Trường THCS Tam Hiệp

Giáo viên: Lục Thị Thùy Trang
Môn:
Lớp:

Công Nghệ 8
8/6

LẬT MẢNH GHÉP
Thể lệ chơi của chúng ta như sau:
Có 4 mảnh ghép, ẩn sau đó là 1 bức
tranh có liên quan tới chủ đề Truyền và
biến đổi chuyển động.
Nhiệm vụ của các em là sẽ lật 4 mảnh
ghép để tìm ra nội dung của bức tranh.
Mỗi mảnh ghép sẽ có 1 câu hỏi, bạn
nào trả lời đúng, các bạn sẽ được 10
điểm.

1

2

3

4

Tuần 12 – Tiết 23

I. Tại sao cần biến đổi chuyển động?

Quan sát chiếc máy khâu đạp chân ở hình 30.1

Hình 30.1
a. Máy khâu đạp chân; b. Cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động
1. Bàn đạp;
2. Thanh truyền;
3. Vô lăng dẫn;
4. Vô lăng bị dẫn;
5. Kim máy

THẢO LUẬN (2 Phút)
? Quan sát chiếc máy khâu đạp chân ở hình 30.1 và
hoàn thành các câu sau:
 Chuyển động của bàn đạp:
........................
 Chuyển động của thanh truyền:
........................

a

b

 Chuyển động của vô lăng:
........................
 Chuyển động của kim máy:
........................

THẢO LUẬN
? Quan sát chiếc máy khâu đạp chân ở hình 30.1 và
hoàn thành các câu sau:
 Chuyển động của bàn đạp:
........................
 Chuyển động của thanh truyền:
........................

a

b

 Chuyển động của vô lăng:
........................
 Chuyển động của kim máy:
........................

? Quan sát chiếc máy khâu đạp chân ở hình 30.1 và
hoàn thành các câu sau:
 Chuyển động của bàn đạp:
. . . .Chuyển
. . . . . . .động
. . . . .lắc
........
 Chuyển động của thanh truyền:
. . . .Chuyển
. . . . . . .động
. . . . lên
. . . xuống
......
 Chuyển động của vô lăng:
. . . .Chuyển
. . . . . . .động
. . . . quay
. . . . .tròn
....
a

b

 Chuyển động của kim máy:
. . . .Chuyển
. . . . . . .động
. . . . lên
. . . xuống
......

? Từ một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành
các dạng chuyển động khác cần phải có cơ cấu biến đổi
chuyển động, chúng gồm cơ cấu nào?
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển
động tịnh tiến hoặc ngược lại.
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển
động lắc hoặc ngược lại.

I. Tại sao cần biến đổi chuyển động?
- Từ một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành các
dạng chuyển động khác cần phải có cơ cấu biến đổi
chuyển động, chúng gồm:
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động
tịnh tiến hoặc ngược lại.
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động
lắc hoặc ngược lại.

II. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)
a. Cấu tạo.
? Quan sát hình 30.2, em hãy nêu cấu tạo của cơ cấu tay quay con trượt?

Cơ cấu gồm có:
1 - Tay quay
2 - Thanh truyền
3 - Con trượt
4 - Giá đỡ

Hình 30.2

II. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)
a. Cấu tạo.
Gồm: Tay quay, thanh truyền, con trượt, giá đỡ

? Em hãy cho biết các chi tiết được nối ghép với nhau bằng
khớp nào?

Con trượt (3) và giá đỡ (4) được nối ghép với nhau bằng
khớp tịnh tiến, các chi tiết còn lại được nối ghép với nhau
bằng khớp quay.

b. Nguyên lí làm việc:
? Khi tay quay 1 quay đều, con trượt 3 sẽ chuyển
động như thế nào?

Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền 2
chuyển động tròn làm con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua
lại trên giá đỡ 4. Nhờ đó chuyển động quay của tay quay biến
thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.

b. Nguyên lí làm việc:
- Khi tay quay 1 quay quanh trục A, một đầu B của thanh
truyền 2 chuyển động tròn, làm cho con trượt 3 chuyển động
tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4.

? Khi nào con trượt 3 đổi hướng chuyển động?

Khi tay quay 1 và thanh truyền 2 cùng nằm trên một
đường thẳng thì con trượt 3 đổi hướng chuyển động

? Có thể biến đổi chuyển động tịnh tiến của con trượt thành
chuyển động quay tròn của tay quay được không? Khi đó
cơ cấu hoạt động ra sao?
Ta có thể biến đổi được, khi đó cơ cấu hoạt động ngược lại.

c. Ứng dụng:
? Em hãy cho biết cơ cấu tay quay – con trượt được
ứng dụng trong các máy và thiết bị nào?

CƠ CẤU TAY QUAY - CON TRƯỢT ĐƯỢC ỨNG
TRONG CÁC MÁY VÀ THIẾT BỊ

Cơ cấu pít tông – xi lanh trong Ô tô, xe máy

Máy khâu đạp chân

dụng
Ngoài ra còn cóỨng
cơ cấu
bánh răng - thanh răng
Cơ cấu bánh
- thanh
và cơrăng
cấu vítđai ốcrăng
Thanh răng

Bánh răng

Xe nâng

Dùng để nâng hạ mũi khoan

Ứng dụng cơ cấu vít- đai ốc

Ê tô

Gá kẹp của thợ mộc

Khóa nước

c. Ứng dụng:
- Dùng nhiều trong các loại máy như máy khâu đạp
chân, máy cưa gỗ, ô tô, máy hơi nước…

2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc
(Cơ cấu tay quay - thanh lắc)
a. Cấu tạo.
? Quan sát hình vẽ 30.4 và nêu cấu tạo của cơ cấu tay quay
- thanh lắc?

Cơ cấu gồm:
1-Tay quay
2-Thanh truyền
3-Thanh lắc
4-Giá đỡ

2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc
(Cơ cấu tay quay - thanh lắc)
a. Cấu tạo.
Gồm: Tay quay, thanh truyền, thanh lắc và giá đỡ

? Em hãy cho biết các chi tiết được nối ghép với nhau
bằng khớp nào?

i

Các chi tiết đều được nối ghép với nhau bằng khớp quay

b. Nguyên lí làm việc:
? Khi tay quay 1 quay đều một vòng thì thanh lắc 3 sẽ
chuyển động như thế nào?

i

Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm
thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.

b. Nguyên lí làm việc:
Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh
truyền 2, làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một
góc nào đó.

? Có thể biến chuyển động lắc của thanh lắc 3 thành
chuyển động quay của tay quay 1 được không ?
Có thể biến chuyển động lắc thành chuyển động quay

c. Ứng dụng

Cơ cấu tay quay thanh lắc được ứng dụng trong các loại
Một số ứngmáy
dụng
của cơ cấu :
nào?

Máy trò chơi

Máy hút dầu

Quạt máy

Búa máy

Máy khâu đạp chân

c. Ứng dụng
- Dùng nhiều trong các loại máy móc như: Máy khâu
đạp chân, máy dệt, xe tự đẩy, máy công cụ, đồng hồ…

? Em hãy quan sát và nhận xét chuyển động của cơ cấu sau?

A : CHYỂN ĐỘNG LẮC

A

B : CHUYỂN ĐỘNG TỊNH TIẾN

B

C : CHUYỂN ĐỘNG
QUAY TRÒN

C

? Em hãy quan sát hình sau đây và điền từ thích vào
ô trống

1

2

Cơ cấu biến chuyển động ( 1 ).................................
thành chuyển động ( 2 ).........................................

quay tròn

tịnh tiến

Chuyển động giữa kim phút, kim giây và kim giờ

2

1

quay tròn liên tục
Cơ cấu biến chuyển động (1)……………………..
quay tròn gián đoạn
thành chuyển động (2)……………………………….

? Hãy cho biết các đồ dùng trong gia đình sau đã ứng dụng cơ cấu biến đổi chuyển động nào?

Ứng dụng cơ
cấu tay quay –
con trượt

Quạt máy (có
tuốc năng):
Ứng dụng cơ
cấu tay quay
– thanh lắc.

Ứng dụng cơ cấu
vít – đai ốc

1. Học thuộc ghi nhớ
2. Trả lời các câu hỏi SGK
3. Xem và chuẩn bị trước bài 31 –
Thực hành biến đổi chuyển
động.
4. Chuẩn bị dụng cụ: Thước lá,
kìm, tua vít, mỏ lết…

QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
Tiết học kết thúc