Môn: ĐẠO ĐỨC
BÀI: Dành cho địa phương
Giáo viên: Nguyễn Thị Xuân
TRƯỜNG TIỂU HỌC CỔ ĐÔNG- SƠN TÂY- HÀ NỘI.
ĐẠO ĐỨC
Tiết 33: DÀNH CHO ĐỊA PHƯƠNG
BÀI: THÀNH CỔ SƠN TÂY
THÀNH CỔ SƠN TÂY
1. Khái quát về thành cổ Sơn Tây
Cổng thành Sơn Tây
Thủ đô Hà Nội là nơi có nhiều di tích thành cổ nhất nước ta, ngoài hai di tích thành cổ là Hoàng thành Thăng Long và Thành Cổ Loa nổi tiếng, còn có thành cổ Sơn Tây với lối kiến trúc độc đáo và cổ kính.
Từ Hà Nội theo Quốc lộ 32 đi về phía Tây khoảng 45km là tới địa phận thị xã Sơn Tây. Ở đây có một khu thành cổ kiên cố có tuổi đời gần 200 năm, được xây bằng một loại vật liệu rất độc đáo, đó là đá ong.
Thành cổ Sơn Tây được xây dựng ở trung tâm tỉnh Sơn Tây cũ. Thành chính được xây dựng năm 1822 dưới thời Minh Mệnh thứ ba, bờ hào được xây năm 1849 đời vua Minh Mệnh.Theo sách Văn khắc Hán Nôm Việt Nam , thì trong thành trước đây có tấm bia dựng năm Ất Sửu, niên hiệu Khải Định thứ 10 (năm 1925). Có 13 vị quan thời đó đã đóng góp công của tu sửa hành cung thành Sơn Tây như: Tuần phủ Sơn Tây Hoàng Thuy Chi, Tri phủ Nguyễn Đình Hoè…Thành cổ Sơn Tây nằm ở trung tâm thị xã Sơn Tây - Hà Nội, thuộc phần đất hai làng cổ Thuận Nghệ và Mai Trai. Đây là tòa thành quân sự, được xây bằng đá ong, một loại vật liệu truyền thống và rất phổ biến ở vùng đất Sơn Tây. Thành xây theo kiểu Vauban( vô băng)- một kiểu thành quân sự cổ của phương tây, có kiến trúc hình vuông, mỗi chiều dài khoảng 400m, cao 5m, mặt thành rộng 4m và có nhiều lỗ quan sát để cho quân lính nấp phía trong bắn súng ra ngoài rộng 4m và có nhiều lỗ quan sát để cho quân lính nấp phía trong bắn súng ra ngoài hoặc dùng giáo mác tấn công khi đối phương tìm cách trèo lên tường thành.
THÀNH CỔ SƠN TÂY
THÀNH CỔ SƠN TÂY
Thành cổ Sơn Tây được xây dựng từ năm nào? Nêu vị trí của Thành cổ Sơn Tây trên địa bàn Thị xã Sơn Tây?
Được XD năm 1822 dưới thời Minh Mệnh thứ ba ,Thành cổ Sơn Tây nằm ở trung tâm thị xã Sơn Tây - Hà Nội, thuộc phần đất hai làng cổ Thuận Nghệ và Mai Trai
Thành được xây bằng gì?
Đây là tòa thành quân sự, được xây bằng đá ong, một loại vật liệu truyền thống và
rất phổ biến ở vùng đất Sơn Tây
THÀNH CỔ SƠN TÂY
Tường thành được xây bằng đá ong
“Thành Sơn Tây xây hình tứ giác, cao 5 thước tây, chu vi dài 1.304 thước. Mỗi mặt vào khoảng giữa, nơi có cổng ra vào, tường lại vùng ra theo hình bán nguyệt. Cửa Đông và cửa Tây đã lấp kín, chỉ còn cửa tiền (hướng nam) trông ra phố Ba Vì, cửa hậu trông ra phố Courbet, tức là phố Hậu An.
Thành có 4 cửa quay ra 4 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc và lần lượt mang tên: cửa Tả, cửa Hữu, cửa Tiền và cửa Hậu. Trên mỗi cửa đều có vọng lâu (lầu canh). Xung quanh thành có hào sâu 3m, rộng 20m, chu vi khoảng 2.000m. Hào hộ thành được nối thông với sông Tích Giang tại góc phía Tây Nam thành. Trục kiến trúc chính của thành là trục nối hai cửa Tiền và cửa Hậu.

Phía xa bên ngoài thành chính có một vòng thành ngoài, gọi là La Thành, được đắp bằng đất, cao 3,5m, hình ngũ giác, bên ngoài có lũy tre dày đặc bao bọc. Thành ngoài cũng mở bốn cổng trông ra bốn hướng: Đông, Tây, Nam, Bắc. Một phần thành này nay chính là đường La Thành.

Bên trong thành, các công trình quan trọng đều được xây dựng đối xứng trên trục trung tâm Nam - Bắc. Chính giữa là “Vọng cung nữ”, là nơi nghỉ của vua mỗi khi đi tuần thú và cũng là nơi để các quan trong trấn tế lễ hàng năm, hoặc “bái vọng” mỗi khi có chiếu chỉ của nhà vua ban xuống.

Thành có mấy cửa và xung quanh thành có gì?
Thành có 4 cửa quay ra 4 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc.
Xung quanh thành có hào sâu 3m, rộng 20m, chu vi khoảng 2.000m.
Hào nước bao quanh thành Hai khẩu súng thần công
Xung quanh thành phía ngoài có hào sâu 3m, rộng 20m, dài khoảng 1.795m, được nối ra sông Tích ở góc thành phía Tây Nam.
Cổng Nam Môn rêu phong cổ kính
“... Bên trong, giữa thành có một tháp cao 18m (tức cột cờ). Còn lại là hành cung, nhà ở của các quan tỉnh và kho lương. Phía trước tháp có 2 bể nước lớn hình vuông, xung quanh xây gạch và lan can bảo vệ. Theo người ta nói lại, trước đây một bể chứa nước dùng cho quân đồn trú, còn một bể dùng nuôi cá phục vụ bữa ăn...“
Năm 1884, quân Pháp đánh chiếm thành. Đến năm 1924, Toàn quyền Đông Dương lúc bấy giờ là Martial Henri Merlin đã ra nghị định xếp hạng di tích thành cổ này. Đặc biệt, vào tháng 12/1946, Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã tổ chức một cuộc họp quan trọng tại đây.

Cột cờ thành cổ Sơn Tây
Điện Kính Thiên
Kể tên một vài công trình trong thành?
Các cổng thành, tường thành, hào nước, điện Kính Thiên, Cột cờ, vọng cung, 2 giếng nước…
Hệ thống mái, đầu đao của công trình mang đậm phong cách kiến trúc truyền thống
Trước điện Kính Thiên là một sân rộng lát gạch, phía ngoài cổng có bức bình phong xây bằng gạch, trên có đắp nổi hình “long vân khánh hội” (rồng mây gặp hội). Tiếp đó là Đoan môn có ba cửa ra vào, nhìn thẳng ra kì đài cao khoảng 18m được xây trên một bệ lớn bằng đá ong.
Về phía Tây có Võ miếu, là nơi thờ cúng những người đã hi sinh trong khi chiến đấu bảo vệ thành. Ở bốn góc thành có bốn giếng nước to hình vuông, sâu khoảng 6m và có cả bậc xây bằng đá ong xuống tận đáy. Cạnh đó là dinh thự và công đường của các quan đầu tỉnh. Về phía Đông có khu trại giam, kho lương và nơi ở của vợ con binh lính đồn trú trong thành.


THÀNH CỔ SƠN TÂY
2. Thành cổ và truyền thống đấu tranh của nhân dân Sơn Tây.
Tháng 12/1883, Pháp huy động 6 000 quân do Thủy sư đô đốc Cuốc – bê dẫn đầu từ Hà Nội kéo lên đánh Thành cổ. Để bảo vệ thành, quân dân Sơn Tây đã bố phòng cẩn mật, lập chiến lũy Phù Sa ngay bên bờ sông Hồng, dăng “Rồng tre” qua sông ngăn tàu địch, trên bờ mai phục sẵn sàng đánh hỏa công. Thành cổ Sơn Tây là một trung tâm phòng bị kháng chiến chống Pháp của quan lại triều đình nhà Nguyễn do Hoàng Tá Viêm, Lưu Vĩnh Phúc… lãnh đạo. Tổng số quân ta lúc đó khoảng vài nghìn người với 10 thớt voi và 5 khẩu thần công. Cuộc khởi nghĩa của nhân dân thị xã Sơn Tây chống giặc Pháp từ ngày 13 đến ngày 16-12-1883. Cả ngày và đêm quân ta chiến đấu với tinh thần quyết tử bảo vệ thành. Cuối cùng lực lượng không cân sức, quân Pháp tinh nhuệ được trang bị vũ khí hiện đại nên đêm đó Hoàng Tá Viêm đã hạ lệnh rút quân qua sông Tích lên rừng để bảo toàn lực lượng, tính kế lâu dài. Trong 4 ngày đêm quân ta tiêu diệt 83 tên lính Pháp, trong đó có 5 sĩ quan, 27 hạ sĩ quan cùng 30 lính. Mặc dù không giữ được thành nhân dân Sơn Tây đã thể hiện tinh thần quả cảm, ý chí quyết tâm đánh đuổi quân xâm lược Pháp đẻ bảo vệ quê hương. Thành bị quân Pháp chiếm năm 1884.

Vì sao nói thành cổ Sơn Tây được coi là biểu tượng cho truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân Sơn Tây?
Miêu tả lại trận chiến đấu từ ngày 13 đến ngày 16-12-1883 của quân dân ta tại thành cổ?
Vì thành cổ hiện nay, với những gì còn lưu giữ được là chứng tích lịch sử chứng minh cho cho truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân Sơn Tây.
Gốc cây cổ thụ ôm trọn lấy một cổng thành cổ đã đổ.
Một góc Khu Di tích Lịch sử Kiến trúc Quốc gia Thành cổ Sơn Tây
Thành cổ Sơn Tây là một di tích lịch sử độc đáo đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng
di tích lịch sử – văn hóa năm 1994.
THÀNH CỔ SƠN TÂY
Qua gần 200 năm, sau nhiều cuộc chiến tranh và thời gian, thành cổ Sơn Tây đã bị phá huỷ phần lớn. Hiện chỉ còn lại dấu tích một số đoạn tường thành, cổng thành và một vài công trình còn sót lại trong khu vực thành cổ như vọng lâu, nền điện Kính Thiên, giếng nước, hai khẩu súng thần công...

Với những giá trị đặc biệt như trên, năm 1994, Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã công nhận thành cổ Sơn Tây là Di tích Lịch sử Kiến trúc Quốc gia. Năm 2009, UBND Thành phố Hà Nội đã ra quyết định cải tạo, chỉnh trang và phục dựng lại một số di tích trong Khu thành cổ này để phục vụ cho Đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Hiện nay, thành cổ đá ong Sơn Tây đã trở thành một di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc quân sự độc đáo thu hút khách tham quan. Vào mùa xuân, đến thăm thành cổ Sơn Tây, du khách sẽ được ngắm nhìn hàng cây cơm nguội khoe lá mới. Tháng 3 hoa gạo nở đỏ rực. Thu tới những hàng bồ kết dại tỏa sắc vàng. Và đặc biệt hơn cả là hình ảnh những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi tỏa bóng mát quanh năm và vươn dài bộ rễ sần sùi theo năm tháng ôm trùm lấy những bờ tường, cổng thành rêu phong cổ kính tạo ấn tượng thật khó quên./.
THÀNH CỔ SƠN TÂY
Thành cổ Sơn Tây được công nhận di tích lịch sử - văn hóa năm nào?
Thành cổ Sơn Tây là một di tích lịch sử độc đáo đã được Bộ Văn hoá và Thông tin
xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa năm 1994.
THÀNH CỔ SƠN TÂY
-Em sẽ làm gì khi đến thăm Thành cổ Sơn Tây?
Chú giải:
- thớt voi là voi đã được huấn luyện thành thục dể chiến đấu.
- thần công : súng đại bác ngày xưa
Chúc các em học sinh chăm ngoan học giỏi !
Tiết học đến đây là kết thúc.