Tiết 79

KHI CON TU HÚ

Tố Hữu

KHI CON TU HÚ
I. Đọc- Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

Tố Hữu ( 1920 –
2002 ), tên thật Nguyễn
Kim Thành, quê ở Thừa
Thiên - Huế.
- Giác ngộ lý tưởng
cách
mạng
trong
phong trào học sinh,
sinh viên.
- Thơ ông trở thành
lá cờ đầu của thơ ca
cách mạng Việt Nam.

(Tố Hữu)

-

TOÁ HÖÕU (1920 – 2002)

Một số hình ảnh về hoạt động cách mạng của nhà thơ Tố Hữu

Tố Hữu với Bác Hồ ở Pắc Bó 1961

Tố Hữu làm việc với Bác Hồ 1961

Tố Hữu vào chiến trường Miền Nam

1

2

3

KHI CON TU HÚ

2. Tác phẩm:

(Tố Hữu)

Sáng tác tháng 7/1939 khi tác giả bị
bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ (Huế).
-

Nhà lao Thừa Phủ

KHI CON TU HÚ

(Tố Hữu)

- In trong tập thơ “Từ ấy” (phần thứ hai).
Máu lửa
(1937-1939)
Từ ấy
(19371946)

Xiềng xích
(1939-1942)
Giải phóng
(1942-1946)

Các tác phẩm chính của Tố Hữu :

Từ ấy (1937 – 1946); Việt Bắc (1946 - 1954);
Gió lộng (1955 - 1961); Ra trận (1962 – 1971);
Máu và hoa (1972 – 1977); Một tiếng đờn
(1979 – 1992)…

1. Tác giả:
- Tố Hữu ( 1920 – 2002 ), quê Thừa Thiên
Huế.
- Là lá cờ đầu của nền thơ ca cách mạng Việt
Nam.
2. Tác phẩm:
-Khi tác giả bị bắt giam trong nhà lao Thừa
Phủ 7.1939
3. Đọc - giải nghĩa từ khó:
 

KHI CON TU HÚ
(Tố

Hữu)

Khi con tú hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Chim tu hú

Lúa chiêm

•  
4. Bố cục: 2 phần
6 câu đầu: Tiếng chim tu hú thức dậy
mùa hè rực rỡ trong lòng nhà thơ.
4 câu tiếp: Tâm trạng người chiến sĩ
trong nhà tù.

 5. Thể thơ:

- Thể thơ lục bát
 

KHI CON TU HÚ
(Tố Hữu)

Khi con tú hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

NHAN ĐỀ CỦA BÀI THƠ.
KHI CON TU HÚ
Chỉ là vế phụ của một câu trọn ý.
Mở ra bao nhiêu liên tưởng.
“Khi chim tu hú gọi bầy là khi mùa hè đếnngười tù cách
mạng (nhân vật trữ tình) càng cảm thấy ngột ngạt trong
phòng giam chật chội,càng thèm khát cháy bỏng cuộc
sống tự do tưng bừng ở bên ngoài”.

Nhan đề bài thơ đã gợi mạch cảm xúc
của toàn bài.
NỘI DUNG BÀI THƠ

KHI CON TU HÚ

(Tố Hữu)

II. Đọc –Tìm hiểu văn bản
1.Bức tranh mùa hè.
Khi con tú hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…

Tiết 78 - Văn bản:

Tố Hữu

Cảnh mùa hè được tác giả cảm nhận bởi những âm
thanh, màu sắc, hương vị nào?

Âm thanh:
- Tiếng tu hú
- Tiếng ve
- Tiếng sáo diều
* Màu sắc:
- Vàng: bắp, lúa chiêm
- Hồng (nắng)
- Xanh (trời),
* Hương vị:
- Chín (lúa)
- Ngọt ( trái)

Tươi vui, rộn rã.

Tươi sáng, rực rỡ

Ngọt ngào,đầy sức sống.

Tiết 78 - Văn bản:

Trời xanh càng rộng càng cao
cao
Tố Hữu
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…

* Không gian, chuyển động:
- Rộng, cao (bầu trời)
Rộng rãi, khoáng đạt, tự do...
- Lộn nhào (đôi diều sáo)

? Qua những hình ảnh, âm thanh,
màu sắc, hương vị, không gian, em có
nhận xét gì về bức tranh mùa hè trong
tâm trí của tác giả?
Bức tranh mùa hè đầy sức sống, rộn rã
âm thanh, rực rỡ màu sắc, ngọt ngào
hương vị với bầu trời khoáng đạt tự do.
Mọi vật sống đđộng, mạnh mẽ.

Tố Hữu

KHI CON TU HÚ
Tố Hữu
2.Tâm trạng người tù
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng,
phòng hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
- Ngột làm sao (ĐT, Từ nghi vấn)
- Chết uất thôi (ĐT, Từ cảm thán)
(Nhịp thơ 3/3)
- Đạp tan phòng (ĐT+ câu cảm thán:
hè ôi - nhịp thơ 6/2)
- Ẩn dụ: đạp tan phòng giam - Phá tan
xiềng xích nô lệ...

Đau khổ, u uất , ngột ngạt.

KHI CON TU HÚ

Tố Hữu

contu
tu hú
bầybầy
KhiKhi
con
húgọi
gọi

Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

THẢO LUẬN NHÓM (4HS – 3 PHÚT)

? Tâm trạng người tù khi nghe tiếng
chim tu hu kêu ở đoạn thơ đầu và ở
đoạn cuối rất khác nhau, vì sao?
Gợi ý:
- Điểm giống nhau:
- Điểm khác nhau:

Khác nhau:

* Ở câu đầu tiếng Tu hú gọi bầy: gợi
cảnh đất trời bao la, tưng bừng sự sống
lúc vào hè , tâm trạng náo nức hoà vào
cảnh vật.
* Ở câu cuối Tu hú cứ kêu: gợi niềm
chua xót đau khổ - tâm trạng u uất,
bực bội, khao khát tự do.

• 2. Tâm trạng người tù:

- Cảm giác ngột ngạt và uất ức
cao độ
-> niềm khao khát cháy bỏng
muốn thoát khỏi cảnh tù ngục
để trở về với cuộc sống tự do
của người chiến sĩ cách mạng.

III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:

-Viết theo thể thơ lục bát mượt mà, uyển
chuyển.
- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm
xúc.
- Sử dụng các biện pháp tu từ tạo tính thống
nhất của văn bản và đối lập giữa cuộc sống tự
do bên ngoài với bên trong ngục tù .

2. Ý nghĩa:

Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng
của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn
cảnh ngục tù.

SƠ ĐỒ CỦNG CỐ BÀI HỌC
TIẾNG CHIM TU HÚ
Bức tranh tâm
trạng

Bức tranh mùa hè
Rộn rã âm thanh,
rực rỡ sắc màu, ngọt
ngào hương vị,
không gian khoáng
đạt.

KHÁT
VỌNG

Uất ức, ngột ngạt,
muốn đạp tan
xiềng xích.
Yêu đời, yêu tự
do gắn bó với lý
tưởng cách mạng.

Bức tranh đẹp, tự
do, đầy sức sống.
TỰ DO

IV. HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
1) Dặn dò:

- Học thuộc bài thơ.
- Học thuộc tác giả, tác phẩm, ghi nhớ.
- Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của
em về tâm hồn của người tù cách mạng
qua bài thơ.
- Vẽ bức tranh thiên nhiên khi hè sang
bằng cảm nhận của em.
2) Chuẩn bị bài mới: Câu nghi vấn
Đọc các ví dụ và trả lời các câu hỏi SGK/ tranh (20 -21).