VIẾT
TÓM TẮT VĂN BẢN THEO NHỮNG YÊU CẦU
KHÁC NHAU VỀ ĐỘ DÀI

Em đã bao giờ tóm tắt một văn bản chưa? Hãy kể lại mục đích của việc
tóm tắt văn bản và tình huống sử dụng văn bản tóm tắt đó.
->
+Tóm tắt văn bản nhằm để lưu giữ làm tài liệu hoặc chia sẻ với người
đọc.
+ Bao quát được toàn bộ nội dung của văn bản.
+ Giúp ích trong quá trình học tập, nghiên cứu để người học dễ nhớ, dễ
nắm bắt nội dung chính của bài học.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN?
Tóm tắt văn bản là ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành với nội dung chính
của văn bản đó.
II. YÊU CẦU ĐỐI VỚI VĂN BẢN TÓM TẮT
- Phản ánh đúng nội dung của văn bản gốc.
- Trình bày được những ý chính, những điểm quan trọng của văn bản gốc.
- Sử dụng các từ ngữ quan trọng của văn bản gốc.
-  Đáp ứng được những yêu cầu khác nhau về độ dài của văn bản tóm tắt.ánh
đúng nội dung của văn bản gốc.

III. PHÂN TÍCH BÀI TÓM TẮT THAM KHẢO
-HS đọc hai văn bản tóm tắt “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”.

Tiêu chí
Văn bản tóm tắt có phản ánh
trung thành nội dung của văn
bản gốc không?
Văn bản tóm tắt có trình bày
được những ý chính, những
điểm quan trọng của văn bản
gốc không?
Nêu một số từ ngữ quan trọng
của văn bản gốc được thể hiện
trong văn bản tóm tắt.

Nhận xét về độ dài của văn
bản tóm tắt 1 và 2

Văn bản tóm tắt 1

Văn bản tóm tắt 2

Phản ánh trung thành nội
dung của văn bản gốc.

Phản ánh trung thành nội
dung của văn bản gốc.

Trình bày được những ý
chính, những điểm quan
trọng.

Trình bày được những ý
chính, những điểm quan
trọng.

Hùng Vương thứ mười
tám, Mị Nương, Sơn
Tinh - chúa miền non
cao, Thủy Tinh- chúa
miền nước thẳm, cầu
hôn, lễ vật, nổi giận,
thua...

Hùng Vương thứ mười
tám, Mị Nương, Sơn
Tinh - chúa miền non
cao, Thủy Tinh- chúa
miền nước thẳm, cầu
hôn, lễ vật, nổi giận,
thua...
-Có dung lượng 12 câu.
-Miêu tả kĩ sự việc hơn so với
văn bản tóm tắt 1.

Có dung lượng 4 câu

IV. THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
1.Trước khi tóm tắt
a.Đọc kĩ văn bản gốc
b.Xác định nội chính cần tóm tắt
-Xác định nội dung cốt lõi của toàn văn bản.
Ví dụ: “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”: Câu chuyện kén
rể của vua Hùng và cuộc giao tranh giữa hai vị
thần Sơn Tinh, Thủy Tinh để tranh giành công
chúa Mị Nương.
-Xác định các phần và tìm ý chính của từng
phần trong văn bản.
Khi tóm tắt văn bản tự sự, cần quan tâm đến
bối cảnh, nhân vật và các sự việc tiêu biểu.

Bối cảnh
- Ở đâu?
- Khi nào?

Nhân vật

Sự việc 1

Nhân vật

Sự việc 2

Sự việc 3

+Vua Hùng kén rể.
+Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đến cầu hôn.
+Vua Hùng ra điều kiện kén rể.
+Sơn Tinh mang lễ vật đến trước và rước Mị Nương về núi.
+Thuỷ Tinh đến sau, không cưới được vợ, tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh.
+Hai bên giao chiến nhau hàng tháng trời, cuối cùng Thuỷ Tinh thất bại.
+Hằng năm Thuỷ Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh, nhưng đều thua.
-Xác định các từ ngữ quan trọng của văn bản.
Ví dụ: Văn bản “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh”: Hùng Vương thứ mười tám, Mị Nương,
Sơn Tinh - chúa miền non cao, Thủy Tinh- chúa miền nước thẳm, cầu hôn, lễ
vật, nổi giận, thua...
c. Xác định yêu cầu về độ dài của văn bản tóm tắt.
(Lưu ý: Khi tóm tắt, người tóm tắt không được đưa vào những thông tin vốn
không có trong văn bản gốc hay những đánh giá, nhận xét chủ quan của mình).

2. Viết văn bản tóm tắt
-Sắp xếp các ý chính của văn bản gốc theo một trình tự hợp lí.
-Dùng lời văn của em kết hợp với những từ ngữ quan trọng trong
văn bản gốc để viết văn bản tóm tắt.
-Chú ý đảm bảo yêu cầu về độ dài của văn bản tóm tắt.

3. Chỉnh sửa
STT

Nội dung

Chỉnh sửa
…

1.

Lược bỏ các thông tin không có trong văn bản gốc và
những ý kiến bình luận của người tóm tắt (nếu có).

2.

Lược bớt các chi tiết thừa, không quan trọng (nếu có).

3.

Bổ sung những ý chính, điểm quan trọng của văn bản gốc
(nếu thiếu).

4.

Bổ sung những từ ngữ quan trọng có trong văn bản gốc
(nếu thiếu)

…

5.

Rút gọn hoặc phát triển văn bản tóm tắt để bảo đảm yêu
cầu về độ dài.

…

6.

Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu,…). Chỉnh
sửa nếu phát hiện lỗi.

…

…
…

V. LUYỆN TẬP

Đề bài: Tóm tắt văn bản “Bầy chim chìa vôi”
(Nguyễn Quang Thiều).

1. Đọc kĩ văn bản cần tóm tắt.
2. Xác định nội chính cần tóm tắt.
-Nội dung cốt lõi của toàn văn bản:
Mên và Mon lo lắng cho bầy chim chìa vôi non, sựo
chúng bị chết đuối khi thấy mưa to và nước dâng
cao ngoài bãi sông. Hai anh em đã đi dò ra bãi cát
giữa sông để cứu tổ chim sắp bị ngập nước và xúc
động khi chứng kiến cảnh đàn chim bé bỏng bứt
khỏi dòng nước khổng lồ bay lên.

-Xác định các phần và tìm ý chính của từng phần trong văn bản.

Phần (1)
Khoảng hai giờ
sáng, trời mưa to,
hai anh em Mên và
Mon không thể ngủ
được vì sợ những
con chim chìa vôi ở
bãi sông bị chết
đuối.

Phần (2)
Hai anh em Mên và
Mon vẫn lo rằng tổ
chim chìa vôi sẽ bị
ngập, chìm trong
dòng nước lớn. Hai
anh em nghĩ cách
mang tổ chim vào
bờ.

Phần (3)
Mên và Mon đi đò
ra dải cát giữa sông
và xúc động khi
chứng kiến cảnh
chim bố, chim mẹ
dẫn bầy chim non
bay lên, bứt khỏi
dòng nước khổng
lồ.

-Xác định các từ ngữ quan trọng của văn bản:
Hai giờ sáng, hai anh em Mên và Mon, bầy chim chìa vôi, chết đuối, dải cát giữa
sông, bay lên khỏi dòng nước lớn…
3.Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình.
Tham khảo:
Văn bản 1:
Hai anh em Mên và Mon sợ những con chim chìa vôi ở bãi sông bị chết đuối.
Sau đó, hai anh em nghĩ cách mang tổ chim vào bờ. Họ đi ra sông và chứng kiến
cảnh bầy chim non bay lên khỏi dòng nước.
Văn bản 2:
Mên và Mon lo lắng cho bầy chim chìa vôi non, sợ chúng bị chết đuối khi
thấy mưa to và nước sông dâng cao ngoài bãi sông. Hai anh em đã đi dò ra bãi cát
giữa sông để cứu tổ chim sắp bị ngập nước và xúc động khi chứng kiến cảnh đàn
chim bé bỏng bứt khỏi dòng nước khổng lồ bay lên.

Văn bản 3:
Khoảng hai giờ sáng, trời mưa to, hai anh em Mên và Mon không
thể ngủ được vì sợ những con chim chìa vôi ở bãi sông bị chết đuối.
Chúng vẫn lo rằng tổ chim chìa vôi sẽ bị ngập, chìm trong dòng nước lớn.
Hai anh em nghĩ cách mang tổ chim vào bờ. Mên và Mon đi đò ra dải cát
giữa sông và xúc động, nhận ra chúng đã khóc từ lúc nào, khi chứng kiến
cảnh chim bố, chim mẹ dẫn bầy chim non bay lên, bứt khỏi dòng nước
khổng lồ, “thực hiện xong chuyến bay quan trọng, đầu tiên và kì vĩ nhất
trong đời chúng”. Mên và Mon trở về nhà “nhìn nhau và cùng bật cười
ngượng nghịu”.

PHIẾU CHỈNH SỬA BÀI VIẾT
Nhiệm vụ: Hãy đọc bài viết của mình và hoàn chỉnh bài viết bằng cách trả lời
các câu hỏi sau:

STT
Nội dung
Chỉnh sửa
1. Lược bỏ các thông tin không có trong văn bản gốc và những ý kiến
…
bình luận của người tóm tắt (nếu có).
2.
3.

Lược bớt các chi tiết thừa, không quan trọng (nếu có).
Bổ sung những ý chính, điểm quan trọng của văn bản gốc (nếu
thiếu).

…
…

4.

Bổ sung những từ ngữ quan trọng có trong văn bản gốc (nếu thiếu)

…

5.

Rút gọn hoặc phát triển văn bản tóm tắt để bảo đảm yêu cầu về độ
dài.

…

6.

Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu,…). Chỉnh sửa nếu
phát hiện lỗi.

…

BẢNG KIỂM

Nhiệm vụ: Xem lại các bước làm bài và đọc kĩ lại bài viết,
tự đánh dấu (x) vào ô Đạt hoặc Không đạt
STT
Tiêu chí
1 Đọc kĩ văn bản gốc để hiểu đúng nội dung, chủ
đề của văn bản.
2 Xác định nội dung chính cần tóm tắt.
3 Sắp xếp các nội dung chính theo một trật tự hợp
lí.
4 Xác định yêu cầu về độ dài của văn bản tóm tắt.
5 Viết văn bản tóm tắt theo trật tự nội dung chính
đã xác định.
6 Đọc lại bản tóm tắt và chỉnh sửa bản tóm tắt.

Đạt
 

Không đạt
 

 
 

 
 

 
 

 
 

 

 

DẶN DÒ
Về nhà, mỗi em viết một bài văn nghị luận: Trao
đổi về vấn đề mà em quan tâm.
(Xem SGK trang 30)