Văn bản:

BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
- Chu Quang Tiềm -

á
T
1.

I. Tìm hiểu chung

iả
g
c

Chu Quang Tiềm (1897 – 1986)
Là nhà mĩ học và lí luận nổi tiếng
của Trung Quốc.

ua
Q
Chu

ềm
i
T
ng

ềm
i
T
g
n
a
u
Q
u
Ch

Những bài chính luận của
Chu Quang Tiềm mang
phong cách nhẹ nhàng
nhưng vẫn đầy đủ lí lẽ xác
đáng, lập luận chặt chẽ,
dẫn chứng sinh động và có
tính thuyết phục sâu sắc.
Văn phong chính luận của
Chu Quang Tiềm không hề
khô khan mà có cả tâm tình
và chút hài hước.

c
á
T
.
2

m
ẩ
ph

- Xuất xứ: Trích trong cuốn
“Danh nhânTrung Quốc bàn về
niềm vui, nỗi buồn của việc đọc
sách” xuất bản năm 1995.

- Kiểu văn bản: Nghị luận
- Nội dung:
Sự cần thiết của việc đọc sách và
phương pháp đọc sách.

Bố cục

phần

P1: Từ đầu …. “thế giới mới”:
Sự cần thiết và ý nghĩa của việc
đọc sách
P2: Tiếp…đến… “tự tiêu hao
lực lượng”: Những khó khăn,
thiên hướng sai lệch dễ mắc
phải của việc đọc sách trong
tình trạng hiện nay.
P3: Phần còn lại: Bàn về
phương pháp chọn sách và
đọc sách.

1. Sự cần thiết của việc đọc sách.
a. Tầm quan trọng của sách.
Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường quan trọng của học
vấn. Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của toàn nhân loại. Mỗi loại học vấn đến
giai đoạn hôm nay đều là thành quả của toàn nhân loại nhờ biết phân công, cố gắng tích lũy ngày
đêm mà có. Các thành quả đó sở dĩ không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi chép, lưu truyền lại.
Sách là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại, cũng có thể nói đó là những cột mốc trên
con đường tiến hóa học thuật của nhân loại. Nếu chúng ta mong tiến lên từ văn hóa, học thuật của
giai đoạn này, thì nhất định phải lấy thành quả nhân looại đã đạt được trong quá khứ làm điểm xuất
phát. Nếu xóa bỏ hết các thành quả nhân loại đã đạt được trong quá khứ, thì chưa biết chừng chúng
ta đã lùi điểm xuất phát về đến mấy trăm năm, thậm chí là mấy nghìn năm trước. Lúc đó, dù có tiến
lên cũng chỉ là đi giật lùi, làm kẻ lạc hậu.
Đọc sách là muốn trả món nợ đối với thành quả nhân loại trong quá khứ, là ôn lại kinh nghiệm, tư
tưởng của nhân loại tích lũy mấy nghìn năm trong mấy chục năm ngắn ngủi, là một mình hưởng thụ
các kiến thức, lời dạy mà biết bao người trong quá khứ đã khổ công tìm kiếm mới thu nhận được. Có
được sự chuẩn bị như thế thì một con người mới có thể làm được cuộc trường chinh vạn dặm trên con
đường học vấn, nhằm phát hiện thế giới mới.

1. Sự cần thiết của việc đọc sách.
a. Tầm quan trọng của sách.
Sách là kho tàng quý báu mà loài người thu lượm, suy ngẫm
suốt mấy ngàn năm.
Sách cô đúc, ghi chép, lưu truyền mọi tri thức, mọi thành quả.
Những cuốn sách có giá trị được coi là cột mốc trên con
đường học tập, phát triển của nhân loại.

b. Ý nghĩa của việc đọc sách
Đọc sách là con đường quan trọng của học vấn.
Đọc sách là ôn lại kiến thức của loài người, là
hưởng thụ kiến thức.
Đọc sách là chuẩn bị hành trang để tiếp tục tiến
xa trên con đường học tập, phát hiện thế giới.

SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC
ĐỌC SÁCH

Tầm quan trọng
của sách
Ghi chép,
lưu truyền
tri thức,
thành tựu
nhân loại

Cột mốc
trên con
đường tiến
hóa học
thuật

Kho tàng di sản tinh thần
nhân loại

Ý nghĩa của việc
đọc sách
Con đường
quan trọng
của học vấn

Chuẩn bị
hành trang
phát hiện thế
giới

Đọc sách: Thừa hưởng
giá trị tinh hoa nhân loại

Sách nhiều

Sách nhiều

2. Những khó khăn và thiên hướng sai lệch dễ mắc khi đọc sách

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều
Sách nhiều
Sách nhiều Sách nhiều

“Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, dễ sa vào ăn
tươi nuốt sống”.
CÁCH ĐỌC
Người xưa

Sách tuy đọc được ít, nhưng
đọc quyển nào ra quyển ấy,
miệng đọc, tâm ghi, nghiền
ngẫm đến thuộc lòng, thấm
vào xương tủy, biến thành
một nguồn động lực tinh
thần, cả đời dùng mãi không
cạn.Đọc kỹ, nghiền ngẫm
Đọc ít mà tinh

Học giả ngày nay
“Liếc qua” tuy rất nhiều,
những “đọng lại” thì rất ít,
giống như ăn uống, các thứ
không tiêu hóa được tích
càng nhiều, thì càng dễ sinh
ra bệnh đau dạ dày, …”
Vô bổ
Lãng phí thời gian

“Liếc qua” tuy rất nhiều, những “đọng lại” thì rất ít, giống như
ăn uống, các thứ không tiêu hóa được tích càng nhiều, thì
càng dễ sinh ra bệnh đau dạ dày, nhiều thói xấu hư danh nông
cạn đều do lối ăn tươi nuốt sống đó mà sinh ra cả”.
Nghệ thuật so sánh => gợi hình, ấn tượng.
Lập luận: Chặt chẽ, giàu hình ảnh, thuyết phục người đọc.

=> Đọc không chuyên sâu kiến thức đọng lại hời
hợt

Sách nhiều

“Khiến người đọc lạc hướng”

Chọn nhầm sách
Lãng phí thời gian, sức lực
Như việc đánh trận nhiều mục
tiêu, tự làm tiêu hao lực lượng

Þ Lập luận so sánh đối chiếu,
lí lẽ thuyết phục.
Þ Báo động về đọc sách thiếu
mục đích, ham hư danh

Nhiều người mới học tham nhiều
mà không vụ thực chất, đã lãng
phí thời gian và sức lực trên những
cuốn sách vô thưởng vô phạt, nên
không tránh khỏi bỏ lỡ mất dịp đọc
những cuốn sách quan trọng, cơ
bản. Chiếm lĩnh học vấn giống như
đi đánh trận, cần phải đánh vào
thành trì kiên cố, đánh bại quân
địch tinh nhuệ, chiếm cứ mặt trận
xung yếu. Mục tiêu quá nhiều, che
lấp mấy vị trí kiên cố, chỉ đá bên
đông, đấm bên tây, hóa ra thành
lối đánh “tự tiêu hao lực lượng”.

Sách nhiều
Đọc không chuyên sâu
Liếc qua nhiều mà đọng lại ít
 Ăn tươi nuốt sống, không
kịp nghiền ngẫm

Người đọc dễ lạc hướng
Chọn lầm sách, tham nhiều 
Trận đánh nhiều mục tiêu,
không chú trọng thực chất

Lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc mà lại tự làm hại bản thân
 Tác giả đã sử dụng hình ảnh so sánh cụ thể gần gũi để thuyết phục người đọc

3. Bàn về phương pháp đọc sách
a. Cách chọn sách: chọn cho tinh
b. Cách đọc sách: đọc cho kĩ

a. Cách chọn sách: chọn cho tinh
Sách đọc nên chia làm mấy loại, một loại là sách
đọc để có kiến thức phổ thông mà mọi công dân thế giới
hiện nay đều phải biết, một loại là sách đọc để trau dồi
học vấn chuyên môn.
- Chọn sách hay: có giá trị, không tham nhiều.
“Chọn 1 quyển có giá trị bằng 10 quyển không quan
trọng”
Tác giả trình bày vấn đề: Cụ thể, rõ ràng…

b. Cách đọc sách: đọc cho kĩ
Nếu đọc được mười quyển sách mà chỉ lướt qua, không bằng chỉ
lấy một quyển mà đọc mười lần. “Sách cũ trăm lần xem chẳng chán Thuộc lòng, ngẫm kỹ một mình hay”, hai câu thơ đó đáng làm lời răn
cho mỗi người đọc sách. … Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp
suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm
đổi thay khí chất.” … Các học vấn khác đại khái cũng như vậy, không biết
rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì không thể nắm gọn.
- Đọc cho kĩ, vừa đọc vừa suy nghĩ.
- Không nên đọc tràn lan mà cần đọc có kế hoạch, có hệ thống.
- Kết hợp giữa đọc rộng với đọc sâu.

* Đọc sách không đúng phương pháp
Đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa
qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý
loạn, tay không mà về. Thế gian có biết bao người
đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú
khoe của chỉ biết lấy nhiều làm quý. Đối với việc học
tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đối với việc
làm người thì cách đó thể hiện phẩm chất tầm
thường,
kém.
- Kết hợpthấp
phân
tích lí lẽ, liên hệ so sánh, trình bày

toàn diện, tỉ mỉ
Þ Đưa ra lời khuyên bổ ích về đọc sách
Đọc sách vừa là học tập tri thức, vừa là rèn luyện
tính cách, học làm người.

Lựa chọn cuốn sách mà em thích
Hoàn thành phiếu bài tập:
Nhật kí đọc sách

Tìm hiểu lợi ích của việc đọc sách

Bài tập vận dụng:
Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ. Nếu đọc được 10
quyển sách không quan trọng, không bằng đem thời gian, sức lực đọc 10 quyển ấy mà đọc một quyển
thật sự có giá trị. Nếu đọc được mười quyển sách mà chỉ lướt qua, không bằng chỉ lấy một quyển mà
đọc mười lần. “Sách cũ trăm lần xem chẳng chán/Thuộc lòng, ngẫm kỹ một mình hay”, hai câu thơ đó
đáng làm lời răn cho mỗi người đọc sách. … Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa,
trầm ngâm tích luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiều mà không chịu nghĩ
sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về.”
(Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)
1. Nêu chủ đề của văn bản “Bàn về đọc sách”. Đoạn trích trên đề cập đến khía cạnh nào của chủ đề?
2. Trong câu văn “Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, tưởng
tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua
chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về.” tác giả sử dụng biện pháp
tu từ gì? Nêu hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng biện pháp tu từ ấy?
3. Hãy viết đoạn văn khoảng nữa trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng học sinh rất ít
đọc sách.

1. Nêu chủ đề của văn bản “Bàn về đọc sách”. Đoạn trích trên đề
cập đến khía cạnh nào của chủ đề?
Gợi ý
- Chủ đề:
Bàn về sự cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách
- Đoạn trích đề cập đến khía cạnh:
Phương pháp đọc sách

2. Trong câu văn “Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích
luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu,
như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà
về.” tác giả sử dụng biện pháp tu từ gì? Nêu hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng biện
pháp tu từ ấy?

Gợi ý

-

Biện pháp tu từ được sử dụng:

+ So sánh:
“đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ”
+ Ẩn dụ:
“châu báu – tri thức”
-

Hiệu quả nghệ thuật:

Diễn tả một cách hình ảnh và sinh động hệ quả của việc đọc nhiều mà không nghĩ sâu thì dù sách có hay, có
bổ ích cũng chẳng thu được điều gì có giá trị. Từ đó người đọc nhận thức được không nên đọc sách qua loa.

3. Hãy viết đoạn văn khoảng ½ trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về hiện
tượng học sinh rất ít đọc sách.
- Vai trò của sách đối với học sinh:
+ Cung cấp cho ta kho tri thức khổng lồ của nhân loại
+ Bồi đắp tâm hồn, tình cảm của ta.
+…
- Thực trạng rất nhiều bạn học sinh không đọc sách.
* Nguyên nhân:
+ Các bạn học sinh bị hấp dẫn bởi các kênh giải trí bằng hình ảnh: phim, nhạc, điện tử
+ Các bạn học sinh lười đọc sách
+ Các bạn học sinh học thêm quá nhiều không có thời gian đọc sách
* Tác hại:
+ Không đọc nhiều sách lâu dần sẽ trở thành những người thiếu hiểu biết
+ Tâm hồn bị mài mòn,…
* Khắc phục:
- Sắp xếp thời gian hợp lý để đọc sách;
- Đọc sách phù hợp với nhu cầu, lứa tuổi