Giáo viên thực hiện: Lê Thị Như Tuyết
Trường Trung học cơ sở Tân Long
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
- Nguyễn Khuyến (1835- 1909)
- Quê quán: Thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ (nay thuộc tỉnh Hà Nam)
- Cuộc đời:
+ Thi đỗ đầu cả 3 kì: Hương, Hội, Đình do đó có tên là Tam Nguyên Yên Đổ
+ Làm quan khoảng 10 năm, khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn.
- Sự nghiệp: Là nhà thơ lớn của dân tộc
- Phong cách sáng tác: Nhà thơ của tình bạn, tình người, tình quê.
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.
Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
Tựa gối, buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo.
Năm gian nhà cỏ thấp le te,
Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè.
Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.
Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt ?
Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe.
Rượu tiếng rằng hay, hay chả mấy.
Độ năm ba chén đã say nhè.
Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.
Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào.
Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào?
Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào (*).
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
- Nguyễn Khuyến (1835- 1909) là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam
- Đề tài: tình bạn.
(Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn)
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra hoa, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
- Đề tài:
- Bố cục: 1-6-4 rất độc đáo
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)
Lời chào bạn đến chơi nhà (Câu đầu)
Hoàn cảnh tiếp bạn
(Câu 2 -> câu 7)
Giá trị của tình bạn
(Câu cuối)
- Thể thơ: Thất ngôn bát cú đường luật.
Bài thơ viết về đề tài gì ?
Viết về tình bạn
Cách lập ý của bài thơ này có gì khác với bài QĐN?
Giống nhau:
Về số câu, số chữ, cách hiệp vần
Khác nhau
Phá bỏ ràng buộc về bố cục (2/2/2/2)
Tạo kết cấu mới độc đáo 1/6/1
- Bài thơ thuộc vào mẫu mực của thể thất ngôn bát cú Đường luật
Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” có gì giống và khác về mặt hình thức so với bài thơ “ Qua Đèo Ngang”?
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu tình huống bạn đến chơi nhà
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà
Thời gian: Đã bấy lâu nay
=> Thời gian đã qua lâu ngày
=> Thể hiện sự mong ngóng của chủ nhà
Xưng hô: Bác
=> Cách gọi vừa khiêm nhường, vừa thể hiện sự nể trọng người bạn
=> Gần gũi như người thân trong nhà
- Giọng điệu: Chân thành, vui mừng
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu tình huống bạn đến chơi nhà
- Cách mở đầu tự nhiên, giản dị như lời nói thường ngày, như lời chào, như tiếng reo vui của nhà thơ.
=> Thể hiện niềm vui mừng, xúc động của nhà thơ khi có bạn lâu ngày đến thăm.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra hoa, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu tình huống bạn đến chơi nhà
2. Trình bày hoàn cảnh đón tiếp bạn
Ý định:
Thực tế:
Sai con trẻ đi chợ. Thiết đãi đặc sản quê hương
Trẻ vắng nhà – Chợ xa
Thiết đãi thứ có sẵn trong vườn:Cá, gà, cải, cà, bầu, mướp
Cá, gà khó bắt; cải, cà, bầu, mướp chưa đến kì thu hái
Mời trầu
Không có
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra hoa, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Ý định:
Thực tế:
Sai con trẻ đi chợ. Thiết đãi đặc sản quê hương
Trẻ vắng nhà – Chợ xa
Thiết đãi thứ có sẵn trong vườn:Cá, gà, cải, cà, bầu, mướp
Cá, gà khó bắt; cải, cà, bầu, mướp chưa đến kì thu hái
Mời trầu
Không có
Nghệ thuật: Đối lập “Có” > < “không”.
Giọng điệu vui đùa, thấp thoáng nụ cười hóm hỉnh
Thể hiện lòng nhiệt tình, chân thành muốn tiếp đãi bạn chu đáo nhất
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu tình huống bạn đến chơi nhà
2. Trình bày hoàn cảnh đón tiếp bạn
Với ngôn ngữ mộc mạc, đời thường cùng với cách nói phóng đại, liệt kê; giọng điệu hóm hỉnh, hài hước; lời phân bua hữu tình, tác giả cho ta thấy được:
- Cảnh sống thanh bạch giản dị.
- Tình cảm chân tình không khách sáo, sự hóm hỉnh đùa vui, yêu đời.
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu tình huống bạn đến chơi nhà
2. Trình bày hoàn cảnh đón tiếp bạn
3. Trình bày hoàn cảnh đón tiếp bạn
Bác đến chơi đây ta với ta
“ta với ta = tôi và bác = chúng ta tuy hai mà một
Sự tri âm tri kỉ gắn bó với nhau bằng sự đồng cảm chân thành.
Sự đồng nhất trọn vẹn giữ chủ và khách
Tình bạn chân thành, thắm thiết vượt lên trên điều kiện vật chất, lễ nghi.
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu tình huống bạn đến chơi nhà
2. Trình bày hoàn cảnh đón tiếp bạn
3. Trình bày hoàn cảnh đón tiếp bạn
Khẳng định tình bạn cao đẹp, gắn bó không cần đến vật chất cao sang mà cốt ở tấm lòng, sự tri kỉ, đồng cảm thiết tha.
So sánh cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Bạn đến chơi nhà” với cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Qua đèo Ngang”?
_“Ta với ta” trong bài “Qua đèo Ngang” là tác giả với cái bóng của chính mình, là nỗi cô đơn khi đứng một mình, đối diện với chính mình nơi hoang vắng
- Thể hiện sự cô đơn gần như tuyệt đối của chính tác giả
-“Ta với ta” trong “ Bạn đến chơi nhà” là tác giả với người bạn của mình, tuy hai mà một, thể hiện một tình bạn đậm đà , thắm thiết, chân thành

- Bộc lộ niềm vui mừng , phấn khởi khi bạn đến chơi
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết:
Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn
đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui
đồng cảm.
- Lập ý bất ngờ.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện.
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
III. Tổng kết:
Nghệ thuật:
- Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà và cuối cùng òa ra niềm vui đồng cảm.
- Lập ý bất ngờ.
- Vận dụng ngôn ngữ, thể loại điêu luyện.
2.Ý nghĩa văn bản.
Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình bạn, quan niệm đó vẫn còn có ý nghĩa, có giá trị lớn trong cuộc sống của con người ngày hôm nay.