%

 

 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - hạnh phúc

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC HỌC SINH

Tạo hứng thú cho học sinh lớp 2D trường
Tiểu học Sơn Thành Đông qua một số trò chơi toán học.
- Tên biện pháp:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Bích Vân
- Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Sơn Thành Đông
- Thời gian triển khai thực hiện: Từ 05/9/2022 đến 15/5 /2023

1. Lý do chọn đề tài
Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn Toán cùng
với các môn học khác trong nhà trường Tiểu học có những vai trò
góp phần hết sức quan trọng đào tạo nên những con người phát
triển toàn diện.
Toán học là môn khoa học tự nhiên có tính lôgíc và tính chính
xác cao, nó là chìa khóa mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa
học khác.
Muốn học sinh Tiểu học học tốt được môn Toán thì mỗi người
giáo viên không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã
có sẵn trong sách giáo khoa, sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng
một cách dập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách
thụ động. Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ
diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ không cao. Nó
là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các
em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo, sẵn sàng
thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày.

Để đáp ứng được nhu cầu của giáo dục theo sự đổi mới của
chương trình giáo dục phổ thông 2018 đòi hỏi người giáo viên phải
tích cực phải đổi mới phương pháp, hình thức dạy học hướng tới
“ Trường học thân thiện – Học sinh tích cực”. Môn Toán ở bậc
Tiểu học theo hướng phát huy "học sinh học tập tích cực, chủ
động, sáng tạo". Đổi mới phương pháp dạy học là: "Phát huy tích
tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trên cơ sở khai thác
triệt để các đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học". Xuất phát
từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học luôn luôn hiếu động,
ham chơi, thích cái mới lạ nhưng lại chóng chán. Đối với trẻ trò
chơi là một phát hiện mới, kích thích tò mò, muốn tìm hiểu, khám
phá. Do vậy quan điểm "Thông qua hoạt động vui chơi để tiến
hành hoạt động học tập " là phù hợp với trường Tiểu học.

Trò chơi toán học nhằm mục đích là thông qua trò chơi để
củng cố kiến thức của bài học, luyện tập lại kiến thức của bài mới,
phát hiện ra kiến thức mới của bài học. Thông qua trò chơi học
sinh nắm được kiến thức của bài học một cách nhẹ nhàng.
Các trò chơi có nội dung Toán học lý thú và bổ ích phù hợp
với việc nhận thức của các em. Thông qua các trò chơi các em sẽ
lĩnh hội tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu
kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng
thú trong học tập, trong việc làm. Khi chúng ta đưa ra được các
trò chơi Toán học một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn
chất lượng dạy học môn Toán sẽ ngày càng nâng cao. Từ đó tôi đã
thiết kế các trò chơi trong giờ học toán lớp 2 và áp dụng vào giờ
toán ngay từ đầu năm và thấy kết quả học tập của các em tiến bộ
hẳn lên. Đến giờ học toán các em không còn cảm thấy căng thẳng
nên kết quả học tập cao hơn. Chính vì những lý do nêu trên mà tôi
đã vận dụng biện pháp "Tạo hứng thú học Toán cho học sinh lớp
2D qua một số trò chơi Toán học" nhằm gây hứng thú học tập cho
học sinh.

2. Nội dung của biện pháp

2.1 Biện pháp thứ nhất: Chuẩn bị trò chơi
- Nghiên cứu tài liệu
Điều đầu tiên để thực hiện đạt hiệu quả về việc tổ chức trò chơi
Toán cho học sinh lớp 2, tôi đã đọc tài liệu, sách báo, tạp chí giáo
dục… có liên quan đến nội dung của sáng kiến. Chính sự nghiên
cứu, tìm tòi ở tài liệu giúp cho các tiết học Toán có sử dụng trò chơi
đạt kết quả tốt.
- Nghiên cứu thực tế
Thông qua các tiết dự giờ tôi đã trao đổi thêm, tư vấn với các
bạn đồng nghiệp về nội dung các trò chơi phục vụ cho môn Toán 2
để áp dụng cùng nhau tổng kết, đúc rút kinh nghiệm trong quá
trình dạy học.
Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính
khả thi của sáng kiến. Thông qua các tiết dạy thực tế trên lớp, bản
thân tôi đã phân loại các đối tượng học sinh, tìm hiểu xem học sinh
thường yếu ở mạch kiến thức nào, để lựa chọn trò chơi cho phù
hợp, giúp các em củng cố kiến thức để hiểu bài một cách chắc chắn.

2.2 Biện pháp thứ hai: Lựa chọn các trò chơi.
- Việc lựa chọn các trò chơi học tập trong môn Toán lớp 2 phải đáp ứng những yêu
cầu của mục đích dạy học. Các trò chơi phải đặt ra cho học sinh các nhiệm vụ học tập
tương ứng với nội dung dạy học. Mỗi trò chơi cần có một vị trí đóng góp cụ thể trong
tiến trình thực hiện mục đích dạy học. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu dạy học bộ môn Toán
lớp 2, hệ thống các trò chơi phải được lựa chọn sao cho đa dạng về chủ đề, phong phú
về cách chơi. Dựa vào hình thức, cách chơi và luật chơi của trò chơi có thể thay thế các
trò chơi một cách linh hoạt (thay số bằng chữ, câu cá, mèo bắt chuột, tìm hoa hái quả,
cánh hoa tìm nhụy, …) từ sự thay thế linh hoạt tạo cho giáo viên có cơ hội tổ chức trò
chơi phù hợp với đối tượng học sinh của mình. Để từ đó các em cảm thấy: “Mỗi ngày
đến trường là một ngày vui”.
- Lựa chọn trò chơi phải phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, vừa sức với học sinh. Lựa
chọn thời điểm thích hợp để tổ chức các trò chơi cho học sinh lớp 2. Các thời điểm
được tính đến là:
+ Sau khi hoàn thành một bài học. Cách này có ưu điểm là kích thích được sự hứng
thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí suy nghĩ căng thẳng, trở thành
“Vui mà học, học mà chơi” hết sức sinh động.
+ Sau khi hoàn thành một chương. Với cách này sẽ giúp cho học sinh hệ thống lại
kiến thức một cách sinh động và hiệu quả.

2.3 Biện pháp thứ ba: Xây dựng và thiết kế trò chơi.
Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các qui tắc gắn với kiến
thức, kĩ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp
các em khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân, thông qua các trò chơi học sinh
vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học vào các tình huống của trò chơi. Do đó,
học sinh được thực hành luyện tập các kĩ năng môn Toán được đưa vào trò chơi.
Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi xây dựng và
thiết kế trò chơi tôi thường tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học.
- Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục.
- Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học.
- Trò chơi phải phù hợp với tâm lý học sinh lớp 2, phù hợp với khả năng người
hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường.
- Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh.
Thông thường cấu trúc của một trò chơi học tập Toán lớp 2 tôi đã thiết kế như
sau:

* Tên trò chơi:
- Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng
nào. Mục đích của trò chơi sẽ qui định hoạt động chơi được thiết kế trong trò chơi.
- Đồ dùng đồ chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi học tập.
- Nêu luật chơi: Chỉ rõ nguyên tắc của hoạt động chơi qui định đối với người chơi, qui
định thắng thua của trò chơi.
- Số người tham gia: Cần chỉ rõ số người tham gia trò chơi.
- Nêu cách chơi: Để người chơi nắm và thực hiện tốt.
* Cách tổ chức trò chơi :
Thời gian tiến hành từ 3 – 6 phút
- Bước 1: Giới thiệu trò chơi.
+ Nêu tên trò chơi.
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ quy định chơi.
- Bước 2: Chơi thử
Thông qua chơi thử để nhấn mạnh luật chơi.
- Bước 3: Chơi thật
- Bước 4: Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu
thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh.
- Bước 5: Thưởng - phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận
thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh. Phạt
những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như chào các bạn
thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò,...)

2.4 Biện pháp thứ tư: Tổ chức trò chơi
Trò chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học. Có thể nói nó
quan trong như ăn, ngủ, học tập trong đời sống của các em. Chính vì vậy các em
luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để được chơi.
Được tham gia trò chơi có tổ chức các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ
động. Khi chơi, các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như: Vui mừng khi giành
chiến thắng và buồn bã khi thất bại. Vui mừng khi thấy đồng đội hoàn thành
nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt nhiệm vụ của mình. Vì
tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại
chiến thắng cho tổ, nhóm của mình. Đây chính là đặc tính rất cao của trò chơi.
Vì vậy, khi tổ chức trò chơi, tôi không bao giờ đòi hỏi quá cao ở nội dung trò
chơi mà chỉ cần trò chơi mang được một nội dung hoặc một kỹ năng cơ bản của
bài học là được.
Khi tổ chức các trò chơi phải sắp xếp các tình huống chơi sao cho tất cả mọi học
sinh của nhóm (hoặc lớp) đều được tham gia.

Trò chơi 1: Rồng cuốn lên mây

- Mục đích :
Kiểm tra kỹ năng tính nhẩm của học sinh. Ví dụ: củng cố các bảng nhân,
chia...
- Chuẩn bị: Một tờ giấy viết sẵn các phép tính nhân, chia trong các bảng nhân,
chia các em đã được học
- Cách chơi : Một em được chủ định làm đầu rồng lên bảng
+ Em cất tiếng hát :
" Rồng cuốn lên mây
Rồng cuốn lên mây
Ai mà tính giỏi về đây với mình"
+ Sau đó em hỏi :
"Người tính giỏi có nhà hay không ?"
- Một em học sinh bất kỳ trả lời : "Có tôi ! Có tôi !"
- Em làm đầu rồng ra phép tính đó, ví dụ : " 9 x 3 bằng bao nhiêu ?"
- Em tính giỏi trả lời (nếu trả lời đúng thì được đi tiếp theo em đầu rồng). Cứ
như thế em làm đầu rồng cứ ra câu hỏi và cuốn đàn lên mây.
- Lưu ý: Ở trò chơi này nên chọn em làm đầu rồng (là em Trưởng trò) phải
nhanh nhẹn, hoạt bát.

Trò chơi 2 : Bác đưa thư
- Mục đích : Giúp học sinh thuộc lòng bảng nhân 2, 3, 4, 5 . Kết
hợp với các thói quen nói "cảm ơn" khi người khác giúp một việc gì
- Chuẩn bị :
+ Một số thẻ, mỗi thẻ có ghi 1 số 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35.... 50 là
kết quả của các phép nhân để làm số nhà.
+ Một số phong bì có ghi phép nhân trong bảng 5: 1 x 5, 5 x 1, 2 x
5, 5 x 2...
+ Một tấm card đeo ở ngực ghi "Nhân viên bưu điện".

- Cách chơi :
+ Gọi 1 số em lên bảng chơi, giáo viên phát cho mỗi em 1 thẻ để làm số
nhà. Một em đóng vai "Bác đưa thư" ngực đeo "Nhân viên bưu điện" tay
cầm tập phong bì.
+ Một số em đứng trên bảng, lần lượt từng em một nói :
Bác đưa thư ơi
Cháu có thư không ?
Đưa giúp cháu với
Số nhà .............. 15
Khi đọc đến câu cuối cùng "số nhà .............. 15" thì đồng thời em đó giơ
số nhà 15 của mình lên cho cả lớp xem. Lúc này nhiệm vụ của "Bác đưa thư"
phải tính nhẩm cho nhanh để chọn đúng lá thư có ghi phép tính có kết quả
là số tương ứng giao cho chủ nhà (ở trường hợp này phải chọn phong bì "5
x 3" hoặc "3 x 5" giao cho chủ nhà. Chủ nhà nhận thư và nói lời "cảm ơn".
Cứ như vậy các bạn chơi lại nói và "Bác đưa thư" lại tiếp tục đưa thư cho
các nhà. Nếu "bác đưa thư" nhẩm sai, đưa không đúng địa chỉ nhận thì
không được đóng vai đưa thư nữa mà trở về chỗ để các bạn khác lên thay.
Nếu các lần đưa thư đều đúng thì sau 3 lần được cô giáo tuyên dương và
đổi chỗ cho bạn khác chơi.

Trò chơi 3: Ong đi tìm mật
- Mục đích :
+ Rèn tính tập thể
+ Giúp cho học sinh thuộc các bảng nhân, chia, ......
- Chuẩn bị :
+ Các bông hoa có ghi phép tính cho 2 đội tham gia, các chú
ong mật có ghi kết quả.
+ Hai chậu cây xanh gắn các chú ong và bông hoa
- Cách chơi :
+ Chọn 2 đội, mỗi đội 3 em
+ 2 đội tham gia chơi. Khi nghe hiệu lệnh "bắt đầu" thì lần
lượt từng đội lên bắt những chú ong có kết quả tương ứng với
phép tính. Đội nào bắt được nhiều chú ong và nhụy đúng nhất
đội đó sẽ thắng cuộc.
* Lưu ý : Sau khi học sinh chơi xong, giáo viên chấm và hỏi
thêm một số câu hỏi sau để khắc sâu bài học.

Trò chơi 4: Cánh hoa tìm nhụy
- Mục đích :
Giúp các em làm quen cách tính tới số 100, các số
tròn chục. Ví dụ : củng cố cách cộng, trừ trong phạm vi
100.
- Chuẩn bị :
2 nhụy hoa ghi kết quả và các cánh hoa ghi phép
tính.
- Cách chơi :
Chọn hai đội bất kì, mỗi đội 3 em, giáo viên cho
một thời gian nhất định. Trong thời gian đó hai đội phải
hoàn tất ghép các cánh hoa vào nhụy thích hợp. Cả lớp
cổ vũ cho hai đội bằng cách hô to “cố lên”.

Trò chơi 5 : Truyền điện
Mục đích: 
Củng cố kiến thức của bài hay của một đơn vị kiến thức mới.
Kiểm tra các bảng cộng, trừ, nhân, chia,.. Thường được thực
hiện vào phần củng cố bài hay trong các tiết ôn tập, luyện tập
Trò chơi giúp học sinh rèn luyện kĩ năng phản ứng nhanh, rèn
luyện sự chú ý.
Chuẩn bị: Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào
Cách chơi: “ Điện” bắt đầu truyền từ giáo viên, tức là giáo viên
nêu câu hỏi hoặc yêu cầu, chẳng hạn giáo viên nêu: 9 + 5 = ? rồi
chỉ một bạn bất kì trả lời, học sinh đó trả lời đúng sẽ tiếp tục “
truyền điện” cho học sinh khác, ... Cứ tiếp tục như vậy cho tới khi
nào giáo viên ra hiệu lệnh dừng lại. Bạn nào được chỉ định phải trả
lời thật nhanh. Bạn nào trả lời sai thì chịu phạt.

3. Kết quả thực hiện biện pháp

3.1. Đánh giá kết quả
Trò chơi học tập là một loại hình hoạt động vui chơi có nhiều
tác dụng trong các giờ học của học sinh Tiểu học. Trò chơi học tập
tạo ra không khí vui tươi, hồn nhiên, sinh động trong giờ học. Trò
chơi học tập còn kích thích được trí tưởng tượng, tò mò ham hiểu
biết ở trẻ.
Từ những bài học có sử dụng trò chơi, các tiết học đã trở nên
sinh động, học sinh đã tích cực hoạt động nhiều hơn, tiếp thu bài
một cách vững chắc hơn.
Thông qua các bài học có sử dụng trò chơi các em rèn luyện
được khả năng nhanh nhẹn, khéo léo và tạo cho các em mạnh dạn,
tự tin trước tập thể.
Thông qua trò chơi học tập, không chỉ làm cho các em hứng thú
hơn trong học tập mà còn giúp các em tự tin hơn, có cơ hội khẳng
định mình và tự đánh giá nhau trong học tập.

Bảng kết quả đánh giá khảo sát bằng điểm số sau những tiết
học có tổ chức trò chơi:
Lớp

2D

Sĩ số

31

Điểm 9 , 10

Điểm 7, 8

Điểm 5, 6

SL

TL
%

SL

TL
%

SL

TL
%

17

54,8

10

32,3

4

12,9

Điểm dưới 5

SL
0

TL
%
0

Sau khi khảo sát tôi thấy
Qua phân tích so sánh trên tôi nhận thấy kết quả học tập
của lớp 2D tương đối cao: 17 em điểm 9, 10 - đạt 54,8%, 10 em
điểm 7, 8 - đạt 32,3%, điểm 5, 6 có 4 em - đạt 12,9%. Không
còn em nào đạt điểm dưới 5. Điều đó cho thấy việc áp dụng các
trò chơi toán học vào tiết toán có tác dụng rất lớn giúp các em
ghi nhớ kiến thức và vận dụng tốt vào thực hành, luyện tập...
So với đầu năm, đến cuối năm học, chất lượng học tập môn
toán và các môn học khác của học sinh lớp do tôi phụ trách đều
cao hơn.

3.2. Kết luận
Qua việc áp dụng thành công biện pháp"Tạo hứng thú học toán cho học sinh lớp 2D
qua một số trò chơi toán học", bản thân tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm để sáng
kiến được áp dụng và nhân rộng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán nói riêng
và các môn học khác nói chung. Muốn lồng ghép tổ chức trò chơi vào các tiết học nhằm
làm cho bài học sinh động, học sinh tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng mà đạt hiệu quả
cao, trước hết người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, phải hết lòng tin yêu học
sinh.
Phải xác định tổ chức trò chơi Toán cho học sinh lớp 2 là vô cùng cần thiết. Song
giáo viên cũng không nên quá lạm dụng những trò chơi. Ở mỗi giờ học ta chỉ nên tổ
chức cho các em chơi từ 1 - 2 trò chơi trong khoảng 3 - 6 phút. Do vậy, người giáo viên
cần có kĩ năng tổ chức, hướng dẫn các em thực hiện trò chơi thật hợp lý và đồng bộ,
phát huy tối đa vai trò học tập của học sinh. Khi tổ chức trò chơi học tập nói chung và
trò chơi môn Toán lớp 2 nói riêng, giáo viên cần phải dựa vào nội dung bài học, điều
kiện cơ sở vật chất của nhà trường, dựa vào thời gian trong từng tiết học mà lựa chọn
hoặc thiết kế các trò chơi cho phù hợp. Giáo viên cần chuẩn bị kế hoạch tổ chức trò
chơi một cách chu đáo để đạt hiệu quả cao.
Trên đây là những kinh nghiệm mà trong quá trình giảng dạy tôi đã học hỏi, đúc
kết được và thực hiện khi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 2D. Rất mong được sự
trao đổi đóng góp của bạn bè đồng nghiệp, của hội đồng khoa học nhà trường, cũng như
ngành để làm sao “Tạo hứng thú học tập thông qua trò chơi ở môn Toán” được đầu tư
thường xuyên để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng chương trình đổi mới giáo dục
phổ thông 2018.
 

%
uùc
thaønh
ChuùHoäi
c Hoäthi
i thi
thaønhcoâng
coângtoát
toát ñeïp
ñeïp