TIẾT 22,23:

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

Hãy quan sát cơ cấu truyền chuyển động của xe đạp
Câu 1.
Sự truyền chuyển động thể hiện qua những chi tiết nào?vị trí của các chi tiết?
Trục sau
Xích
Trục giữa
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Hãy quan sát cơ cấu truyền chuyển động của xe đạp
Câu 2.Xe đạp chuyển động được khi nào? Nêu quá trình truyền chuyển động đó ?
Trục sau Xích Trục giữa
Câu 3. Tại sao cần truyền chuyển động quay từ trục giữa đến trục sau?
Trục sau Trục giữa

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Truyền và biến đổi chuyển động trong cơ khí:
Quan sát hình 10.1, đọc thông tin và trả lời các câu hỏi sau:
1. Chuyển động ban đầu của máy khâu đạp chân là bàn đạp, hãy mô tả chuyển động của bàn đạp, thanh truyền, vô lăng và kim của máy khâu ?

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Truyền và biến đổi chuyển động trong cơ khí:
Trả lời: Mô tả dạng chuyển động của bàn đạp, thanh truyền, vô lăng, kim của máy khâu:
- Bàn đạp chuyển động lắc
- Thanh truyền: Toàn thanh chuyển động lên xuống, đầu trên chuyển động theo vòng tròn, đầu dưới chuyển động theo cung tròn có tâm là bàn đạp.
- Vô lăng: Chuyển động quay
- Kim máy khâu: chuyển động tịnh tiến lên, xuống

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Truyền và biến đổi chuyển động trong cơ khí:
2. Mô tả dạng chuyển động của pit tông, thanh truyền, trục khuỷu của động cơ đốt trong.
Trả lời:
- Pit tông: Nhận lực từ trục khuỷu để thực hiện các quá trình nạp, nén và thải khí
- Thanh truyền: Biến chuyển động tịnh tiến của pit tông thành chuyển động quay của trục khuỷu
- Trục khuỷu: Nhận lực từ thanh truyền để tạo mô men quay kéo máy công tác

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Một số cơ cấu truyền chuyển động:
Hãy đọc thông tin, quan sát hình 10.2, và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1: Trong các truyền động trên, có loại truyền động nào không thể truyền chuyển động quay giữa các trục vuông góc với nhau ?
Trả lời:
Trong các cơ cấu truyền động trên, loại truyền động đai không thể truyền chuyển động quay giữa các trục vuông góc với nhau.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Một số cơ cấu truyền chuyển động:
Hãy đọc thông tin, quan sát hình 10.2, và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 2: Loại truyền động nào thường sử dụng để truyền chuyển động quay giữa hai trục xa nhau.
Trả lời:Truyền động xích thường sử dụng để truyền chuyển động quay giữa hai trục xa nhau.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Một số cơ cấu truyền chuyển động:
Câu 3: Đối với truyền chuyển động đai, trong trường hợp nào thì cần phải dùng loại đai có răng ?
Trả lời:Đối với truyền chuyển động đai, trong trường hợp khi lực ma sát giữa dây đai và bánh đai thường bị trơn trượt, không đủ đảm bảo theo yêu cầu thì cần phải dùng loại đai có răng.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Một số cơ cấu truyền chuyển động:
- Truyền động xích
- Truyền động đai
- Truyền động bánh răng

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
Câu 1: Điền các từ, cụm từ cho dưới đây vào chỗ trống cho phù hợp: Quay, tịnh tiến, lắc, vừa tịnh tiến vừa quay, vừa tịnh tiến vừa lắc
Hãy đọc thông tin, quan sát hình 10.3, và trả lời các câu hỏi sau:
Trả lời:
Hình 10.3a. Ở cơ cấu tay quay - con trượt, khi tay quay một quay tròn thì thanh truyền 2 sẽ chuyển động ...........; còn con trượt 3 sẽ chuyển động
quay
tịnh tiến

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
Câu 1: Điền các từ, cụm từ cho dưới đây vào chỗ trống cho phù hợp: Quay, tịnh tiến, lắc, vừa tịnh tiến vừa quay, vừa tịnh tiến vừa lắc
Hãy đọc thông tin, quan sát hình 10.3, và trả lời các câu hỏi sau:
Trả lời:
Hình 10.3b. Ở cơ cấu trục vít me - đai ốc, khi trục vít me quay tròn thì đai ốc sẽ chuyển động ..........................
Hình 10.3c. Ở cơ cấu tay quay - thanh lắc, khi tay quay quay tròn thì thanh bị dẫn sẽ chuyển động .................
lắc
vừa tịnh tiến vừa quay

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
Câu 2: Trình bày nguyên lí làm việc của cơ cấu tay quay - con trượt
Trả lời:
Nguyên lí làm việc của cơ cấu tay quay - con trượt: Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn, làm cho con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4. Nhờ đó chuyển động quay của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
Câu 3: Trình bày nguyên lí làm việc của cơ cấu trục vít me - đai ốc
Trả lời:
Nguyên lí làm việc của cơ cấu trục vít me - đai ốc: Khi trục vít me quay tròn thì đai ốc sẽ chuyển động tịnh tiến. Đôi khi tùy vào thiết kế của từng loại máy mà đai ốc làm quay trục vít me chuyển động tịnh tiến. Trên nguyên lí khi truyền động, nếu trục vít me đứng yên thì đai ốc chuyển động tịnh tiến và ngược lại nếu đai ốc đứng yên thì vít me chuyển động tịnh tiến.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
Câu 3: Trình bày nguyên lí làm việc của cơ cấu tay quay - thanh lắc
Trả lời:
Nguyên lí làm việc của cơ cấu tay quay - thanh lắc: Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó. Tay quay 1 được gọi là khâu dẫn.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

3. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
- Cơ cấu biến đổi chuyển động: là cơ cấu biến đổi một chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác nhằm thực hiện những nhiệm vụ nhất định.
- Cơ cấu biến đổi chuyển động gồm: chuyển động quay, tịnh tiến, lắc, vừa tịnh tiến vừa quay, vừa tịnh tiến vừa lắc.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Quan sát hình 10.4, trả lời các câu hỏi sau:
Cơ cấu tay quay - thanh lắc
Cơ cấu trục vit me - đai ốc
Cơ cấu tay quay - con trượt
Cơ cấu trục vit me - đai ốc
Điền tên loại cơ cấu biến đổi chuyển động cho trong hình 10.3 vào các ô tương ứng với các sản phẩm cơ khí ở trên hình 10.4 vào bảng 10.1
Những điểm giống nhau và khác nhau giữa cơ cấu tay quay - con trượt (hình 10.3a) và cơ cấu bánh răng - thanh răng (hình 10.2e) là:
Thanh răng chỉ có thể chuyển động tịnh tiến thẳng mà không thể quay trở lại được
Sử dụng các khớp quay và sự chuyển động phức tạp của thanh BC
Sự dụng sự ăn khớp để truyền chuyển động
Việc chế tạo bánh răng - thanh răng cũng khó khăn hơn.
Con trượt chỉ có thể chuyển động tịnh tiến qua lại

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

E. TÌM TÒI MỞ RỘNG
Hãy nêu ứng dụng của bộ chuyển động đai ?

Ứng dụng của truyền động đai
Đầu máy kéo
Động cơ ô tô
Máy khoan
Máy khâu
Xe ôtô
Máy tiện
Bánh bị dẫn
Bánh dẫn
B? truyền động bánh rang
Bộ truyền động xích
Đĩa bị dẫn Xích Đĩa dẫn


Truyền động xích ở xe tăng
Truyền động xích ở xe cần cẩu
Truyền động xích ở máy nâng chuyển hàng hóa
Bộ truyền động bánh răng dùng trong đồng hồ, hộp số ô tô, xe máy, …
Đồng hồ
Hộp số ô tô
Đồng hồ
Tr?c song song.
Trục vuông góc
Một số truyền động ăn khớp khác
Truyền động bánh răng trong máy cán thép
Bài tập TN:
Câu 1: Trong truyền động cặp bánh răng, bánh răng nào có số răng nhiều hơn thì sẽ quay như thế nào ?

A. Quay nhanh hơn.
B. Quay bằng nhau.
C. Quay chậm hơn.
D. bình thường
39
Kính chào quý thầy cô và chúc các em học sinh học tốt