Hãy chia sẻ với
cả lớp về kì nghỉ
hè vừa rồi của
các em?

CẢM ƠN
CUỘC SỐNG
ĐÃ CHO TÔI
NHỮNG
KHOẢNH
KHẮC
TUYỆT VỜI
NƠI TUỔI
THƠ!

Trẻ thơ tìm thấy tất cả ở nơi chẳng có gì.....
Gia-cô-mô Lê-ô-pác-đi

“Bầu trời tuổi thơ”
 Trẻ em đang “sở hữu” cái nhìn
trong trẻo, kì diệu của tuổi thơ.

1. Chủ đề

 Giúp các em gặp gỡ lại bầu trời
tuổi thơ của chính mình.

- Văn bản truyện
+ Bầy chim chìa vôi
+ Đi lấy mật
+ Ngàn sao làm việc

2. Thể loại

A. Tri thức ngữ văn

TRI THỨC NGỮ VĂN
01

ĐỀ TÀI VÀ CHI TIẾT

02

TÍNH CÁCH NHÂN VẬT

phạm vi đời sống thể hiện trực tiếp trong tác phẩm văn học.
a. Đề tài là..................................,
loại sự kiện
b. Để xác định và gọi được tên đề tài, có thể dựa vào................................được
không gian được tái hiện, loại nhân vật
miêu tả hoặc.....................................................................được
đặt ở vị trí
trung tâm của tác phẩm.
c. Một tác phẩm có thể đề cập nhiều đề tài, trong đó có một đề tài
đề tài chính
là...........................
yếu tố nhỏ nhất
d. Chi tiết là.................................tạo
nên thế giới hình tượng.
những đặc điểm riêng
e. Tính cách nhân vật là............................................tương
đối ổn định của
nhân vật, được bộc lộ qua hành động, cánh ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ.

01

ĐỀ TÀI VÀ CHI TIẾT

- Đề tài là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện trực tiếp trong các tác
phẩm văn học.
- Để xác định đề tài, có thể dựa vào phạm vi hiện thực được miêu tả (đề tài
lịch sử, đề tài chiến tranh, đề tài gia đình…) hoặc nhân vật được đặt ở vị trí
trung tâm của tác phẩm (đề tài trẻ em, đề tài phụ nữ, đề tài người nông dân,
đề tài người lính…).
- Một tác phẩm có thể đề cập nhiều đề tài, trong đó có một đề tài chính.

01

ĐỀ TÀI VÀ CHI TIẾT

- Chi tiết là yếu tố nhỏ nhất tạo nên thế giới
hình tượng (thiên nhiên, con người, sự
kiện…) nhưng có tầm quan trọng đặc biệt
trong việc đem lại sự sinh động, lôi cuốn cho
tác phẩm văn học.

02

TÍNH CÁCH NHÂN VẬT

Tính cách nhân vật là đặc điểm riêng tương đối ổn
định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động,
cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ. Tính cách của nhân vật
còn được thể hiện qua mối quan hệ, qua lời kể và suy
nghĩ của nhân vật khác.

- Hành động
- Cách ứng xử
- Cảm xúc
- Suy nghĩ
- Mối quan hệ với các nhân vật khác
- Lời kể, suy nghĩ của các nhân vật
Tính cách nhân vật

- Hãy xác định đề tài của
văn bản “Cô bé bán diêm”
- Hãy tìm những chi tiết, sự
kiện mà em ấn tượng trong
bài?
- Nhận xét về tính cách của
nhân vật Cm bé bán diêm

- Đề tài: TRẺ EM
- Chi tiết : quẹt que diêm 1,2,3...; chi tiết cái chết của em bé...
- Nhân vật Cô bé bán diêm: là một cô bé đáng thương, sống thiếu
tình cảm của gia đình, thiếu vật chất...nhưng rất nghị lực, tình
cảm, giản dị và hồn nhiên

- Nguyễn Quang Thiều-

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1.Cuộc trò chuyện với Mon và Mên ở đoạn 1
2. Cuộc trò chuyện với Mon và Mên ở đoạn 2
3. Hình ảnh bầy chim chìa vôi

III

TỔNG KẾT

1.Nghệ thuật
2.Nội dung

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

1 Đọc- chú thích

- HS đọc phân vai
- Giọng đọc to, trôi chảy, phù
hợp về tốc độ đọc, phân biệt
được lời người kể chuyện và
lời nhân vật

2 Tìm hiểu chung

a. Tác giả

Nguyễn Quang Thiều
Giới thiệu
QUÊ QUÁN
NĂM SINH

Em hãy làm sáng tỏ
những thông tin cơ bản
của tác giả Nguyễn
Quang Thiều

TÁC PHẨM TIÊU BIỂU

PCST

THÀNH TÍCH

2 Tìm hiểu chung

a. Tác giả

Tên thật: Nguyễn Quang Thiều (1957)
Quê : Hà Nội
PCST: chân thực, gần gũi với cuộc
sống.
Sáng tác tiêu biểu: Bí mật hồ cá thần;
Con quỷ gỗ; Ngọn núi bà già mù...
Ông từng được trao tặng hơn 20 giải
thưởng văn học trong nước và quốc tế.

2 Tìm hiểu chung

b. Tác phẩm
Đề tài:

viết về trẻ em

Xuất xứ: in trong tập “Mùa hoa cải trên sông”
Thể loại: truyện ngắn
Nhân vật chính: Mên và Mon
Ngôi kể: ngôi thứ ba
Bố cục:

3 phần

Phần 1: Từ đầu ...
“sinh nở của chúng”
 Cuộc trò chuyện

của Mon và Mên ở
phần 1

Phần 2: Tiếp...lấy đò
của ông Hào mà đi
 Cuộc trò chuyện

của Mon và Mên ở
phần 2

Phần 3: Còn lại
 Hình ảnh bầy

chim chìa vôi

Vào một đêm mưa bão, hai anh em Mon
và Mên trằn trọc không ngủ được vì lo
lắng cho bầy chim chìa vôi, làm tổ ở bãi
cát giữa sông. Suy nghĩ lo lắng khiến cả
hai anh em không ngủ được, quyết tâm
đi đến bờ sông ngay trong đêm để mang
những chú chim vào bờ. Khi bình minh
lên, dải cát vẫn còn lộ ra trên mặt nước,
trong khoảnh khắc cuối cùng, những chú
chim non bay lên không trung khiến hai
đứa trẻ vui mừng, hạnh phúc.

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1 Cuộc trò chuyện với Mon và Mên ở đoạn 1

Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
Chi tiết
Thời gian
Hoàn cảnh
Cuộc trò chuyện
Tâm trạng
Nhận xét

Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
Chi tiết
Thời gian

- Khoảng hai giờ sáng

Hoàn cảnh

- Mưa vẫn to
- Nước sông dâng cao xiên xiết chảy

Cuộc trò
chuyện
Tâm trạng
Nhận xét

- Mưa có to không?
- Nước sông lên có to không?
- Bãi cát giữa sông đã ngập chưa?
- Em sợ chim chìa vôi non bị chết đuối
- Chúng nó có bơi được không?
- Sao nó lại không làm tổ ở trên bờ?

- Lại chẳng to.
- Bây giờ phải ngập đến cánh bãi
dưới rồi.
- Sắp ngập đến bãi cát rồi.
- Tao cũng sợ…
- Chim thì bơi làm sao được.
- Tao không biết.

 Mên và Mon lo sợ bầy chim chìa vôi non sẽ bị chết đuối
trước nguy cơ bãi cát giữa sông bị ngập.

Cuộc nói chuyện của Mên và Mon ở đoạn 1
Chi tiết
Thời gian

- Khoảng hai giờ sáng

Hoàn cảnh

- Mưa vẫn to
- Nước sông dâng cao xiên xiết chảy

Cuộc trò chuyện
Tâm trạng
Nhận xét

- Hai anh em cùng lo lắng, lo sợ bầy chim
non sẽ chết đuối
Nghệ thuật: ngôn ngữ đối thoại bình dị, gần gũi với đời
thường.
 Mên và Mon hồn nhiên, ngây thơ, có trái tim trong sáng,
giàu tình yêu thương đối với loài vật.

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

2 Cuộc trò chuyện với Mon và Mên ở đoạn 2

N1: Tìm những chi tiết

nói về cuộc trò chuyện
của Mên và Mon xoay
quanh việc giải cứu bầy
chim chìa vôi non

N2: Tìm những chi tiết

nói về cuộc trò chuyện
của Mên và Mon xoay
quanh việc giải cứu cá
bống

- Anh đã nhìn thấy chim chìa vôi nó
bay từ bãi cát vào bờ bao giờ chưa?

- Chưa

- Tổ chim sẽ bị chìm mất.

- Thế làm thế nào bây giờ?

- Hay mình mang chúng nó vào bờ.
…

- Bây giờ nước to lắm, làm
sao mà lội ra đấy được.

- Tổ chim ngập mất anh ạ. Mình phải
mang chúng nó vào bờ, anh ạ.
- Vâng, cứ lấy đò của ông Hảo mà đi.

- Đi bây giờ à?

 Nghệ thuật: sử dụng ngôn ngữ đối thoại.
 Nội dung: Thể hiện quyết tâm giải cứu bầy chim chìa vôi
ở bãi cát giữa sông của hai đứa trẻ.

- Cả một con cá bống rất to và đẹp.
Em lấy trộm con cá bống

- Thế để đâu rồi?

- Em thả xuống cống rồi
- Cái hốc cắm sào đò ngập bủm rồi
anh nhỉ?

- Ngập đến mái nhà con bống cũng
chẳng sợ

 Mon đã trộm cá bống của bố và đem thả
 NT: cuộc đối thoại, những câu hỏi ngây thơ
 Mon là một cậu bé có trái tim nhân hậu

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

3 Hình ảnh bầy chim chìa vôi

Thời gian

Tâm trạng của Mon
và Mên khi chứng
kiến cảnh đó

Khung cảnh bãi
sông

Nhận xét

Hành trình cất
cánh của bầy chim
chìa vôi

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

3 Hình ảnh bầy chim chìa vôi

Thời gian
Vào buổi sáng bình minh.
Khung cảnh bãi sông
Dòng nước khổng lồ nuốt
chửng phần còn lại cuối cùng
của dải cát.

Hành trình cất cánh của bầy
chim chìa vôi
- Một cảnh tượng như huyền thoại
hiện ra.
- Những cánh chim bé bỏng và
ướt át đột ngột bứt khỏi dòng
nước khổng lồ...
- Cuối cùng bầy chim đã thực
hiện xong chuyến bay quan trọng,
đầu tiên và kì vĩ nhất trong đời
của chúng…

Tâm trạng của Mon và Mên
khi chứng kiến cảnh đó
- Đứng không nhúc nhích.
- Trên gương mặt tái nhợt của
chúng hửng lên ánh ngày.
- Cả hai đã khóc tự lúc nào.
- Chúng cùng nhìn nhau và bật
cười.

Trong đoạn kết của truyện,
Mên và Mon không hiểu rõ vì
sao mình lại khóc. Em hãy
giúp nhân vật lí giải điều đó?

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

3 Hình ảnh bầy chim chìa vôi

Nhận xét
 Nghệ thuật: miêu tả tâm lí nhân vật.
 Lúc đầu, Mên và Mon căng thẳng, lo
lắng. Sau khi bầy chim chìa vôi non
cất cánh thì Mên và Mon sung sướng,
hạnh phúc.

NHẬN XÉT CHUNG
- Là hai anh em gắn bó, đoàn kết,
chia sẻ, yêu thương nhau.
- Là những đứa trẻ thông minh,
hiểu biết.
- Là những đứa trẻ ngây thơ
nhưng có trái tim nhân hậu, yêu
thương động vật

NHẬN XÉT CHUNG
- Một khung cảnh yên bình với
thiên nhiên chan hòa.
- Sự gắn bó, gần gũi của con
người với thiên nhiên.

III

TỔNG KẾT

- Tình huống truyện tự nhiên, hấp dẫn.
- Sử dụng ngôn ngữ đối thoại, giản dị,
phù hợp với trẻ thơ.
- Miêu tả tâm lí nhân vật.

III

TỔNG KẾT

- Kể về cuộc cất cánh của bầy chim chìa
vôi non qua điểm nhìn của hai cậu bé
Mên và Mon.
- Qua đó ca ngợi trái tim ngây thơ, tràn
đầy tình yêu thương, nhân hậu của trẻ
nhỏ.

Từ hành trình cất cánh,
học bay của đàn chim
chìa vôi, em rút ra
được bài học gì cho
bản thân mình?
- Thử thách cũng chính là cơ hội
- Vượt qua thử thách bằng sự nỗ
lực của chính bản thân là cách tốt
nhất để trưởng thành.

Viết đoạn văn (từ 5 – 7 câu) kể lại một sự việc bầy
chim chìa vôi bay lên khỏi bãi sông bằng lời của
một trong hai nhân vật Mên hoặc Mon (ngôi kể thứ
nhất).

Khi bình mình le lói trên mặt sông, cũng là lúc tôi và anh Mên
được chứng kiến một cảnh tượng như huyền thoại hiện lên: từ mặt
sông những cánh chim bé bỏng à ướt át đột ngột bứt khỏi dòng
nước ướt át bay lên. Lúc này tôi và anh im lặng như nín thở cầu
mong cho những cánh chim yếu ớt cất lên. Những chú chim non
cũng đã hoàn thành chuyến đi đầu tiên của mình, tôi và anh nín
thở và không biết chúng tôi đã khóc từ bao giờ. Chứng kiến sự bứt
phá mạnh mẽ của chú chim non, tôi thầm nghĩ mình cũng phải
mạnh mẽ bứt phá trong chặng đường đời còn lại.

5

1
3

2
4

LUCKY STAR

Cuộc trò chuyện của Mon và Mên bắt đầu vào
thời gian nào? Ai là người bắt đầu câu chuyện?

Con được 9 điểm
Thời gian: khoảng 2 giờ sáng. Mon là người
đánh thức và bắt đầu câu chuyện với anh
Mên
GO
HOME

Em hãy xác định đề tài và ngôi kể của truyện Bầy
chim chìa vôi?

Con được 8 điểm
- Đề tài: trẻ em
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
GO
HOME

Con được thưởng 10.000 đồng

GO
HOME