TIẾT 29
BÀI 30
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Kiểm tra bài cũ
Đĩa xích của xe đạp có 50 răng, đĩa líp có 20 răng. Tính tỉ số truyền i và cho biết chi tiết nào quay nhanh hơn?



Như vậy đĩa líp sẽ quay nhanh hơn đĩa xích 2,5 lần
Đáp án
Quan sát hình sau và cho nhận xét về dạng chuyển động của vôlăng; của kim máy may ? Bộ phận nào chuyển động trước, bộ phận nào chuyển động sau ?
Nêu tên các bộ phận chuyển động của máy khâu ?
Bàn đạp
Thanh truyền
Vô lăng dẫn
Vô lăng bị dẫn
Kim máy
Hình 30.1
Hãy quan sát các kí hiệu mũi tên hai chiều trên hình vẽ -> thảo luận theo nhóm bàn -> mô tả chuyển động của bàn đạp, thanh truyền, vô lăng, kim máy bằng cách hoàn thiện các câu sau:
Bàn đạp
Thanh truyền
Vô lăng dẫn
Vô lăng bị dẫn
Kim máy
- Chuyển động của bàn đạp:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
- Chuyển động của thanh truyền:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
- Chuyển động của vô lăng:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
- Chuyển động của kim máy:. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
chuyển động lắc
chuy?n d?ng l�n xu?ng v� quay
chuyển động quay
chuyển động lên xuống
Mục đích chính của các chuyển động trên là gì?
- Để có thể biến đổi chuyển động ban đầu là chuyển động lắc của bàn đạp thành chuyển động lên xuống của kim máy để có thể may được vải.
Tại sao cần biến đổi chuyển động trong các loại máy, thiết bị?
Trong các loại máy, thiết bị thường có nhiều bộ phận công tác khác nhau, với những yêu cầu về chuyển động khác nhau vì vậy cần có cơ cấu biến đổi chuyển động để biến đổi một chuyển động ban đầu(của động cơ hoặc bộ phận tạo chuyển động) thành các dạng chuyển động khác cho các bộ phận công tác của máy nhằm thực hiện những nhiệm vụ nhất định trong máy.
Có mấy loại cơ cấu biến đổi chuyển động? Là những loại nào?
Có 2 loại cơ cấu biến đổi chuyển động đó là:
Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến hoặc ngược lại.
Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động lắc hoặc ngược lại.
Điểm chết dưới
Tay quay
Thanh truyền
Con trượt
Điểm chết trên
Giá đỡ
Cơ cấu tay quay - con trượt
Cơ cấu tay quay – con trượt bao gồm mấy bộ phận? Là những bộ phận nào?
Các bộ phận trong cơ cấu tay quay – con trượt được nối với nhau bởi những loại khớp nào?
Cơ cấu tay quay - con trượt
Khi tay quay quay đều, con trượt sẽ chuyển động như thế nào ?
Khi tay quay quay đều, con trượt sẽ chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ.
Điểm chết dưới
Điểm chết trên
Khi nào con trượt đổi hướng chuyển động?
Khi chuyển động đến điểm chết trên hoặc điểm chết dưới con trượt sẽ đổi hướng chuyển động.
Có thể biến đổi chuyển động tịnh tiến của con trượt thành chuyển động quay tròn của tay quay được không? Khi đó cơ cấu hoạt động như thế nào?
Có thể biến đổi chuyển động tịnh tiến của con trượt thành chuyển động quay tròn của tay quay. Khi đó cơ cấu hoạt động như sau: khi con trượt chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ thông qua thanh truyền sẽ làm cho tay quay quay tròn quanh trục.
Nêu một số ứng dụng của cơ cấu tay quay – con trượt?
Bếp dầu
Nâng hạ mũi khoan
Nêu một số ứng dụng của cơ cấu bánh răng – thanh răng?
Nêu một số ứng dụng của cơ cấu vít - đai ốc?
Êtô
Vòi nước
1
2
3
4
Các bộ phận trong cơ cấu tay quay – thanh lắc được nối với nhau bởi những loại khớp nào?
Cơ cấu tay quay – thanh lắc bao gồm mấy bộ phận? Là những bộ phận nào?
Cơ cấu tay quay – thanh lắc
Tay quay
Thanh truyền
Thanh lắc
Giá đỡ
Hãy chọn những cụm từ thích hợp điền vào các chỗ trống để miêu tả hoạt động của cơ cấu tay quay – thanh lắc?
Nếu tay quay là một khâu dẫn, khi ……………quay đều quanh trục A, thông qua ………………..làm…………… lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.
Tay quay, trục, thanh lắc, giá đỡ, thanh truyền
thanh truyền
tay quay
thanh lắc
D
A
Tay quay
Thanh truyền
Thanh lắc
Giá đỡ
Có thể biến chuyển động lắc của thanh lắc thành chuyển động quay của tay quay được không?
Có thể biến chuyển động lắc của thanh lắc thành chuyển động quay của tay quay.
Nêu một số ứng dụng của cơ cấu tay quay – thanh lắc?
GHI NHỚ
1. Cơ cấu biến đổi chuyển động có nhiệm vụ biến đổi một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác cung cấp cho các bộ phận của máy và thiết bị.
2. Các cơ cấu biến đổi chuyển động rất đa dạng, chúng được ứng dụng trong nhiều loại máy khác nhau như : đồng hồ, xe máy, ôtô và các máy công cụ.
Biến đổi chuyển động có ích lợi gì đối với sản xuất và đời sống ?
Biến đổi chuyển động có thể thay đổi hướng chuyển động theo yêu cầu hoạt động của các máy công tác vì vậy có thể làm giảm kích thước, nguyên liệu khi chế tạo máy, thiết bị. Từ đó có thể tiết kiệm được chi phí khi chế tạo và tiết kiệm năng lượng khi vận hành.
Nêu những điểm giống nhau và khác nhau của cơ cấu tay quay – con trượt, bánh răng - thanh răng?
Giống nhau
Khác nhau
Hai cơ cấu đều nhằm để biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến hoặc ngược lại.
Cơ cấu bánh răng – thanh răng có thể biến đổi chuyển động quay đều của bánh răng thành chuyển động tịnh tiến đều của thanh răng và ngược lại, còn trong cơ cấu tay quay – con trượt thì khi tay quay quay đều con trượt tịnh tiến không đều.
Hãy cho biết các đồ dùng trong gia đình sau đã ứng dụng cơ cấu biến đổi chuyển động nào ?
Trong quạt máy (có tuốc năng) ứng dụng cơ cấu tay quay – thanh lắc.
Trong bếp dầu (bộ phận điều chỉnh dây tim) có cơ cấu bánh răng – thanh răng.
Tự học ở nhà
Học thuộc ghi nhớ
Trả lời các câu hỏi SGK
Xem và chuẩn bị trước bài 31
Thực hành : Truyền và biến đổi chuyển động.
Trân trọng cảm ơn
Các thầy- cô giáo
GV: Trần Mạnh Toàn
Và
Các em học sinh