Bài 3: BẢO VỆ CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ
VÀ BIÊN GIỚI QUỐC GIA

I -Lãnh thổ quốc gia và chủ quyền lãnh thổ quốc
gia

1) Lãnh thổ quốc gia

a)- Khái niệm lãnh thổ quốc gia
Lãnh thổ quốc gia là một phần của Trái
Đất bao gồm vùng đất, vùng nước, vùng trời
trên vùng đất và vùng nước cũng như lòng đất
dưới chúng thuộc chủ quyền hoàn toàn và
riêng biệt của mỗi quốc gia nhất định.

b) Các bộ phận cấu thành lãnh thổ
quốc gia.
Gồm 4 bộ phận chính

Vùng đất

Vùng nước

Vùng lòng đất

Vùng trời

* VÙNG ĐẤT

Vùng đất lãnh thổ gồm toàn bộ phần đất lục
địa và các đảo, quần đảo thuộc chủ quyền
quốc gia (kể cả các đảo ven bờ và đảo xa bờ)

* VÙNG NƯỚC
Vùng nước
nội địa
Nước ở các
biển nội địa,
ao, hồ, sông
ngòi đầm (kể
cả tự nhiên
và nhân tạo)
nằm trên vùng
đất liền và
biển nội địa.

Vùng
nước biên
giới

Bao gồm sông,
hồ, biển nội địa
nằm trên khu
vực biên giới
giữa các quốc
gia..

Vùng nội
thủy

Vùng lãnh
hải

Là vùng nước
biển được xác
định một bên
là bờ biển và
một bên khác
là đường cơ
sở của quốc
gia ven biển.

Là vùng biển
nằm bên ngoài
và tiếp liền
với vùng nước
nội thủy của
quốc gia.

Là toàn bộ phần nằm dưới vùng đất và
vùng nước thuộc chủ quyền quốc gia.

* Vùng
lòng đất

* Vùng
trời

Là khoảng không gian bao trùm trên
vùng đất và vùng nước của quốc gia.

* Vùng
lãnh
thổ đặc
biệt

Lãnh thổ bơi,lãnh thổ bay:
Tàu thuyền,phương tiện bay,c.trình
nhân tạo,hệ thống cáp ngầm..hoạt
động ở vùng biển quốc tế, vùng
nam Cực , khoảng không vũ trụ.

2. Chuû quyeàn laõnh thoå quoác gia
a. Khaùi nieäm chuû quyeàn laõnh thoå quoác gia
Chuû quyeàn quoác gia laø quyeàn toái cao, tuyeät
ñoái, hoaøn toaøn vaø rieâng bieät cuûa quoác gia
ñoái vôùi laõnh thoå vaø treân laõnh thoå cuûa mình.

Theo Hieán phaùp 1992 cuûa nöôùc
Coäng Hoaø xaõ Hoäi Chuû Nghóa Vieät
Nam :
“Nöôùc Coäng hoaø xaõ hoäi chuû
nghóa Vieät Nam laø moät nöôùc ñoäc laäp
coù chuû quyeàn, thoáng nhaát vaø toaøn
veïn laõnh thoå, bao goàm ñaát lieàn, caùc
haûi ñaûo, vuøng bieån vaø vuøng trôøi”

b) Nội dung chủ quyền lãnh thổ quốc gia:
Nội dung chủ quyền lãnh thổ quốc gia gồm:
- Quốc gia có quyền tự do lựa chọn chế độ chính trị,
kinh tế, văn hoá.
- Quốc gia có quyền tự do trong việc lựa chọn phương
hướng phát triển đất nước.

- Quốc gia tự quy định chế độ pháp lý đối với
từng vùng lãnh thổ quốc gia.
- Quốc gia có quyền sở hữu hoàn toàn đối với
tất cả tài nguyên thiên nhiên trong lãnh thổ
của mình.

- Quốc gia thực hiện quyền tài phán (quyền xét
xử) đối với mọi công dân, tổ chức, kể cả các cá
nhân, tổ chức nước ngoài ở trong phạm vi lãnh
thổ quốc gia.
- Quốc gia có quyền áp dụng các biện pháp
cưỡng chế thích hợp...
- Quốc gia có quyền và nghĩa vụ bảo vệ, cải tạo
lãnh thổ quốc gia.

II. BIEÂN GIÔÙI QUOÁC GIA
1. Söï hình thaønh bieân giôùi quoác gia

+ Tuyeán bieân giôùi ñaát lieàn :
* Vieät Nam – Trung Quoác :1449,566Km
* Vieät Nam – Laøo: 2340Km (theo hieäp öôùc
ngaøy 18/7/1977 )
* Vieät nam – Campuchia : 1137Km ( theo
hiệp ước 27/2/1985 vaø boå sung ngaøy
10/10/2005)

Trung Quốc

Lào

Campuchia

Đường
biên giới
trên đất
liền
Đường
biên
giới
trên
biển

Lãnh thổ và đường biên giới quốc gia Việt Nam trên đất liền và trên biển

+ Tuyeán bieån ñaûo Vieät Nam :
Ñaõ xaùc ñònh ñöôïc 12 ñieåm ñeå xaùc ñònh
ñöôøng cô sôû duøng ñeå tính chieàu roäng
laõnh haûi theo tuyeân boá ngaøy
12/11/1982 cuûa Chính phuû nöôùc
CHXHCN Vieät Nam ( töø ñieåm 0 ñeán
A11 ).

Chiều dài bờ biển:
+ 3.260 km (cách tính
truyền thống)
Diện tích vùng biển:
1.000.000 km2
 Gần 3.000 đảo, bãi đá
ngầm lớn, nhỏ.
 Quốc gia xếp thứ 32 về
chiều dài bờ biển trong
156 quốc gia có biển.

2

CÁC VÙNG BIỂN THUỘC CHỦ QUYỀN CỦA VIỆT NAM

Đường cơ sở
Việt Nam
Vùng nội thủy:

Vùng biển nằm phía
trong đường cơ sở
Lãnh hải:
Tính từ đường cơ sở
ra 12 hải lý
Vùng đặc quyền kinh tế:
Tính từ đường cơ sở ra 200 hải lý
Thềm lục địa:
Tính
từ đường cơ sở ra 350 hải lý
10/24/22

LÃNH HẢI
VIỆT NAM

(Tuyên bố ngày
12/11/1982 của
Chính phủ nước
Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa
Việt Nam).

Đường màu đỏ
nối 11 điểm từ Hòn
Nhạn đến Cồn Cỏ
là đường cơ sở.
 Đường gạch đứt
quãng màu xanh là
biên giới quốc gia
trên biển.


(Nguồn: Vietnamnet.vn)

176HL

2) Khaùi nieäm bieân giôùi quoác gia
a) Khaùi nieäm :
Caùc khaùi nieäm tuy khaùc nhau nhöng nhìn
chung ñeàu theå hieän hai daáu hieäu ñaëc
tröng:
- Moät laø, bieân giôùi quoác gia laø giôùi haïn laõnh
thoå cuûa moät quoác gia.
- Hai laø , bieân giôùi quoác gia xaùc ñònh chuû
quyeàn hoøan toøan vaø tuyeät ñoái cuûa quoác
gia ñoái vôùi laõnh thoå ( vuøng ñaát, vuøng
nöôùc, vuøng trôøi, loøng ñaát)

b) Caùc boä phaän caáu thaønh bieân giôùi quoác
gia
Coù theå hieåu bieân giôùi quoác gia goàm 4 boä
phaän caáu thaønh :
* Bieân giôùi treân ñaát lieàn : laø bieân
giôùi phaân chia chuû quyeàn laõnh thoå ñaát lieàn
cuûa moät quoác gia vôùi quoác gia khaùc .

* Biên Giới quốc gia trên biển
• Có 2 phần:
- Một phần là đường phân định nội thủy,
lãnh hải giữa các nước có bờ bển liền nhau
hoặc đối nhau.
- Một phần là đường ranh giới phía ngoài
của lãnh hải để phân cách với các vùng biển
và thềm lục địa thuộc chủ quyền và quyền
tài phán của quốc gia ven biển.

Sơ đồ lãnh thổ và biên giới quốc gia trên biển

* Bieân giôùi loøng ñaát :
Laø bieân giôùi ñöôïc xaùc ñònh baèng maët
thaúng ñöùng ñi qua ñöôøng bieân giôùi
quoác gia treân ñaát lieàn, treân bieån xuoáng
loøng ñaát, ñoä saâu tôùi taâm traùi ñaát.

* Bieân giôùi treân khoâng :
Goàm 2 phaàn:
+ Phaàn moät : laø bieân giôùi beân söôøn ñöôïc xaùc
ñònh baèng maët thaúng ñöùng ñi qua ñöôøng bieân
giôùi quoác gia treân ñaát lieàn vaø treân bieån cuûa
quoác gia leân khoâng trung.
+ Phaàn hai : laø phaàn bieân giôùi treân cao ñeå phaân
ñònh ranh giôùi vuøng trôøi thuoäc chuû quyeàn
hoaøn toaøn vaø rieâng bieät cuûa quoác gia vaø
khoaûng khoâng gian vuõ truï phía treân.


3) Xác định biên giới quốc gia Việt Nam
Nguyên tắc cơ bản xác định biên giới quốc
gia:
a)

- Các nước có chung biên giới và ranh giới trên biển (nếu
có) thương lượng để giải quyết vấn đề xác định biên giới
quốc gia
- Đối với biên giới giáp với các vùng biển thuộc quyền chủ
quyền và quyền tài phán quốc gia, Nhà nước tự quy định
biên giới trên biển phù hợp với các quy định trong Công
ước của Liên hợp quốc về luật biển năm 1982

b. Caùch xacù ñònh bieân giôùi quoác gia

Xác định biên giới quốc gia trên đất liền
- Biên giới quốc gia trên đất liền được xác định theo
các điểm, đường, vật chuẩn.
- Biên giới quốc gia trên sông, suối được xác định:
+ Trên sông mà tàu thuyền đi lại được xác định theo
giữa lạch của sông hoặc lạch chính của sông.
+ Nếu tàu thuyền không đi lại được thì biên giới theo
giữa sông, suối đó. Trường hợp sông, suối đổi dòng thì
biên giới vẫn giữ nguyên.
+ Biên giới trên cầu bắc qua sông, suối được xác định
chính giữa cầu.

- Dùng

tài liệu ghi lại đường biên giới

- Đặt mốc quốc giới.
- Dùng đường phát quang

Xác định biên giới quốc gia trên biển:
Biên giới quốc gia trên biển được hoạch định và đánh dấu
bằng các toạ độ trên hải đồ, là ranh giới phía ngoài lãnh
hải của đất liền, lãnh hải của đảo, lãnh hải của quần đảo
Việt Nam được xác định bằng pháp luật Việt Nam phù hợp
với Công ước năm 1982.

Xác định biên giới quốc gia trong lòng đất
-Biên giới quốc gia trong lòng đất là mặt thẳng
đứng từ biên giới quốc gia trên đất liền và biên
giới quốc gia trên biển xuống lòng đất.

Xác định biên giới quốc gia trên không
- Biên giới quốc gia trên không là mặt thẳng
đứng từ biên giới quốc gia trên đất liền và biên
giới quốc gia trên biển lên vùng trời

III. Bảo vệ biên giới quốc gia nước CHXNCNVN
1. Một số quan điểm của Đảng và Nhà nước CHXHCNVN về
bảo vệ biên giới quốc gia
a) Biên giới quốc gia nước CHXHCNVN là thiêng liêng,
bất khả xâm phạm:

b) Xây dựng, quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia là nhiệm
vụ của Nhà nước và là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn
dân, toàn quân.

c) Bảo vệ biên giới quốc gia phải dựa vào dân, trực tiếp
là đồng bào các dân tộc ở biên giới.

d) Xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị; giải quyết các
vấn đề về biên giới quốc gia bằng biện pháp hoà bình.

e) Xây dựng lực lượng vũ trang chuyên trách, nòng cốt
quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

2. Nội dung cơ bản xây dựng và quản lý, bảo
vệ biên giới quốc gia nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam

a) Vị trí, ý nghĩa của việc xây dựng và quản
lý, bảo vệ biên giới quốc gia:

b) Nội dung, biện pháp xây dựng và quản
lý, bảo vệ biên giới quốc gia:
*Xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ
thống pháp luật về quản lý, bảo vệ biên giới
quốc gia:
* Quản lý, bảo vệ đường biên giới quốc
gia, hệ thống dấu hiệu mốc giới; đấu tranh
ngăn chặn các hành vi xâm phạm lãnh thổ,
biên giới, vượt biên, vượt biển và các vi
phạm khác xảy ra ở khu vực biên giới:

* Xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn
diện
* Xây dựng nền biên phòng toàn dân và thế trận
biên phòng toàn dân vững mạnh để quản lý, bảo
vệ biên giới quốc gia
* Vận động quần chúng nhân dân ở khu vực
biên giới tham gia tự quản đường biên, mốc quốc
giới; bảo vệ an ninh trật tự khu vực biên giới,
biển, đảo của Tổ quốc

c) Trách nhiệm của công dân:
- Mọi công dân Việt Nam có trách nhiệm và
nghĩa vụ bảo vệ biên giới quốc gia của nước
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xây
dựng khu vực biên giới, giữ gìn an ninh, trật
tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới.
- Trước hết công dân phải nhận thức rõ nghĩa
vụ, trách nhiệm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ,
biên giới quốc gia; Chấp hành nghiêm hiến
pháp, pháp luật của Nhà nước,

- Thực hiện nghiêm luật quốc phòng, luật
nghĩa vụ quân sự, luật biên giới; tuyệt đối
trung thành với tổ quốc,
- Làm tròn nghĩa vụ quân sự, thực hiện
nghiêm các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng,
sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ
được giao; cảnh giác với mọi âm mưu phá
hoại của các thế lực thù địch.

- Phương pháp cố định biên giới đó, nghĩa là giữ cho
biên giới luôn ở vị trí đã xác định, làm cho tất cả mọi
người có thể nhận biết rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi
cho công tác bảo vệ, duy trì kiểm soát việc chấp hành
các luật lệ ….
Dùng tài liệu ghi lại đường biên giới : Mô tả đường
biên giới trong hiệp ước biên giới và nghị định thư
phân giới cắm mốc; mô tả bằng hình ảnh…;
.

* Trách nhiệm của học sinh
- Học tập nâng cao trình độ nhận thức về mọi
mặt, hiểu biết sâu sắc về truyền thống dựng nước,
giữ nước của dân tộc.
- Xây dựng, củng cố lòng yêu nước, lòng tự hào
dân tộc, ý chí tự lập tự cường, nâng cao ý thức
bảo vệ tổ quốc.
- Tích cực học tập kiến thức quốc phòng - an ninh,
sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ quốc
phòng .
- Tích cực tham gia các phong trào của đoàn
thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, phong trào mùa
hè xanh, phong trào thanh niên tình nguyện hướng
về vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo.