CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!
GV : NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP BỘ MÔN
Chuẩn bị :
- Sách giáo khoa Ngữ văn 6 tập 1,2 và đồ dùng học tập.
- Vở : 2 quyển
+ Quyển 1: Ghi chép bài ở lớp.
+ Quyển 2: Dùng để soạn bài và làm bài tập. Đối với vở bài tập, các em có thể làm trên vở học sinh hoặc vở in sẵn.
- Trước tiết học, các em xem phân phối chương trình tiết tiếp theo học bài nào để đọc bài và chuẩn bị bài cho tốt.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP BỘ MÔN
Ở lớp :
Chú ý nghe giảng.
Mạnh dạn phát biểu xây dựng bài.
Tích cực hoạt động nhóm.
Ghi chép bài đầy đủ.
Về nhà :
Học và nắm kiến thức cơ bản của bài cũ (phần ghi nhớ trong sách giáo khoa sau mỗi bài học phải học thuộc.)
Làm bài tập được giao.
Chuẩn bị bài mới.
Mỗi khi tết đến xuân về người Việt Nam chúng ta lại nhớ đến câu đối rất đỗi quen thuộc :
Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ
Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh.
Bánh chưng cùng bánh giầy là hai thứ bánh không những rất ngon mà còn có ý nghĩa không thể thiếu trong mâm cỗ Tết của dân tộc Việt Nam. Các em có biết hai thứ bánh đó ra đời từ thời vua Hùng nào hay không?
GIỚI THIỆU BÀI MỚI
BÀI 1- TIẾT1, 2 : Văn bản
HDĐT: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY
(Truyền thuyết )

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức: Giúp học sinh
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết.
- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kì Hùng Vương.
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông - một nét đẹp văn hóa của người Việt.
2. Kĩ năng:
- Đọc - hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết.
- Nhận ra những sự việc chính trong truyện.
3. Thái độ:
- Giáo dục lòng tự hào về những truyền thống tốt đẹp dân tộc Việt Nam.

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

I. Đọc – Tìm hiểu chung văn bản
1. Truyền thuyết là gì?
Là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo.Truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể.
Chú thích*/ Sgk/7

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

I. Đọc – Tìm hiểu chung văn bản
2. Đọc, chú thích:
*Chú thích:
Phúc ấm: phúc của tổ tiên để lại cho con cháu.
Chứng giám: soi xét và làm chứng.
Đồ: ở đây là nấu chín bằng hơi nước trong nồi hai tầng, tầng trên có lỗ ở đáy (chõ).
Hướng dẫn đọc, kể: Giọng chậm rãi, tình cảm; chú ý lời của thần trong giấc mộng của Lang Liêu: Giọng âm vang xa vắng. Giọng vua Hùng đĩnh đạc, chắc, khoẻ.
Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)
I. Đọc – Tìm hiểu chung văn bản
3. Bố cục:
Phần 1 : “Từ đầu. . . chứng giám” : Vua Hùng chọn người nối ngôi.
Phần 2 : “Các lang. . . hình tròn” : Cuộc đua tài dâng lễ vật.
Phần 3 : Phần còn lại: Kết quả cuộc đua tài – Lang Liêu được chọn nối ngôi vua.

Em hãy xác định bố cục của văn bản?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

I. Đọc – Tìm hiểu chung văn bản
4. Tóm tắt văn bản
Hùng Vương về già muốn truyền ngôi cho con nào làm vừa ý, nối chí nhà vua. Các ông lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng Lang Liêu được thần mách bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh để dâng vua. Vua cha chọn bánh của Lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên Vương và nhường ngôi cho chàng. Từ đó nước ta có tục làm bánh chưng, bánh giầy vào ngày Tết.

? Em hãy tóm tắt ngắn gọn nội dung của văn bản ?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)
II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
1. Vua Hùng chọn người nối ngôi
- Hoàn cảnh truyền ngôi:
+ Vua đã già.
+ Giặc ngoài đã yên, đất nước yên bình.
+ Các con đông (20 người).
-Tiêu chuẩn người nối ngôi:
+ Nối chí vua.
+ Không nhất thiết phải là con trưởng.
- Hình thức thử thách : Nhân ngày lễ Tiên vương, các lang dâng lễ vật sao cho vừa ý vua.

? Vua Hùng chọn người nối ngôi trong hoàn cảnh nào ? Với ý định ra sao và bằng hình thức gì ?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
1. Vua Hùng chọn người nối ngôi
- Không theo lệ truyền ngôi từ trước.
- Vua Hùng chú trọng tài năng, không coi trọng thứ bậc con trưởng và con thứ.
- Thể hiện sự sáng suốt và tinh thần bình đẳng.
? Em có nhận xét gì về ý tưởng, hình thức và điều kiện nối ngôi của Hùng Vương so với tục lệ truyền ngôi từ trước?
Tiết 1, 2 – Văn học : BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)
II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
2. Cuộc đua tài dâng lễ vật
a.Các lang
- Các lang không hiểu ý vua cha. Các lang cho rằng ai chẳng vui lòng, vừa ý trước lễ vật quí hiếm.
- Suy nghĩ hạn hẹp.
-Tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện.

? Việc các lang đua nhau tìm lễ vật thật quý, thât hậu chứng tỏ điều gì?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
2. Cuộc đua tài dâng lễ vật
b. Lang Liêu
- Trong các lang (con vua), chàng là người “thiệt thòi nhất”.
- Chàng mồ côi mẹ, thật thà, nghèo khó. Tuy là lang, nhưng từ khi lớn lên, chàng “ra ở riêng chỉ chăm lo việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai…
- Lang Liêu thân là con vua nhưng phận rất gần gũi với dân thường.
? Lang Liêu cũng là lang nhưng khác các lang ở điểm nào ? Vì sao thần chỉ giúp đỡ cho Lang Liêu ?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
2. Cuộc đua tài dâng lễ vật
b. Lang Liêu
Chàng “hiểu được ý thần” : (“Trong trời đất không có gì quý bằng hạt gạo…Các thứ khác tuy ngon, nhưng hiếm, mà con người không làm ra được”) và thực hiện được ý thần : “Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương.” Còn các lang khác chỉ biết mang tiến cúng Tiên vương sơn hào hải vị - những món ăn ngon nhưng vật liệu để chế biến thành các món ăn ấy thì con người không làm ra được.
Lang Liêu có hiểu được ý của thần không? Qua đó cho thấy Lang Liêu là một người như thế nào?
- Mồ côi mẹ, thật thà, nghèo khó, chăm việc đồng áng, có lòng hiếu thảo.
-Chàng được thần báo mộng.


Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
2. Cuộc đua tài dzâng lễ vật
b. Lang Liêu
? Trước lời báo mộng của thần, Lang Liêu đã bắt tay vào quá trình chuẩn bị lễ vật như thế nào?
- Thể hiện sự thông minh, tài giỏi, sáng tạo của Lang Liêu. Đề cao lao động.

Chàng chọn thứ gạo nếp thơm lừng, trắng tinh, hạt nào hạt nấy tròn mẩy, đem vo thật sạch, lấy đậu xanh, thịt lợn làm nhân, dùng lá dong trong vườn gói thành hình vuông, nấu một ngày, một đêm thật nhừ. Để đổi vị, đổi kiểu, cũng thứ gạo nếp ấy, chàng đồ lên, giã nhuyễn, nặn hình tròn.
? Tại sao thần đã không chỉ dẫn cụ thể cho Lang Liêu hoặc làm giúp lễ vật cho chàng ?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
3. Kết quả của cuộc thi tài
? Vì sao hai thứ bánh của Lang Liêu được vua cha chọn để tế Trời, Đất, Tiên vương và Lang Liêu được chọn nối ngôi vua ?
- Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế: quý trọng nghề nông, quý trọng hạt gạo nuôi sống con người và là sản phẩm do chính con người làm ra.
- Hai thứ bánh có ý nghĩa sâu xa: tượng Đất, tượng Trời, tượng muôn loài.
- Hai thứ bánh ấy, do vậy, hợp ý vua, chứng tỏ được tài đức của con người có thể nối chí vua. Đem cái quý nhất trong trời đất, của ruộng đồng, do chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên vương, dâng lên cha thì đúng là người con tài năng, thông minh, hiếu thảo, trân trọng những người sinh thành ra mình.

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
3. Kết quả của cuộc thi tài
- Lang Liêu được chọn nối ngôi vua.

? Kết quả của cuộc thi tài như thế nào?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)
III. Tổng kết
1. Ý nghĩa của truyện
- Truyện giải thích nguồn gốc hai loại bánh cổ truyền của dân tộc: bánh chưng, bánh giầy.
- Truyện đề cao lao động, đề cao nghề nông.
- Giải thích phong tục làm bánh chưng, bánh giầy để thờ cúng tổ tiên ngày Tết.
? Hãy nêu ý nghĩa của truyện?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

III. Tổng kết
2. Giá trị nghệ thuật:
- Truyện mang nét tiêu biểu của nghệ thuật truyện dân gian: kể theo trình tự thời gian.
- Truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng, kì ảo (thần báo mộng cho Lang Liêu.)
? Hãy nêu giá trị nghệ thuật của truyện?

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

III. Tổng kết
GHI NHỚ: SGK/12
Truyền thuyết “Bánh chưng, bánh giầy” vừa giải thích nguồn gốc của bánh chưng, bánh giầy vừa phản ánh thành tựu văn minh nông nghiệp ở buổi đầu dựng nước với thái độ đề cao lao động, đề cao nghề nông và thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, tổ tiên của nhân dân ta. Truyện có nhiều chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho truyện dân gian (nhân vật chính - Lang Liêu – trải qua cuộc thi tài, được thần giúp đỡ và nối ngôi vua…)

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

IV. Luyện tập
Bài tập 1: SGK/12
Trao đổi ý kiến ở lớp: Ý nghĩa của phong phục ngày Tết nhân dân ta làm bánh chưng, bánh giầy ?
- Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ cúng Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta.
- Cha ông ta đã xây dựng phong tục tập quán của mình từ những điều giản dị nhưng rất thiêng liêng và giàu ý nghĩa.
- Giữ gìn truyền thống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống dậy câu chuyện “Bánh chưng, bánh giầy” trong kho tàng truyện dân gian Việt Nam.
CỦNG CỐ
Trong truyện “Bánh chưng, bánh giầy”, Hùng Vương có ý định truyền ngôi cho người con nào ?
Người con trưởng.
Người con thứ.
Người con có lễ vật lạ và quý.
Người con làm vừa ý và nối được chí vua cha.
CỦNG CỐ
2. Tại sao lễ vật của Lang Liêu dâng lên vua cha là những lễ vật “không gì quý bằng” ?
Lễ vật ăn được và rất ngon.
Lễ vật chưa từng có.
Lễ vật được làm từ những thứ bình thường nhưng giàu ý nghĩa.
Lễ vật quý hiếm, khó tìm và đắt tiền.

A
B
1. Tổ tiên
A – soi xét và làm chứng.
2. Phúc ấm
B – các thế hệ cha ông, cụ kị…đã qua đời.
3.Chứng giám
C – Phúc của tổ tiên để lại cho con cháu.
3. Nối ý ở cột A và cột B sao cho đúng để hiểu một số từ khó

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

I. Đọc – Tìm hiểu chung văn bản
1. Truyền thuyết là gì? Chú thích */ Sgk/7
2. Đọc, chú thích
3. Bố cục: 3 phần
4. Tóm tắt văn bản
II. Đọc – Tìm hiểu văn bản
1. Vua Hùng chọn người nối ngôi:
- Hoàn cảnh truyền ngôi:
+ Vua đã già.
+ Giặc ngoài đã yên, đất nước yên bình.
+ Các con đông (20người).
-Tiêu chuẩn người nối ngôi:
+ Nối chí vua.
+ Không nhất thiết phải là con trưởng.
- Hình thức thử thách: Nhân ngày lễ Tiên vương, các lang dâng lễ vật sao cho vừa ý vua.

Tiết 1, 2 – Văn học: BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY (Truyền thuyết)

2. Cuộc đua tài dâng lễ vật:
a. Các lang:
- Các lang không hiểu ý vua cha. Các lang cho rằng ai chẳng vui lòng, vừa ý trước lễ vật quí hiếm.
- Suy nghĩ hạn hẹp.
- Tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện.
b. Lang Liêu:
- Mồ côi mẹ, nghèo, thật thà, có lòng hiếu thảo, chăm việc đồng áng .
- Chàng được thần báo mộng.
- Thông minh, tài giỏi, sáng tạo. Đề cao lao động.
3. Kết quả của cuộc đua tài:
- Lang Liêu được chọn nối ngôi vua.
III. Tổng kết: Ghi nhớ SGK/12
IV. Luyện tập
- Tóm tắt truyện
- Nắm nội dung và ý nghĩa truyện.
- Làm bài tập 2 SGK/ 12
- Chuẩn bị bài: Từ và cấu tạo từ tiếng Việt
www.themegallery.com
www.themegallery.com
Love