận động và phát triển theo khuynh hướng nào?
Trường Đại Học Sư Phạm Tp.Hcm
Lớp 4B-Khoa GDCT
Năm Học 2009-2010
BÀI 6
KHUYNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT HIỆN TƯỢNG
(1 Tiết)
GVHD: Th.S Lê Thúy Liễu
SVTH: Nguyễn Thị Tố Loan
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình.
a. Phủ định siêu hình
b. Phủ định biện chứng
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng.
1. Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình
Ví dụ
 Thế nào là phủ định?
Nhận xét ví dụ:
Cái hoa thay thế cái nụ
Con gà thay thế quả trứng
1. Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình
 Thế nào là phủ định?
Những hiện tượng trên được gọi là phủ định
Phủ định là xóa bỏ sự tồn tại của một sự vật, hiện tượng nào đó
1. Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình
Có hai quan niệm cơ bản về phủ định
Phủ định biện chứng
Phủ định siêu hình
Có mấy quan niệm cơ bản về phủ định?
a. Phủ định siêu hình
Xét các trường hợp phủ định sau:
Vì sao các sự vật trên bị phủ định?
Sau khi phủ định các sự vật trên còn tồn tại và phát triển không?
Phủ định siêu hình là sự phủ định được diễn ra do sự can thiệp, sự tác động từ bên ngoài, cản trở hoặc xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật
Vậy phủ định siêu hình là gì?
Những hiện tượng trên gọi là phủ định siêu hình
Các sự vật trên bị phủ định do sự tác động từ bên ngoài
Sự tồn tại và phát triển các sự vật trên bị xóa bỏ sau khi phủ định
Em hãy lấy một vài ví dụ về phủ định siêu hình
Ví dụ: Phá nhà, chặt cây, bắn chết thú rừng, hạt lúa xay thành gạo ăn, luộc trứng để ăn, gió bão làm đổ cây cối, động đất làm sập nhà, hóa chất độc hại tiêu diệt sinh vật…
Chặt cây
Phun thuốc trừ sâu
b. Phủ định biện chứng
Phủ định biện chứng là sự phủ định được diễn ra do sự phát triển của bản thân sự vật và hiện tượng, có kế thừa những yếu tố tích cực của sự vật và hiện tượng cũ để phát triển sự vật và hiện tượng mới.
Sự phát triển của cây đậu
b. Phủ định biện chứng
Phủ định biện chứng có mấy đặc điểm?
Phủ định biện chứng có 2 đặc điểm
Tính
khách
quan
Tính
kế
thừa
b. Phủ định biện chứng
Tính khách quan
 Nguyên nhân của sự phủ định nằm ngay trong bản thân sự vật và hiện tượng. Đó là kết quả của quá trình giải quyết mâu thuẫn, lượng đổi dẫn đến chất đổi, cái mới ra đời thay thế cái cũ.
 Phủ định biện chứng mang tính tất yếu, khách quan và tạo điều kiện, làm tiền đề cho sự phát triển.
b. Phủ định biện chứng
Tính kế thừa
 Trong quá trình phát triển của sự vật và hiện tượng, cái mới không ra đời từ hô vô, mà ra đời từ trong lòng cái cũ, từ cái trước đó. Nó không phủ định “sạch trơn”, không vứt bỏ hoàn toàn cái cũ, đồng thời giữ lại những yếu tố tích cực còn thích hợp để phát triển cái mới.
 Tính kế thừa là tất yếu khách quan, đảm bảo cho các sự vật và hiện tượng phát triển liên tục.
Sự tiến hóa của con người
PĐ Siêu Hình
Diễn ra do sự can thiệp, tác động từ bên ngoài.

Xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật.
Sự vật và hiện tượng sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn, không tạo ra và không liên quan đến sự vật mới.
PĐ Biện Chứng
Diễn ra do sự phát triển bên trong bản thân sự vật, hiện tượng.
Không xóa bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên của sự vật.
Sự vật sẽ không bị xóa bỏ hoàn toàn, là cơ sở cho sự xuất hiện sự vật mới và sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển trong sự vật mới.
Em hãy so sánh sự khác nhau giữa PĐ siêu hình và PĐ biện chứng?
Sơ đồ phát triển của xã hội loài người
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng.
Công xã
nguyên thủy
Chiếm hữu
nô lệ
Phong kiến
Tư bản
chủ nghĩa
Cộng sản
chủ nghĩa
Em có nhận xét gì về chế độ sau so với chế độ trước?
Trong quá trình vận động và phát triển vô tận của sự vật và hiện tượng cái mới xuất hiện phủ định cái cũ nhưng rồi nó lại bị cái mới hơn phủ định. Triết học gọi đó là sự phủ định của phủ định.
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
SƠ ĐỒ PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH
Sự vật đang
tồn tại
Sự vật mới

Sự vật mới
hơn

Phủ định lần 1
Phủ định lần 2
( phủ định của phủ định)
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
Chúng ta cùng xét các ví dụ sau:
Nhận xét ví dụ
Quả trứng
Gà con
Gà trưởng
thành
Phủ định lần 1
Phủ định lần 2
( phủ định của phủ định)
Hạt lúa
Cây lúa non
Bông lúa
Phủ định lần 1
Phủ định lần 2
( phủ định của phủ định)
Ấp nở
Phát triển
Nảy mầm
Phát triển đơm bông
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng là vận động đi lên, cái mới ra đời, kế thừa và thay thế cái cũ nhưng ở trình độ ngày càng cao hơn, hoàn thiện hơn.
Đường xoắn ốc
Khuynh hướng của sự phát triển,
vận động theo đường xoắn ốc,
phát triển trình độ cao hơn,
hoàn thiện và tiến bộ hơn.
Ví dụ
Sự tiến hóa của con người
2. Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
Sự phủ định của phủ định không ngừng xảy ra trong tự nhiên, xã hội, trong lĩnh vực đời sống tư tưởng con người. tuy nhiên sự ra đời của cái mới không đơn giản, mà phải trải qua quá trình đấu tranh giữa cái cái mới và cái cũ. Nhưng theo quy luật chung cuối cùng cái mới sẽ chiến thắng cái cũ.
BÀI HỌC RÚT RA
+ Nhận thức cái mới, ủng hộ cái mới
+ Tôn trọng quá khứ
+ Tránh bảo thủ, phủ định sạch trơn, cản trở sự tiến bộ
+ Tránh ảo tưởng vế sự ra đời dễ dàng của cái mới.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu hỏi 1: Em đồng ý với ý kiến nào sau đây nói về phủ định biện chứng.
Phủ định là sự xóa bỏ
Phủ định là sự xóa bỏ hoàn toàn chấm dứt sự tồn tại và phát triển.
Phủ định là cái mới ra đời thay thế cái cũ, sự phát triển cao hơn.
Đ
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu hỏi 2: Những câu tục ngữ nào sau đây nói về phủ định biện chứng?
Tre già măng mọc
Có mới nới cũ
Hổ phụ sinh hổ tử
Uống nước nhớ nguồn
Mèo nhỏ bắt chuột nhỏ
Đ
Đ
Câu hỏi 3: Phủ định của phủ định là:
Sự phát triển cao hơn, có hình thức đa dạng phong phú hơn
Sự phủ định lần thứ hai, có kế thừa bao hàm trong nó sự khẳng địh và phủ định lần thứ nhất làm cho sự vật dường như lặp lại cái cũ nhưng ở mức độ cao hơn.
Sự phủ định theo hình sin hoặc hình tròn
Sự phủ định từ bên ngoài bao gồm quá trình tự thân phủ định do đó diễn ra theo hình xoắn ốc
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Đ
Câu hỏi 4: Trong học tập em cần phải làm gì để đáp ứng yêu cầu của phủ định biện chứng?
Câu hỏi 5: Em hãy nhận xét một vài hiện tượng biểu hiện sự phủ định biện chứng trong việc thờ cúng, lễ hội, ma chay, cưới xin ở nước ta hiện nay.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
DẶN DÒ
Về nhà học bài cũ
Làm các bài tập còn lại trong SGK
Chuẩn bị bài 7