B�I 39.

BI?N D?NG S? LU?NG
C� TH? C?A QU?N TH?
SINH V?T
NỘI DUNG
Biến động số lượng cá thể
1. Biến động theo chu kỳ
2. Biến động không theo chu kỳ
II. Nguyên nhân gây biến động và sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể
1. Nguyên nhân
2. Sự điều chỉnh số lượng cá thể
3. Trạng thái cân bằng của quần thể
Thế nào là biến động số lượng?
Là sự tăng hoặc giảm số lượng cá thể trong quần thể.
I. Biến động số lượng cá thể của quần thể
1. Khái niệm
Có các dạng biến động số lượng nào?
2. Phân loại:
1 Biến động theo chu kì
Mùa sâu róm
Mùa mưa ếch sinh sản nhiều
Hỡnh 39.1: D? th? bi?n d?ng s? lu?ng th? v� mốo r?ng Canada, theo chu kỡ 9-10 nam
Quan sát hình 39.1,cho biết vì sao số lượng thỏ và mèo rừng lại tăng và giảm theo chu kì gần giống nhau?
Mốo r?ng b?t th?
VD1: Cỏ com ? b? bi?n peru c? 10- 12 nam bi?n d?ng
1 l?n. Ch?t h�ng lo?t

a. Biến động theo chu kì nhiều năm
VD2: ? d?ng rờu phuong B?c 3- 4 nam: Cỏo tang do th?c an l� chu?t lemmut tang:
b. Chu kì mùa: Ếch, Nhái, muỗi ...tăng vào mùa mưa.
VD. Ve sầu tăng vào mùa hè
VD: Mùa xuân: sâu hại mùa màng nhiều
c. Biến động theo chu kì tuần trăng, thủy triều
VD: Rươi vùng Bắc Bộ đẻ rộ vào cuối tháng 9  đầu tháng10 ÂL









d. Biến động theo chu kì ngày đêm: thường đối với sinh vật có kích thước nhở, tuổi thọ thấp
VD: TV nổi tăng SL vào ban ngày, giảm vào ban đêm. Như tảo ban ngày số lương tăng nhiều để lấy AS quang hợp, ban đêm giảm mạnh
VD: Loài dơi

=> Biến động theo chu kì: là biến động xảy ra do những thay đổi có chu kì của điều kiện môi trường

2. Biến động không theo chu kì
PHIẾU HỌC TẬP
Xác định nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể quần thể
(Thời gian: 3 phút)
HS
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Xác định nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể quần thể

Hãy xác định các nguyên nhân chính gây nên biến động số lượng cá thể trong quần thể ?
Cây trồng, khí hậu.
Dòng nước nóng.
Nguồn thức ăn (lúa, ngô…)
Nhiệt độ, độ ẩm.
Mùa mưa.
Nhiệt độ (<8oC)
Lũ lụt thất thường.
Cháy rừng.
Virus gây bệnh u nhầy.
HS
VS,HS
VS
HS
VS
VS
VS
VS
VS
HS
Biến động số lượng cá thể
Số lượng cá thể của quần thể biến động theo chu kỳ.
Số lượng cá thể của quần thể biến động một cách đột ngột.
Do những thay đổi có chu kỳ của điều kiện môi trường.
-Sự thay đổi bất thường của điều kiện môi trường.
-Hoạt động khai thác tài nguyên quá mức của con người.
Số lượng ếch tăng mạnh vào mùa mưa.
Số lượng mèo rừng tăng giảm theo chu kỳ 9-10 năm.

- Biến động số lượng cá cơm ở biển Peru 7 năm.
- Số lượng nấm men tăng mạnh trong vại dưa.
- Số lượng gà ở Thái Nguyên giảm mạnh do dịch cúm gia cầm H5N1.
- Số lượng cá thu giảm mạnh do sự đánh bắt quá mức của ngư dân ven biển.
Phân biệt biến động theo chu kỳ và không theo chu kỳ?

Lũ lụt
Cháy rừng
Hạn hán
Khí hậu ấm áp
II.Nguyên nhân gây biến động và sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể.
1.Nguyên nhân gây biến động
số lượng cá thể của quần thể:
a.Do thay đổi của nhân tố sinh thái vô sinh:
- Là nhân tố không phụ thuộc mật độ quần thể

Lũ lụt
Cháy rừng
Hạn hán
Khí hậu ấm áp
b.Do thay đổi của nhân tố sinh thái hữu sinh
- Là nhân tố phụ thuộc mật độ quần thể
Phá rừng
Mật độ cao
Dịch bệnh
ĐV ăn thịt
II. Nguyên nhân gây biến động
Không.
Có.
Khí hậu (toC, độ ẩm …)
- Cạnh tranh (Cùng loài)
- Kẻ thù.
- Thức ăn.
- Sinh sản.
- Khả năng thụ tinh.
- Sức sống của con non.

Thông qua trạng thái sinh lý của các cá thể.
- Sự phát tán.
- Sức sinh sản.
- Tỉ lệ tử vong.
II. Nguyên nhân gây biến động.
Quần thể điều chỉnh số lượng cá thể như thế nào?
Sinh sản
Tử vong
Nhập cư
Xuất cư
Kích thước quần thể
2. Sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể
Sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể
-Sinh s?n ...(1)
-T? vong ....(2)
-Nh?p cu ....(3)
Mụi tru?ng thu?n l?i
(Th?c an, k? thự, .)
-C?nh tranh (cựng lo�i) ? ..(5)
-Ngu?n th?c an (cú h?n)
-K? thự .(6)
Qu?n th? ban d?u v?i s? lu?ng cỏ th? nh?t d?nh
S? lu?ng cỏ th? qu?n th? tang quỏ cao
CO CH? DI?U CH?NH S? LU?NG C� TH? C?A QU?N TH?

Di?n v�o ch? cỏc d?u ch?m (.) b? l?ng dó du?c dỏnh s?:
. (4)
. (7)
Tóm lại: Cơ chế điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể
là sự thống nhất giữa tỉ lệ sinh sản, nhập cư với tỉ lệ tử vong và phát tán của các cá thể trong quần thể.
- Cơ chế điều chỉnh tăng:
- Cơ chế điều chỉnh giảm:
-Sinh sản …..(1)
-Tử vong …...(2)
-Nhập cư …...(3)
Môi trường thuận lợi
(Thức ăn, kẻ thù, …)
-Cạnh tranh (cùng loài) → ….(5)
-Nguồn thức ăn (có hạn)
-Kẻ thù …(6)
Quần thể ban đầu với số lượng cá thể nhất định
Số lượng cá thể quần thể tăng quá cao
Xác định tên cơ chế cho mỗi sơ đồ ?
Tăng
Tăng
Giảm
… (4)
Số lượng cá thể quần thể tăng
… (7)
Số lượng cá thể của quần thể giảm
nhiều
xuất cư, tử vong

3.Trạng thái cân bằng của quần thể.
Là trạng thái mà trong đó số lượng cá thể của quần thể ở mức ổn định.

Sơ đồ điều chỉnh SL cá thể của quần thể trở lại mức cân bằng
1. Trạng thái cân bằng của quần thể đạt được khi:
có hiện tượng ăn lẫn nhau.
số lượng cá thể nhiều thì tự chết.
số lượng cá thể ổn định và phù hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường.
tự điều chỉnh.
C
TRẮC NGHIỆM
TRẮC NGHIỆM
2. Nhân tố sinh thái hữu sinh

A. Khí hậu, thổ nhưỡng
B. Nhiệt độ,ánh sáng, số lượng kẻ thù ăn thịt
C. Là nhóm nhân tố không phụ thuộc mật độ quần thể
D. Là nhóm nhân tố phụ thuộc mật độ quần thể
3. Trường hợp nào sau đây cho thấy sinh vật biến động không theo chu kì?
Một số loài chim di trú mùa đông.
Động vật biến nhiệt ngủ đông.
Số lượng ruồi muỗi nhiều vào các tháng xuân hè.
Số lượng thỏ ở Australia giảm vì bệnh u nhầy.
D
TRẮC NGHIỆM
Là học sinh các bạn cần phải làm gì để góp phần bảo vệ cân bằng quần thể, cân bằng sinh thái?
-Tuyên truyền và tham gia bảo vệ rừng, trồng rừng phục hồi, bảo vệ động vật hoang dã, chống các hoạt động chặt phá rừng, chống khai thác và buôn bán động vật hoang dã,…
Cá ngừ lớn hiện bị khai thác quá mức
Buôn bán động vật hoang dã
Honđa và ngày hội trồng rừng
Biển cấm chặt phá rừng
Chặt phá rừng
Nuôi thành công động vật quý hiếm